Công nghệ ghép giác mạc lợn cho người: Cơ hội mới cho hàng trăm nghìn bệnh nhân mù
Lần đầu tiên tại Việt Nam, công nghệ ghép giác mạc lợn cho người đã được công bố, mở ra hy vọng phục hồi thị lực cho gần 500.000 người mù do bệnh lý giác mạc. Sự kiện này không chỉ là một đột phá y sinh mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng của ngành nhãn khoa Việt Nam trong việc giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn giác mạc hiến tặng.
Hội thảo khoa học quốc tế công bố đột phá
Sáng ngày 4/4, tại khách sạn Meliá Hà Nội, Hội thảo Khoa học Quốc tế về Giác mạc sinh học đã chứng kiến sự công bố chính thức về công nghệ ghép giác mạc lợn cho người. Sự kiện do Công ty Cổ phần Gen và Tế bào Việt Nam (VGCT), thành viên của Tập đoàn CT Group, phối hợp với Hội Nhãn khoa Việt Nam và Acro Biomedical từ Đài Loan tổ chức.
Hội thảo thu hút sự tham gia của lãnh đạo Bộ Y tế, các giáo sư, nhà khoa học hàng đầu, cùng đại diện từ các bệnh viện mắt lớn như Bệnh viện Mắt Trung ương và Bệnh viện Mắt TP.HCM. Ước tính, công nghệ này có thể mang lại cơ hội cho gần 6 triệu người mù trong khu vực ASEAN.
Thực trạng khan hiếm giác mạc và nhu cầu cấp thiết
Tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết Việt Nam có khoảng 500.000 người mù do các bệnh lý giác mạc, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng cực kỳ hạn chế. Ông nhấn mạnh: "Việc tìm kiếm giải pháp thay thế là cần thiết không chỉ cho Việt Nam mà còn cho nhiều quốc gia trên thế giới."
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Lâm Minh Vinh, Trưởng khoa Giác mạc tại Bệnh viện Mắt TP.HCM, chia sẻ: "90% bệnh nhân nhập viện là do viêm loét giác mạc, nhiều trường hợp phải bỏ mắt vì thiếu mô ghép. Tỷ lệ múc nội nhãn lên đến 12% trong 13 năm qua phản ánh sự nghiêm trọng của tình trạng này."
Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Lê Xuân Cung từ Bệnh viện Mắt Trung ương cũng chỉ ra rằng, dù số lượng giác mạc hiến tăng lên 188 vào năm 2025, con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu thực tế. Ông khẳng định giác mạc sinh học là giải pháp hữu hiệu để khắc phục tình trạng này.
Kết quả lâm sàng đầy hứa hẹn
Công nghệ giác mạc sinh học từ lợn do VGCT và Acro Biomedical phát triển đã cho thấy những kết quả tích cực trong thực tế lâm sàng. Bác sĩ Xiaoming Yao từ Bệnh viện Mắt Shenzhen (Trung Quốc) công bố nghiên cứu trên 19 bệnh nhân với tổn thương giác mạc nặng. Sau 12 tháng, tỷ lệ sống của mảnh ghép đạt 94,7%, với 18 bệnh nhân phục hồi thị lực chức năng.
Tiến sĩ, bác sĩ Chen Jiunn-Liang từ Đài Loan chia sẻ kinh nghiệm từ 4 ca ghép phức tạp, trong đó giác mạc lợn đã khử tế bào giúp che phủ hiệu quả vùng tổn thương và cải thiện tình trạng thiếu máu. Ông nhận định: "Giác mạc lợn có ưu điểm nguồn cung dồi dào, nguy cơ thải ghép thấp, và độ ổn định cơ học cao."
Lý do lựa chọn giác mạc lợn và triển vọng tương lai
Tiến sĩ Dar-Jen Hsieh, Chủ tịch Acro Biomedical, giải thích: "Giác mạc lợn có cấu trúc mô học tương tự con người và kích thước nhãn cầu phù hợp, đồng thời giảm thiểu nguy cơ thải ghép so với giác mạc người hiến." Điều này giúp bệnh nhân hạn chế việc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài.
Bà Đặng Thị Tươi, Phó Tổng giám đốc VGCT, cho biết công ty đang thực hiện mô hình hợp tác "ba nhà" theo Nghị quyết 57, với sự tham gia của Bộ Y tế, các bệnh viện và viện nghiên cứu. Bà nhấn mạnh: "Giác mạc sinh học không chỉ giải quyết vấn đề khan hiếm mà còn giúp Việt Nam làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến."
Việc phục hồi thị lực cho người mù không chỉ là thành tựu y học, mà còn mang lại lợi ích kinh tế - xã hội to lớn. Ước tính, khi một bộ phận người mất thị lực quay lại lao động, có thể đóng góp 0,3-0,4% GDP cho nền kinh tế. Với sự đồng bộ từ các bên, lĩnh vực này hứa hẹn trở thành động lực tăng trưởng cho ngành công nghệ cao và y sinh Việt Nam.
