Tỉnh Chiang Mai, Thái Lan, đang đối mặt với tình trạng gia tăng số ca nhiễm HIV, đặc biệt trong các nhóm dễ bị tổn thương. Theo Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai, tính đến nay có khoảng 23.900 người nhiễm HIV, và mỗi năm phát hiện thêm khoảng 700 ca mới, tương đương gần 2 ca mỗi ngày. Số liệu này được công bố trên Bangkok Post ngày 27/7.
Dịch chuyển đối tượng lây nhiễm
Không giống như trước đây khi HIV chỉ tập trung ở một số nhóm nhất định, hiện virus đã xuất hiện ở nhiều cộng đồng khác nhau. Đặc biệt, lao động di cư và các dân tộc thiểu số đang trở thành nhóm có nguy cơ cao. Những rào cản như khác biệt ngôn ngữ, thiếu giấy tờ tùy thân, lo ngại bị kỳ thị khiến họ trì hoãn xét nghiệm và điều trị. Tỷ lệ nhiễm HIV ở nam giới dân tộc thiểu số hành nghề mại dâm lên tới 3,6%.
Giới trẻ từ 15-24 tuổi cũng là nhóm đáng báo động. Trên toàn quốc, khoảng 49% số ca nhiễm mới thuộc độ tuổi này. Nguyên nhân được cho là do thay đổi hành vi tình dục, nhận thức phòng ngừa hạn chế và khó tiếp cận dịch vụ y tế thân thiện với thanh thiếu niên.
Thay đổi hành vi trong thời đại số
Nhóm người trưởng thành 25-49 tuổi vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số ca nhiễm mới. Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai cảnh báo rằng sự thay đổi trong hành vi giao tiếp thời đại số đang làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Dữ liệu địa phương cho thấy 61,9% nam giới quan hệ tình dục đồng giới sử dụng ứng dụng hẹn hò để gặp gỡ người lạ và quan hệ tình dục. Điều này làm tăng nguy cơ lây truyền HIV cũng như các bệnh như đậu mùa khỉ (mpox).
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh cần thu hẹp bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đối với cộng đồng yếu thế, thanh thiếu niên và nhóm nguy cơ cao. HIV lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc từ mẹ sang con; nếu không điều trị có thể dẫn đến AIDS.
Tiến bộ trong điều trị và dự phòng
Trên toàn cầu, năm 2023 có khoảng 39,9 triệu người sống chung với HIV, 630.000 ca tử vong liên quan, và 77% người nhiễm được tiếp cận điều trị kháng virus (ART). Y học hiện có nhiều tiến bộ: ART giúp ức chế virus xuống mức không phát hiện, đảm bảo người nhiễm sống khỏe mạnh và không lây truyền qua đường tình dục (nguyên lý U=U).
PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm) dành cho người có nguy cơ cao nhưng chưa nhiễm, giúp giảm mạnh nguy cơ lây nhiễm. Giới chức y tế khuyến nghị đẩy mạnh truyền thông về bao cao su, mở rộng tiếp cận PrEP và bộ xét nghiệm HIV tại nhà, các dịch vụ này hiện miễn phí tại bệnh viện công, trạm y tế và tổ chức xã hội. PEP (dự phòng sau phơi nhiễm) cũng có hiệu quả nếu dùng trong vòng 72 giờ.
Tình hình HIV tại Chiang Mai là hồi chuông cảnh tỉnh về sự cần thiết của các biện pháp can thiệp toàn diện, nhắm vào các nhóm dễ bị tổn thương và thích ứng với thay đổi hành vi trong thời đại số.
