Bệnh gan nhiễm mỡ MASLD: 'Kẻ giết người thầm lặng' không do rượu đe dọa hàng tỷ người
Trong khi nhiều người vẫn nghĩ bệnh gan chỉ liên quan đến rượu bia, một căn bệnh âm thầm khác đang lan rộng toàn cầu với tốc độ đáng báo động. Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) đang trở thành gánh nặng y tế nghiêm trọng, dự kiến ảnh hưởng đến khoảng 1,8 tỷ người vào năm 2050.
Sự gia tăng chóng mặt và nguyên nhân từ lối sống
Theo nghiên cứu công bố trên The Lancet Gastroenterology & Hepatology do Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME) thực hiện, số ca mắc MASLD đã tăng 143% trong ba thập kỷ qua, từ 500 triệu người năm 1990 lên 1,3 tỷ năm 2023. Hiện nay, cứ 6 người trên thế giới thì có 1 người sống chung với căn bệnh này.
Nguyên nhân chính xuất phát từ thói quen sinh hoạt và ăn uống hiện đại:
- Tình trạng béo phì ngày càng phổ biến.
- Đường huyết cao trở thành vấn đề thường gặp.
- Lối sống ít vận động và chế độ ăn không lành mạnh.
Nghiên cứu chỉ ra rằng đường huyết cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu, tiếp theo là chỉ số khối cơ thể (BMI) cao và thói quen hút thuốc. Gan, với vai trò chuyển hóa trung tâm, chịu áp lực lớn từ những thay đổi này.
Xu hướng trẻ hóa và phân bố địa lý
MASLD không còn giới hạn ở người cao tuổi. Dù tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm 80-84 tuổi, số ca bệnh lại tập trung nhiều ở người trẻ hơn, như nam giới 35-39 tuổi và nữ giới 55-59 tuổi. Điều này phản ánh xu hướng trẻ hóa của các bệnh lý chuyển hóa trong xã hội hiện đại.
Về phân bố địa lý, các khu vực như Bắc Phi và Trung Đông ghi nhận tỷ lệ mắc cao hơn đáng kể. Tuy nhiên, MASLD đã trở thành xu hướng toàn cầu, với số ca tăng ở hầu hết quốc gia:
- Anh: Tăng 33% từ 1990-2023, cao nhất Tây Âu.
- Australia: Tăng 30%.
- Mỹ: Tăng 22%.
Diễn biến âm thầm và nguy cơ biến chứng
MASLD thường diễn tiến âm thầm, hiếm khi gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh tình cờ khi khám vì lý do khác. Khi có biểu hiện, có thể bao gồm mệt mỏi kéo dài, khó chịu không rõ nguyên nhân, hoặc đau tức vùng gan.
Dù tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, các chuyên gia cảnh báo không nên xem nhẹ. Số ca mắc tăng đồng nghĩa với nguy cơ cao hơn về biến chứng nặng như xơ gan hoặc ung thư gan nếu không can thiệp kịp thời.
Giải pháp kiểm soát và phòng ngừa
Điểm tích cực là MASLD có thể được kiểm soát và cải thiện thông qua thay đổi lối sống:
- Điều chỉnh chế độ ăn uống lành mạnh, giảm đường và chất béo.
- Duy trì cân nặng hợp lý để giảm tích tụ mỡ trong gan.
- Tăng cường vận động thể chất đều đặn.
- Kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.
Những biện pháp này không chỉ hỗ trợ gan mà còn cải thiện toàn diện sức khỏe, giảm thiểu nguy cơ biến chứng lâu dài. Việc nâng cao nhận thức và tầm soát sớm là chìa khóa để đối phó với căn bệnh âm thầm này.
