Bác sĩ cảnh báo: Hơi nước khi nấu ăn cũng nguy hiểm không kém khói dầu
Nhiều người thường rất cảnh giác với khói dầu khi chiên xào, nhưng lại hoàn toàn chủ quan với những làn hơi nước bốc lên khi đun sôi thực phẩm. Đây là một sai lầm nghiêm trọng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hô hấp.
Khí dung siêu nhỏ: Kẻ thù vô hình trong nhà bếp
Bác sĩ Lâm Vĩ Quần, chuyên gia hô hấp tại Đài Loan (Trung Quốc), cho biết không ít người tin rằng dùng bếp từ để luộc rau hay nấu canh, vì không có lửa và khói đen, sẽ an toàn cho phổi. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng chỉ cần có quá trình gia nhiệt và đun sôi, trong không khí sẽ sinh ra rất nhiều khí dung.
Khí dung là các hạt rắn hoặc giọt chất lỏng lơ lửng trong môi trường khí. Những "làn khói trắng" nhìn thấy khi nấu ăn thực chất không chỉ là hơi nước, mà là các giọt nước cực nhỏ có kích thước siêu nhỏ, thậm chí nhỏ hơn cả bụi mịn PM2.5. Vì vậy, chúng không dễ bị lông mũi chặn lại mà có thể đi sâu vào phế nang trong phổi, gây tổn thương lâu dài.
Nguy cơ tiềm ẩn từ quá trình đun nấu
Theo bác sĩ Lâm, khi nước sôi, các giọt nước siêu nhỏ có thể cuốn theo bụi mịn, vi khuẩn trong không khí nhà bếp, thậm chí cả các hạt hóa học bám trên bề mặt nồi chảo. Ngay cả khi chỉ luộc thực phẩm, các hợp chất hữu cơ trong thực phẩm vẫn có thể phân hủy ở nhiệt độ cao, tạo ra chất độc hại.
Nếu sử dụng chảo chống dính, quá trình đun nóng cũng có thể giải phóng một lượng nhỏ PFAS thông qua khí dung. Ngoài ra, bếp từ có tốc độ gia nhiệt rất nhanh, dễ tạo ra các điểm nhiệt độ cao cục bộ. Điều này có thể khiến cặn bám trên nồi hoặc dư lượng chất tẩy rửa bay hơi vào không khí. Phổi lại có phản ứng tích lũy với các chất kích thích hóa học, vì vậy việc tiếp xúc lâu dài có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
3 cách tự bảo vệ khi nấu ăn
Để giảm nguy cơ hít phải các chất có hại trong bếp, bác sĩ Lâm Vĩ Quần khuyến nghị một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:
- Luôn bật máy hút mùi khi nấu ăn: Dù là xào, chiên hay chỉ luộc nước, việc này giúp loại bỏ khí dung ngay từ đầu.
- Tạo luồng lưu thông không khí: Mở cửa sổ ở vị trí xa bếp để thông gió, đồng thời đóng cửa dẫn ra phòng khách để ngăn khí dung lan sang khu vực sinh hoạt.
- Để máy hút mùi chạy thêm sau khi nấu: Sau khi tắt bếp, nên để máy hút mùi hoạt động thêm khoảng 5 phút để không khí trong bếp được thay mới hoàn toàn từ 3 đến 5 lần, loại bỏ các hạt khí dung còn bám ở trần nhà hoặc góc phòng.
Ngoài ra, vệ sinh lưới lọc của máy hút mùi định kỳ cũng rất quan trọng. Nếu lưới bị bám dầu và tắc nghẽn, hiệu quả hút khói sẽ giảm đáng kể, khiến các chất ô nhiễm dễ tích tụ trong nhà và gây hại cho sức khỏe gia đình.
Những biện pháp này không chỉ bảo vệ phổi mà còn góp phần tạo môi trường sống lành mạnh hơn cho mọi người.
