Đột phá giác mạc sinh học từ lợn: Hy vọng mới cho hàng triệu người mù tại Việt Nam và ASEAN
Một đột phá y sinh quan trọng vừa được công bố tại Hội thảo Khoa học Quốc tế về Giác mạc sinh học, do Công ty Cổ phần Gen và Tế bào Việt Nam (VGCT) phối hợp với Hội Nhãn khoa Việt Nam và Acro Biomedical (Đài Loan – Trung Quốc) tổ chức. Sự kiện thu hút sự tham gia của lãnh đạo Bộ Y tế, các bệnh viện mắt hàng đầu như Bệnh viện Mắt Trung ương và Bệnh viện Mắt TP.HCM, cùng hàng trăm chuyên gia trong và ngoài nước.
Thách thức và nhu cầu cấp thiết
Theo TS. Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Việt Nam có hàng trăm nghìn người mù do bệnh lý giác mạc, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng cực kỳ hạn chế. Ông nhấn mạnh: "Việc tìm kiếm giải pháp thay thế là cần thiết không chỉ cho Việt Nam mà còn cho toàn cầu. Hồ sơ xin cấp phép lưu hành giác mạc sinh học đã được gửi về Bộ Y tế, và hội thảo này cung cấp bằng chứng thực tiễn để đánh giá toàn diện."
ThS.BS CK II Lâm Minh Vinh từ Bệnh viện Mắt TP.HCM cho biết, 90% bệnh nhân nhập viện là viêm loét giác mạc, với tỷ lệ múc nội nhãn lên đến 12% trong 13 năm qua. PGS.TS.BS Lê Xuân Cung từ Bệnh viện Mắt Trung ương bổ sung: "Dù Ngân hàng Mắt thu nhận được khoảng 300 giác mạc giai đoạn 2023-2025, con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu ngày càng tăng."
Giải pháp đột phá từ giác mạc lợn
Để giải quyết vấn đề này, VGCT và Acro Biomedical đã phát triển công nghệ giác mạc sinh học từ lợn, lần đầu tiên được xem như vật tư y tế giúp bệnh nhân tìm lại ánh sáng. Bác sĩ Xiaoming Yao từ Bệnh viện Mắt Shenzhen chia sẻ kết quả nghiên cứu trên 19 bệnh nhân: "Sau 12 tháng, tỷ lệ sống của mảnh ghép đạt 94,7%, với 18/19 bệnh nhân phục hồi thị lực. Trong tình huống khẩn cấp, giác mạc sinh học này là 'vị cứu tinh' thực sự."
TS.BS Chen Jiunn-Liang từ Đài Loan cũng ghi nhận thành công trong 4 ca ghép phức tạp, nhấn mạnh ưu điểm của giác mạc lợn: nguồn cung dồi dào, nguy cơ thải ghép thấp, và độ ổn định cơ học cao. TS. Dar-Jen Hsieh, Chủ tịch Acro Biomedical, giải thích: "Giác mạc lợn có cấu trúc tương tự người và ít gây phản ứng miễn dịch, giúp giảm nhu cầu dùng thuốc ức chế lâu dài."
Ý nghĩa xã hội và kinh tế
Bà Đặng Thị Tươi, Phó Tổng giám đốc VGCT, cho biết công ty đang thực hiện mô hình hợp tác ba nhà theo Nghị quyết 57, với sự tham gia của Bộ Y tế và các bệnh viện lớn. Bà nhấn mạnh: "Giác mạc sinh học không chỉ giải quyết tình trạng khan hiếm mà còn mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho hàng triệu người, đồng thời giúp Việt Nam làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến."
Việc phục hồi thị lực không chỉ là thành tựu y học mà còn giúp người bệnh tái hòa nhập xã hội và lao động. Ở quy mô rộng, điều này có thể đóng góp 0,3-0,4% GDP khi người mất thị lực quay lại lực lượng lao động. Để hiện thực hóa chiến lược, cần sự đồng hành của cơ quan quản lý, bệnh viện, và đối tác quốc tế để triển khai rộng rãi tại Việt Nam và ASEAN.
