Cảnh báo nguy hiểm từ hóc dị vật đường thở
Hóc dị vật đường thở là một tình huống cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ. Nếu không được xử lý kịp thời, nó có thể dẫn đến suy hô hấp, tổn thương não, thậm chí tử vong. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và áp dụng đúng kỹ thuật sơ cứu là yếu tố then chốt để cứu sống nạn nhân.
Dấu hiệu nhận biết hóc dị vật ở trẻ em và người lớn
Ở trẻ em, các biểu hiện thường xuất hiện đột ngột và rõ rệt. Trẻ có thể tím tái da, ho sặc sụa dữ dội, nôn ói, khó thở, hoảng loạn, không thể nói hoặc khóc, hoặc chỉ khóc yếu ớt. Trong khi đó, người lớn khi hóc dị vật thường có biểu hiện ho dữ dội, khó thở, mặt mày tím tái, không thể phát ra âm thanh, và thường dùng tay chỉ vào cổ họng – đây được xem là dấu hiệu nghẹt thở điển hình. Cả hai trường hợp đều cần can thiệp nhanh chóng để tránh những hậu quả nghiêm trọng.
Nguyên tắc xử lý ban đầu khi nghi ngờ hóc dị vật
ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng tại Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, khuyến cáo: Khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ hóc dị vật đường thở, người lớn cần giữ bình tĩnh tuyệt đối. Tuyệt đối không dùng tay móc dị vật trong miệng trẻ, vì hành động này có thể vô tình đẩy dị vật vào sâu hơn, làm tăng nguy cơ sặc và suy hô hấp nặng nề hơn.
Nếu trẻ vẫn còn hồng hào, có thể khóc hoặc nói được, hãy cho trẻ duy trì tư thế ngồi thoải mái và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ kiểm tra và gắp dị vật ra ngoài một cách an toàn. Phần lớn các trường hợp có thể được xử trí hiệu quả nếu được can thiệp kịp thời và đúng cách.
Trong trường hợp trẻ có biểu hiện tím tái, khó thở rõ rệt, không khóc hoặc khóc yếu, cần ngay lập tức gọi xe cấp cứu và tiến hành sơ cứu trong thời gian chờ đợi nhân viên y tế đến hỗ trợ.
Kỹ thuật sơ cứu cho trẻ dưới hai tuổi: Vỗ lưng ấn ngực
Đối với trẻ nhỏ dưới hai tuổi, người lớn có thể áp dụng kỹ thuật vỗ lưng ấn ngực. Đầu tiên, đặt trẻ nằm sấp, đầu thấp hơn trên cánh tay trái của người sơ cứu, đồng thời giữ chắc đầu và cổ trẻ để đảm bảo an toàn. Sau đó, dùng gót bàn tay phải vỗ mạnh 5 cái vào vùng giữa hai bả vai của trẻ.
Tiếp theo, lật ngửa trẻ sang tay còn lại. Nếu trẻ vẫn còn khó thở hoặc tím tái, dùng hai ngón tay ấn mạnh 5 cái vào vùng thượng vị (vị trí trên rốn và dưới xương ức). Luân phiên thực hiện vỗ lưng và ấn ngực cho đến khi dị vật bật ra ngoài hoặc trẻ có thể khóc trở lại.
Thủ thuật Heimlich cho người lớn và trẻ lớn
Đối với người lớn hoặc trẻ lớn bị hóc dị vật nhưng vẫn còn tỉnh táo, có thể áp dụng thủ thuật Heimlich. Người sơ cứu đứng phía sau nạn nhân, vòng hai tay ôm thắt lưng, một tay nắm thành quả đấm đặt ở vùng thượng vị, tay còn lại ôm chặt để hỗ trợ. Thực hiện động tác ấn bụng dứt khoát theo hướng từ dưới lên trên và từ trước ra sau, khoảng 5 lần mỗi đợt.
Có thể lặp lại động tác này từ 6 đến 10 lần cho đến khi dị vật được tống ra ngoài hoặc nạn nhân có thể thở, khóc trở lại bình thường. Trong trường hợp phụ nữ mang thai hoặc người béo phì bị hóc dị vật, có thể thay thế ấn bụng bằng ấn ngực, đặt tay ở giữa xương ức và thực hiện các động tác ép mạnh ra sau.
Xử lý khi nạn nhân hôn mê và các lưu ý quan trọng
Nếu người bị hóc dị vật rơi vào trạng thái hôn mê, hãy đặt họ nằm ngửa trên một mặt phẳng cứng. Người sơ cứu quỳ bên cạnh, đặt gót một bàn tay lên vùng thượng vị (trên rốn), bàn tay còn lại chồng lên, sau đó ấn mạnh và nhanh theo hướng từ dưới lên trên. Nếu có điều kiện, có thể tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) để duy trì sự sống. Song song đó, cần gọi ngay cho nhân viên y tế để được hỗ trợ chuyên nghiệp.
Một điểm quan trọng cần lưu ý: Dù dị vật đã được lấy ra thành công, người bệnh vẫn cần được đưa đến bệnh viện để kiểm tra kỹ lưỡng, nhằm loại trừ nguy cơ còn sót dị vật hoặc tổn thương đường thở tiềm ẩn.
Độc giả có thể đặt câu hỏi về các vấn đề liên quan đến bệnh tai mũi họng thông qua các kênh tư vấn y tế để được bác sĩ giải đáp chi tiết và kịp thời.
