Giác mạc sinh học từ lợn: Hy vọng mới cho hàng trăm nghìn người mù tại Việt Nam
Sự kiện do Công ty Cổ phần Gen và Tế bào Việt Nam-VGCT (thành viên Tập đoàn CT Group) phối hợp với Hội Nhãn khoa Việt Nam và Acro Biomedical (Đài Loan) tổ chức đã thu hút sự quan tâm lớn từ giới chuyên môn. Hội thảo này mở ra cơ hội điều trị mới cho hàng trăm nghìn bệnh nhân đang đối mặt với tình trạng mù lòa do các bệnh lý về giác mạc.
Tình trạng khan hiếm giác mạc hiến tặng
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), nhấn mạnh: “Ước tính Việt Nam có tới gần 500.000 người mù do bệnh lý giác mạc và nhu cầu ghép giác mạc ngày càng tăng, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng còn rất hạn chế. Việc tìm kiếm các giải pháp thay thế là rất cần thiết không chỉ của Việt Nam mà của các quốc gia trên thế giới.” Ông cũng cho biết hồ sơ xin cấp phép lưu hành giác mạc sinh học tại Việt Nam đã được gửi về Bộ Y tế, và hội thảo này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp minh chứng thực tiễn để xem xét cấp phép.
Từ thực tiễn tại Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh, Thạc sĩ, bác sĩ Chuyên khoa II Lâm Minh Vinh, Trưởng khoa Giác mạc, phân tích: “Trong số bệnh nhân nhập viện, có tới 90% là viêm loét giác mạc, nhiều trường hợp loét toàn bộ giác mạc nhưng không có sẵn mô ghép nên buộc phải bỏ mắt. Tỷ lệ múc nội nhãn tại bệnh viện khá cao, lên tới 12%, cho thấy tình trạng thiếu hụt mô giác mạc là rất nghiêm trọng.”
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Xuân Cung, Trưởng khoa Giác mạc, Bệnh viện Mắt Trung ương, bổ sung: “Theo số liệu từ Ngân hàng Mắt giai đoạn 2023-2025, chỉ có khoảng 300 giác mạc được thu nhận để phục vụ phẫu thuật ghép, riêng năm 2025 đạt 188 giác mạc. Con số này vẫn còn rất khiêm tốn so với nhu cầu ngày càng gia tăng.”
Tiềm năng của giác mạc sinh học từ lợn
Trước thực trạng này, VGCT và Acro Biomedical đã chủ động nghiên cứu và phát triển công nghệ giác mạc sinh học với nguồn động vật là lợn. Đây là lần đầu tiên giác mạc lợn được xem như một vật tư y tế giúp bệnh nhân mù tìm lại ánh sáng, trở thành công nghệ mới độc quyền vươn tầm khu vực ASEAN.
Bác sĩ Xiaoming Yao, Cố vấn tại Bệnh viện Mắt Shenzhen (Thâm Quyến, Trung Quốc), chia sẻ kết quả từ Nghiên cứu Quan sát lâm sàng: “Nghiên cứu được tiến hành với 19 bệnh nhân có tổn thương trên 1/2 bề dày giác mạc, sử dụng kỹ thuật ghép giác mạc lớp với mảnh ghép là nhu mô giác mạc lợn đã khử tế bào. Kết quả sau 12 tháng cho thấy tỷ lệ sống của mảnh ghép đạt 94,7%, tương đương 18/19 bệnh nhân phục hồi được thị lực chức năng.”
Tiến sĩ, bác sĩ Chen Jiunn-Liang, Trưởng khoa Mắt, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Kaohsiung (Đài Loan), cũng chia sẻ kinh nghiệm từ bốn ca bệnh phức tạp: “So với các vật liệu ghép khác, giác mạc có nguồn gốc từ lợn có ưu điểm nổi bật là nguồn cung lớn sẵn có, nguy cơ thải ghép gần như bằng 0, và giữ độ ổn định cơ học cao. Sau điều trị, các bệnh nhân đều hồi phục tốt.”
Lý do lựa chọn giác mạc lợn
Tiến sĩ Dar-Jen Hsieh, Chủ tịch và CEO Acro Biomedical, giải thích: “Giác mạc người hiến mang theo các tế bào có nguồn gốc từ người cho, có thể gây ra phản ứng thải ghép miễn dịch ở người nhận. Trong khi đó, nhãn cầu của lợn có kích thước tương đồng với nhãn cầu người, và cấu trúc mô học của giác mạc lợn cũng tương tự như giác mạc người.”
Bà Đặng Thị Tươi, Phó Tổng giám đốc VGCT, cho biết: “VGCT đang thực hiện tốt đẹp mô hình ba nhà của Nghị quyết 57 với sự hợp tác của các Viện, Trường, Bộ Y tế, nhất là Bệnh viện Mắt Trung ương, Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh, cùng nhiều cơ sở nhãn khoa trên cả nước.” Giác mạc sinh học từ động vật được kỳ vọng là giải pháp đột phá, không chỉ giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn hiến mà còn mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho hàng triệu bệnh nhân, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến.
