Giới siêu giàu châu Á đang chi hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho các chương trình tầm soát chuyên sâu để phát hiện nguy cơ đột quỵ trước khi biến cố xảy ra. Xu hướng này xuất phát từ nỗi sợ mất khả năng kiểm soát cơ thể và sự nghiệp, thay vì chỉ đơn thuần kéo dài tuổi thọ.
Nỗi lo đột quỵ và sự trẻ hóa bệnh lý mạch máu
Đối với một doanh nhân sở hữu khối tài sản hàng trăm triệu USD, thị trường lao dốc hay một thương vụ thất bại có thể chấp nhận được, nhưng nguy cơ đột quỵ thì không. Một cục máu đông xuất hiện sai thời điểm có thể khiến người đứng đầu tập đoàn mất khả năng nói, vận động hoặc vĩnh viễn rời khỏi bàn điều hành. Sau đại dịch Covid-19, các chuyên gia ghi nhận xu hướng trẻ hóa của bệnh lý mạch máu, khi bệnh viện liên tục tiếp nhận bệnh nhân ngoài 30 hoặc 40 tuổi, vẫn đang ở giai đoạn sung sức nhất của sự nghiệp.
Một nghiên cứu trên tạp chí y khoa uy tín The Lancet Neurology cho thấy virus SARS-CoV-2 có khả năng gây ra các biến cố huyết khối mạch máu, bao gồm đột quỵ, cao hơn so với các loại virus corona khác và cúm mùa. Nghiên cứu được chia sẻ trên Viện Y tế quốc gia Hoa Kỳ ghi nhận nguy cơ đột quỵ ở người mắc Covid-19 cao gấp 7,6 lần so với người mắc cúm. Tỷ lệ mắc bệnh mạch máu não ở người dương tính với SARS-CoV-2 dao động từ 1% đến 6%.
Cuộc săn lùng 'quả bom nổ chậm' trong não
Thay vì tập trung vào chống lão hóa như giới tỷ phú phương Tây, người giàu châu Á ưu tiên truy tìm mọi dấu hiệu có thể dẫn tới đột quỵ. Các chương trình chăm sóc sức khỏe cao cấp tại Singapore, Hong Kong, Nhật Bản và Hàn Quốc không đợi bệnh xuất hiện mà tìm kiếm xác suất xảy ra bệnh. Danh mục được ưa chuộng bao gồm: MRI não phát hiện tổn thương thiếu máu não thầm lặng, MRI mạch máu não tìm hẹp mạch, dị dạng hoặc phình động mạch não, siêu âm động mạch cảnh phát hiện mảng xơ vữa chưa có triệu chứng, chụp CT đánh giá vôi hóa động mạch, và theo dõi điện tim kéo dài phát hiện rung nhĩ tiềm ẩn – nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ do cục máu đông.
Mục tiêu thực sự không phải cục máu đông đã hình thành, mà là những điều kiện khiến nó có thể xuất hiện trong tương lai: một mảng xơ vữa đang lớn dần, một đoạn mạch máu não phình ra từng milimet, hay một cơn rung nhĩ ngắn lúc nửa đêm mà người bệnh không hề hay biết.
Chi hàng chục triệu cho dịch vụ lọc máu: Hiệu quả thực sự?
Bên cạnh tầm soát hình ảnh, thị trường dịch vụ lọc máu, lọc huyết tương, lọc mỡ máu hay thanh lọc tuần hoàn phát triển nhanh. Được quảng bá như hình thức 'biohacking', chi phí mỗi lần lên tới hàng chục triệu đồng. Nhiều doanh nhân xem đây là 'bảo dưỡng cơ thể định kỳ' giống như bảo trì xe sang. Tuy nhiên, BS Đoàn Dư Mạnh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, thành viên Hội Mạch máu Việt Nam, cảnh báo: 'Hôm nay lọc xong, ngày mai bệnh nhân ăn một bữa nhiều dầu mỡ thì mỡ máu lại tăng trở lại'. Ông nhấn mạnh đột quỵ là kết quả của quá trình tích lũy nguy cơ kéo dài nhiều năm, không thể giải quyết bằng một liệu pháp đơn lẻ.
Chuyên gia: Tầm soát đúng và đủ mới có ý nghĩa
BS Đoàn Dư Mạnh cho rằng nếu có điều kiện kinh tế, cứ 6 tháng khám từ đầu đến chân, chụp từ đầu đến chân là phương pháp rất tốt để phát hiện phình hay nguy cơ tắc mạch và xử lý sớm. Tuy nhiên, nhiều người vẫn duy trì thói quen khám sức khỏe tổng quát kiểu 'cưỡi ngựa xem hoa' với các xét nghiệm cơ bản rồi kết luận hoàn toàn khỏe mạnh, trong khi những bất thường nguy hiểm nhất của hệ tim mạch và mạch máu não lại nằm ngoài phạm vi các gói khám thông thường. 'Khám tổng quát qua loa dường như không có nhiều ý nghĩa', ông nói.
Bài học từ những người giàu nhất thế giới
Lịch sử y khoa từng chứng kiến nhiều tỷ phú, chính trị gia, lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu vẫn bị đột quỵ hoặc biến cố tim mạch. Ngày 25/3/2025, Tập đoàn Samsung Electronics thông báo đồng CEO Han Jong Hee qua đời do ngừng tim, hưởng thọ 63 tuổi. Ông có dấu hiệu ngừng tim sau lễ cưới của con gái vào ngày 22/3 và không qua khỏi dù được cấp cứu. Tiền bạc giúp tiếp cận công nghệ y tế hiện đại nhưng không đảm bảo sự bất tử. Điều thực sự mua được là cơ hội phát hiện sớm. Việc giảm nguy cơ đột quỵ vẫn phụ thuộc vào những nguyên tắc cơ bản của y học: ăn uống khoa học, kiểm soát cân nặng, vận động, tránh thuốc lá, hạn chế bia rượu, ngủ đủ giấc, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Đây là nghịch lý của ngành công nghiệp chống đột quỵ trị giá hàng tỷ USD: càng nghiên cứu sâu, càng quay về những nguyên tắc cơ bản nhất.
