Những miếng thịt bò đỏ au, tươi rói bày bán ngoài chợ có thể thực chất là thịt lợn nái được ngâm tẩm hóa chất công nghiệp. Vụ việc đường dây sản xuất thịt bò giả vừa bị Công an Thành phố Hồ Chí Minh triệt phá đã khiến nhiều người tiêu dùng giật mình về mức độ tinh vi của thực phẩm bẩn hiện nay.
Đường dây sản xuất thịt bò giả quy mô lớn
Theo cơ quan điều tra, đối tượng Nguyễn Văn Thái (sinh năm 1987) đã thu mua thịt lợn nái giá rẻ, sau đó ngâm trong hóa chất Sodium Metabisulphite để khử mùi hôi và thay đổi trạng thái thịt. Tiếp theo, Thái ngâm thêm huyết lợn vào thịt để tạo màu đỏ tươi tự nhiên như thịt bò thật trước khi đem bán ra thị trường. Ngoài ra, hóa chất này còn được dùng để xử lý thịt bò đông lạnh giá rẻ nhằm giữ màu tươi và kéo dài thời gian bảo quản. Mỗi ngày, nhóm này tiêu thụ khoảng 260 kg thịt tại chợ Cầu và chợ Tân Trụ. Dù biết hóa chất bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm tươi sống, các đối tượng vẫn thực hiện vì lợi nhuận.
Tác hại khôn lường của Sodium Metabisulphite
Trao đổi với phóng viên, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết trong danh mục phụ gia thực phẩm hiện nay có một số muối sulfite được phép sử dụng với hàm lượng rất thấp trong một số lĩnh vực nhất định. Tuy nhiên, việc dùng hóa chất công nghiệp không rõ nguồn gốc để tẩm ướp thực phẩm là cực kỳ nguy hiểm.
Theo bác sĩ Thiệu, Sodium Metabisulphite có thể phá hủy phần lớn vitamin B1 (Thiamine) trong thịt, làm giảm giá trị dinh dưỡng của thực phẩm. Vitamin B1 đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng và hoạt động của hệ thần kinh. Không chỉ vậy, chất này còn có thể gây kích ứng tiêu hóa và hô hấp. Người nhạy cảm với sulfite có thể xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy chỉ sau khi ăn một lượng nhỏ thực phẩm chứa chất này. Đặc biệt, người mắc hen phế quản có nguy cơ lên cơn hen cấp nguy hiểm do phản ứng với gốc sulfite.
Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh: “Đáng lo ngại hơn, nếu sử dụng Sodium Metabisulphite công nghiệp chứa tạp chất kim loại nặng trong thời gian dài, độc chất có thể tích tụ trong cơ thể, gây tổn thương gan, thận và làm tăng nguy cơ ung thư.”
Quy định pháp luật về sử dụng hóa chất
Theo quy định hiện hành, Sodium Metabisulphite không được phép sử dụng để bảo quản thịt và các sản phẩm từ thịt. Chất này chỉ được cho phép dùng hạn chế trong xử lý một số loại nông sản xuất khẩu như nhãn, vải nhằm sát trùng bề mặt vỏ. Quá trình đó khác hoàn toàn với việc ngâm trực tiếp vào thực phẩm tươi sống.
Cách phân biệt thịt bò thật và thịt bò giả
Giữa ma trận thực phẩm bẩn, nhiều người tiêu dùng lo lắng không biết làm sao để phân biệt thịt bò thật với thịt bò giả. Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, thịt bò thật thường có màu đỏ sẫm tự nhiên và đồng nhất từ ngoài vào trong. Thớ thịt nhỏ, mịn, có độ dai và đàn hồi tốt. Khi ngửi có mùi đặc trưng của thịt bò. Trong quá trình chế biến, thịt săn lại, giữ màu đỏ sẫm và có vị thơm ngọt tự nhiên.
Ngược lại, thịt bò giả làm từ thịt lợn thường có màu đỏ tươi bất thường. Nếu cắt sâu bên trong, màu thịt có thể nhạt hơn lớp ngoài. Thớ thịt to, ngắn, thiếu độ kết dính chắc chắn. Ngoài ra, thịt xử lý hóa chất thường có bề mặt bóng, hơi nhớt, mùi không tự nhiên hoặc gần như không có mùi. Khi rửa kỹ, có thể xuất hiện mùi hôi đặc trưng của thịt lợn hoặc mùi hóa chất hắc nhẹ.
Trong quá trình nấu, loại thịt này thường ra nhiều nước, màu nhạt nhanh, có thể xuất hiện mùi lạ hoặc nhiều bọt đen khi luộc. Sau khi chín, thớ thịt có đặc điểm giống thịt heo hơn là thịt bò. Một dấu hiệu khác khiến người tiêu dùng cần cảnh giác là thịt để ngoài môi trường lâu nhưng vẫn giữ màu đỏ tươi bất thường. Theo các chuyên gia, đây có thể là dấu hiệu thực phẩm đã bị xử lý hóa chất nhằm đánh lừa cảm quan người mua.
Lời khuyên cho người tiêu dùng
Trước thực trạng thực phẩm bẩn ngày càng tinh vi, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng không ai có thể tự tin mình hoàn toàn tránh được nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm bẩn. Theo ông, giải pháp quan trọng nhất hiện nay là người dân phải trở thành người tiêu dùng thông thái.
Người mua nên ưu tiên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được bán tại cửa hàng uy tín, siêu thị hoặc cơ sở có kiểm định an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cần tập thói quen quan sát kỹ màu sắc, mùi, độ đàn hồi của thịt trước khi mua. Với những loại thịt có giá rẻ bất thường, màu sắc quá bắt mắt hoặc để lâu vẫn tươi đỏ, người dân cần đặc biệt cảnh giác.
