Nhận diện triệu chứng hạ đường huyết đột ngột: Dấu hiệu đặc trưng và nguy hiểm
Theo thạc sĩ - bác sĩ Hoàng Thị Bích Ngọc, Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), hạ đường huyết đột ngột là tình trạng cần được nhận biết sớm do các biểu hiện khá đặc trưng và khác biệt so với cảm giác đói hay mệt mỏi thông thường. Điểm quan trọng nhất là triệu chứng xuất hiện rất nhanh và có xu hướng tăng dần nếu không được xử trí kịp thời, đòi hỏi sự chú ý cao từ người bệnh và người thân.
Triệu chứng điển hình và cách phân biệt
Bác sĩ Bích Ngọc chia sẻ: "Người bị hạ đường huyết thường có cảm giác run tay chân, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh, bồn chồn, choáng váng, kèm theo đói cồn cào đột ngột dù mới ăn không lâu. Một số người còn thấy hoa mắt, nhìn mờ, đau đầu, tê môi, nói khó, khó tập trung, hoặc cảm giác lơ mơ như sắp ngất." Khác với mệt mỏi thông thường, các triệu chứng này chỉ cải thiện khi người bệnh được bổ sung đường qua các hình thức như uống nước đường, ăn kẹo, hoặc trái cây ngọt.
Trong những trường hợp nặng, nếu không được xử trí kịp thời, hạ đường huyết có thể dẫn đến lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức. Bác sĩ Bích Ngọc cảnh báo: "Điều này đặc biệt nguy hiểm ở người đang lái xe, làm việc trên cao hoặc người có bệnh nền như tiểu đường, vì có thể gây tai nạn nghiêm trọng."
Sự khác biệt triệu chứng giữa người trẻ và người cao tuổi
Triệu chứng hạ đường huyết ở người trẻ tuổi và người cao tuổi có những sự khác biệt đáng kể. Ở người trẻ, do hệ thần kinh giao cảm còn hoạt động tốt, biểu hiện thường rõ ràng như run tay, vã mồ hôi, giúp họ sớm nhận ra và tự xử trí bằng cách ăn hoặc uống đồ ngọt, nên hiếm khi tiến triển nặng.
Ngược lại, ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tiểu đường, đặc biệt là những người dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết, các triệu chứng cảnh báo sớm thường mờ nhạt hoặc không điển hình. Bác sĩ Bích Ngọc giải thích: "Người bệnh có thể chỉ thấy mệt lả, chóng mặt, lú lẫn, buồn ngủ, nói chậm, mất tập trung, thậm chí đột ngột thay đổi hành vi hoặc ý thức. Do đó, nguy cơ bỏ sót bệnh rất cao."
Nguy hiểm hơn, ở người cao tuổi, các biểu hiện hạ đường huyết dễ bị nhầm lẫn với tai biến mạch máu não, rối loạn tiền đình hoặc suy nhược do tuổi tác, dẫn đến chậm trễ trong xử trí. Với người bị tiểu đường, hạ đường huyết có thể tái diễn nhiều lần, làm giảm khả năng nhận biết của cơ thể theo thời gian và tăng nguy cơ ngã, chấn thương, co giật hoặc hôn mê.
Xử trí hạ đường huyết đột ngột tại nhà: Quy tắc và sai lầm cần tránh
Khi có dấu hiệu hạ đường huyết, điều quan trọng nhất là bổ sung đường nhanh và kịp thời, không nên cố chịu đựng. Bác sĩ Bích Ngọc cho biết: "Người bệnh cần ngừng hoạt động ngay và áp dụng quy tắc 15-15, tức là dùng khoảng 15 g đường hấp thu nhanh, tương đương 1 ly nước ngọt có đường hoặc 3-4 viên đường glucose, sau đó chờ khoảng 15 phút. Nếu các triệu chứng như run tay, hoa mắt, mệt lả vẫn còn, có thể lặp lại thêm một lần bổ sung đường."
Nếu triệu chứng đã cải thiện, người bệnh nên ăn một bữa nhẹ có tinh bột để duy trì đường huyết ổn định và tránh tái diễn. Đặc biệt, không cho ăn uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc không nuốt được mà cần đưa đi cấp cứu ngay.
Khi tự xử trí hạ đường huyết tại nhà, bác sĩ Bích Ngọc cảnh báo một số sai lầm thường gặp mà người bệnh cần tránh:
- Cố chịu đựng, chờ "qua cơn" vì nghĩ chỉ là đói hay mệt, khiến đường huyết tiếp tục giảm và dễ dẫn đến choáng, ngất.
- Xử trí sai cách như ăn đồ quá nhiều chất béo hay đạm (như bánh mì thịt) làm đường hấp thu chậm, không cải thiện triệu chứng ngay.
- Không ăn bù sau khi đã đỡ triệu chứng, khiến hạ đường huyết dễ tái phát.
- Tiếp tục vận động khi còn choáng váng, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
- Tự ý tăng hoặc giảm thuốc hạ đường huyết hoặc insulin mà không có chỉ định của bác sĩ.
Phòng ngừa hạ đường huyết tái phát: Biện pháp hiệu quả
Để phòng ngừa hạ đường huyết tái phát, theo bác sĩ Bích Ngọc, người bệnh cần tập trung vào việc giữ đường huyết ổn định thay vì chỉ xử trí khi đã xảy ra cơn. Người bệnh nên ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng; mỗi bữa nên có đủ tinh bột, đạm và chất béo lành mạnh để tránh đường huyết tăng giảm đột ngột. Bên cạnh đó, sinh hoạt điều độ, tránh làm việc quá sức hoặc vận động khi bụng đói cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tái diễn hạ đường huyết, đảm bảo sức khỏe lâu dài.
