Từ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế về khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên toàn quốc, nhiều địa phương đang khẩn trương triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn.
Nhiều địa phương đồng loạt triển khai
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngành y tế đã xây dựng kế hoạch khám sức khỏe cho toàn bộ hơn 10 triệu người dân trên địa bàn. Trong khi đó, Hà Nội đã ban hành hướng dẫn triển khai khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân, hướng tới mục tiêu người dân được khám sức khỏe miễn phí hằng năm từ năm 2026.
Dự kiến từ ngày 20 tháng 5, tỉnh Quảng Ninh sẽ triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Theo Bác sĩ chuyên khoa II Bùi Mạnh Hùng - Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh, việc triển khai chương trình không chỉ là nhiệm vụ y tế mà còn là bước đi quan trọng nhằm chuyển mạnh sang tư duy chăm sóc sức khỏe chủ động. Cụ thể, từ ngày 20 tháng 5, Quảng Ninh sẽ tổ chức khám sức khỏe cho người lao động có tham gia bảo hiểm xã hội, phấn đấu hoàn thành trước ngày 1 tháng 7. Sau đó, chương trình tiếp tục triển khai cho 6 nhóm đối tượng ưu tiên gồm: người có công, người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh mãn tính, hộ nghèo, cận nghèo và người dân sinh sống ở khu vực đồng bào miền núi, hải đảo và đặc khu. Giai đoạn sau sẽ tập trung vào các đối tượng còn lại, phấn đấu đến hết năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám và sàng lọc ít nhất một lần trong năm.
Ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thành phố Cần Thơ tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho các đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi và phụ nữ trong đợt 1 năm 2026. Tại Đà Nẵng, chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí cho người dân đang được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
Y tế cơ sở nỗ lực vượt khó
Trao đổi với phóng viên, Bác sĩ chuyên khoa I Ngô Quốc Lộc – Giám đốc Trạm Y tế xã Vĩnh Thanh, thành phố Hà Nội cho biết, để thực hiện chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người dân trên địa bàn, trạm đang rà soát toàn bộ các đối tượng được khám sàng lọc miễn phí. Qua rà soát theo hồ sơ sức khỏe điện tử, xã Vĩnh Thanh có hơn 20.000 người thuộc diện khám sàng lọc miễn phí ban đầu. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của trạm trong năm nay.
Bên cạnh nhiệm vụ chính, các cán bộ, nhân viên y tế của trạm cũng phải đảm bảo công tác y tế dự phòng như phòng chống bệnh tay chân miệng, virus Hanta... Về địa điểm khám, trạm sẽ tổ chức tại nhà văn hóa của các thôn trên địa bàn xã. Đồng thời, trạm phối hợp với 3 bệnh viện ký kết về chuyên môn và nhân lực gồm: Bệnh viện Đông Anh, Bệnh viện Đức Giang và Bệnh viện Gia Lâm.
Mặc dù dự kiến đến tháng 6 năm 2026 mới có thể thực hiện đồng bộ, nhưng trạm đã triển khai khám sàng lọc miễn phí cho người dân ngay từ những tháng đầu năm nay. Đối tượng ưu tiên là người cao tuổi, sau đó là các đối tượng tại từng thôn, đến tháng 9 sẽ tập trung khám cho học sinh. "Cách làm của chúng tôi là tách riêng từng đối tượng thuộc diện khám sàng lọc, đảm bảo đến cuối năm mỗi người dân trên địa bàn được khám miễn phí ít nhất một lần", ông Lộc nói và cho biết từ đầu năm đến nay trạm đã khám được cho khoảng vài nghìn người.
Khó khăn về nhân lực và trang thiết bị
Chia sẻ về những khó khăn, bác sĩ Lộc cho biết thách thức lớn nhất hiện nay là kinh phí, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ các xét nghiệm tối thiểu còn hạn chế. Trạm Y tế xã Vĩnh Thanh có 46 nhân lực, phần lớn là nữ, trong khi số lượng người dân cần khám ngày càng nhiều, cùng với nhiệm vụ y tế dự phòng thường xuyên tạo áp lực không nhỏ. Trong giai đoạn cao điểm, các nhân lực phải chủ động sắp xếp thời gian, tăng cường phối hợp để đáp ứng yêu cầu.
Dù vậy, tập thể y bác sĩ của trạm luôn đoàn kết, nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. "Tất cả các y bác sĩ đều tạo thành những 'dây chuyền khám'. Ví dụ khám nội, khám ngoại, khám mắt, tai mũi họng thì kết hợp với một số bệnh viện để khám cho người dân", ông Lộc cho hay. Trước khi khám, trạm liên hệ trưởng thôn, kết hợp với cộng tác viên y tế và dân số gửi giấy mời đến từng đối tượng, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế.
Khi được khám tận nơi, người dân rất phấn khởi. "Thứ nhất là gần dân, người dân không phải đi lại xa. Cùng với đó, khi kết hợp với các bác sĩ bệnh viện, chúng tôi kịp thời phát hiện bệnh và chuyển lên tuyến trên điều trị. Có những người nói rằng 'từ trước đến giờ tôi chưa khám bao giờ'. Khi được khám, lấy máu xét nghiệm, siêu âm, họ đều vui mừng", ông Lộc chia sẻ. Ông đánh giá đây là chính sách rất nhân văn, ý nghĩa, gần dân, sát dân, giúp y tế cơ sở kiểm soát các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, phát hiện và điều trị sớm.
Hỗ trợ từ tuyến trên
Thạc sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thu Hường - Trưởng khoa Bệnh nghề nghiệp, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, theo phân công của Sở Y tế Hà Nội, bệnh viện đang hỗ trợ chuyên môn cho 5 trạm y tế gồm: Hai Bà Trưng, Bạch Mai, Vĩnh Tuy, Ngọc Hồi và Thịnh Liệt. Trong đó, 2 phường Hai Bà Trưng và Bạch Mai được ưu tiên do áp lực dân số lớn, mỗi phường có khoảng 150.000 dân.
Mô hình phối hợp điều trị và quản lý bệnh nhân mãn tính giữa bệnh viện tuyến trên và y tế cơ sở đang phát huy hiệu quả. Bệnh nhân tăng huyết áp, đái tháo đường sau khi điều trị ổn định tại Bệnh viện Thanh Nhàn được chuyển về trạm y tế theo dõi, cấp phát thuốc và quản lý lâu dài. Ngược lại, nếu phát hiện biến chứng, trạm y tế chuyển bệnh nhân lên tuyến trên kịp thời. Bệnh viện cũng hỗ trợ các trạm trong đấu thầu thuốc, đảm bảo danh mục thuốc tương đồng, giúp người dân yên tâm khám chữa bệnh gần nhà, giảm quá tải cho bệnh viện tuyến cuối.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Hường, bài toán nhân lực vẫn là "nút thắt" lớn. Dù nhiều trạm y tế đã được đầu tư máy móc hiện đại như siêu âm, X-quang, nhưng tình trạng thiếu bác sĩ chuyên khoa có chứng chỉ hành nghề vẫn phổ biến. Cần có chính sách đột phá về nhân lực, ưu tiên xây dựng cơ chế đãi ngộ đặc thù cho bác sĩ tuyến xã, phường, đồng thời thúc đẩy mô hình đào tạo cử tuyển, hỗ trợ chi phí học tập cho sinh viên y khoa kèm cam kết phục vụ tại địa phương.
Mong muốn đầu tư thêm từ vùng cao
Ông Ma Văn Tiến - Giám đốc Trạm Y tế xã Phố Bảng, tỉnh Tuyên Quang cho biết, triển khai khám sức khỏe cho người dân theo Nghị quyết 72, trạm đã có kế hoạch khám sức khỏe toàn dân năm 2026. Đến nay, trạm đã tổ chức 3 đợt khám sàng lọc miễn phí với trên 3.000 lượt khám, cập nhật ngay hồ sơ sức khỏe điện tử. Trên địa bàn xã vùng cao biên giới, phần lớn người dân là đồng bào dân tộc thiểu số, khả năng sử dụng tiếng phổ thông hạn chế, nên trạm đã bố trí người phiên dịch hỗ trợ y bác sĩ trong quá trình khám.
Trạm Y tế xã Phố Bảng được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 trạm y tế xã cũ, hiện có 17 nhân lực, nhưng so với yêu cầu vẫn thiếu cả về số lượng và chất lượng chuyên môn. Ông Tiến mong muốn lãnh đạo cấp trên quan tâm bổ sung nhân lực, đồng thời đầu tư thêm trang thiết bị thiết yếu như máy siêu âm, hệ thống xét nghiệm, máy chụp X-quang, máy điện tim... "Chúng tôi rất mong được đầu tư thêm trang thiết bị và nhân lực có trình độ chuyên môn để công tác khám chữa bệnh cho nhân dân ngày càng đạt kết quả tốt hơn", ông Tiến nhấn mạnh.
