Giai đoạn dậy thì là cơ hội vàng để trẻ phát triển chiều cao và thể chất, với mức tăng có thể đạt 10-15 cm mỗi năm nếu có nền tảng dinh dưỡng và lối sống tốt. Theo ThS.BS Phạm Minh Châu, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện An Bình (TP.HCM), đây là thời điểm trẻ chuyển từ thiếu niên sang trưởng thành với nhiều thay đổi mạnh mẽ về thể chất và sinh lý. Cơ bắp phát triển nhanh, hệ xương tăng trưởng mạnh, chiều cao bứt phá rõ rệt. Nếu được chăm sóc hợp lý, trẻ có thể tăng từ 8 đến 12 cm trong suốt thời kỳ dậy thì.
Vai trò của dinh dưỡng trong giai đoạn dậy thì
Dinh dưỡng đóng vai trò quyết định đối với quá trình phát triển của trẻ. Một chế độ ăn đầy đủ và cân đối cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện về thể chất, chiều cao, hệ thần kinh và trí não. Ngược lại, thiếu hụt dinh dưỡng có thể làm chậm quá trình tăng trưởng, ảnh hưởng đến tầm vóc và sức khỏe lâu dài. Trẻ cần được cung cấp đủ năng lượng từ ba nhóm chất sinh năng lượng: chất bột đường, chất đạm và chất béo. Bên cạnh đó, khẩu phần ăn hàng ngày cần đảm bảo đủ nước, chất xơ, vitamin và các khoáng chất thiết yếu.
Canxi – nền tảng cho hệ xương chắc khỏe
Trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu canxi và sắt tăng cao hơn so với các giai đoạn khác. Canxi là dưỡng chất quan trọng giúp hệ xương phát triển và hỗ trợ trẻ đạt chiều cao tối ưu. Bác sĩ Châu khuyến cáo trẻ nên sử dụng khoảng 5-6 đơn vị sữa mỗi ngày, tương đương 500-600 ml sữa. Nguồn canxi có thể được bổ sung từ sữa tươi, sữa chua, phô mai và các sản phẩm từ sữa, vì đây là những thực phẩm chứa canxi có khả năng hấp thu tốt, giúp cơ thể dễ dàng chuyển hóa để phục vụ quá trình phát triển xương.
Sắt – vi chất không thể thiếu cho trẻ em gái
Sắt tham gia vào quá trình tạo máu, giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan. Khi thiếu sắt, trẻ có thể bị thiếu máu, mệt mỏi, xanh xao, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập. Nguy cơ thiếu sắt càng cao ở trẻ nữ khi bước vào giai đoạn có kinh nguyệt do nhu cầu tạo máu tăng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, sức khỏe và sự phát triển thể chất của trẻ có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ Châu khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng cho trẻ chế độ ăn đa dạng, cân đối, đáp ứng đầy đủ nhu cầu năng lượng và các nhóm dưỡng chất, đồng thời chú trọng bổ sung canxi và sắt trong giai đoạn dậy thì. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển tối ưu về tầm vóc, sức khỏe và chuẩn bị tốt cho tuổi trưởng thành.
