Sáng 22/5, Bộ Y tế tổ chức cuộc họp trực tuyến với các đơn vị dự phòng trực thuộc và Sở Y tế các địa phương nhằm bàn về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola trong bối cảnh dịch bệnh tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang có những diễn biến phức tạp.
Diễn biến dịch Ebola tại Congo và Uganda
Tại cuộc họp, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết tình hình dịch bệnh Ebola đang diễn biến phức tạp tại hai quốc gia CHDC Congo và Uganda. Ngày 5/5, tại tỉnh Ituri của CHDC Congo, ghi nhận 4 nhân viên y tế tử vong do nhiễm virus Ebola chủng Bundibugyo. Đến ngày 16/5, quốc gia này đã ghi nhận 8 trường hợp xác định qua xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 người tử vong nghi ngờ tại tỉnh Ituri. Tính đến ngày 18/5, tổng số ca nghi nhiễm tại CHDC Congo là 516, trong đó có 131 ca tử vong tại các tỉnh Ituri và Bắc Kivu.
Trong khi đó, Bộ Y tế Uganda xác nhận một ca bệnh nhập cảnh từ CHDC Congo. Một người đàn ông lớn tuổi được đưa vào bệnh viện tư với triệu chứng nặng và tử vong ngày 14/5. Đến ngày 16/5, Uganda xác nhận thêm một ca bệnh khác cũng nhập cảnh từ CHDC Congo.
Đánh giá nguy cơ và đặc điểm bệnh Ebola
WHO nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức cao đối với các quốc gia đang bị ảnh hưởng và trong khu vực; ở mức thấp đối với toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, các quốc gia vẫn cần chủ động phòng chống bệnh.
Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh với tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%. Virus Ebola lây từ động vật hoang dã sang người như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng, sau đó lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, dịch cơ thể hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh.
Hiện nay, Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó 3 chủng thường gây dịch là Ebola, Sudan và Bundibugyo. Đợt dịch hiện nay tại Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra. Ông Đức thông tin thêm: “Hiện nay mới chỉ có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola, chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Sudan và Bundibugyo”.
Công tác phòng chống dịch tại Việt Nam
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Ebola. Nguy cơ dịch xâm nhập vào nước ta hiện được đánh giá chưa ở mức cao, tuy nhiên không loại trừ khả năng bệnh xâm nhập thông qua hành khách nhập cảnh từ vùng có dịch.
Ngay sau khi WHO phát cảnh báo, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt với người đến từ khu vực có dịch; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh.
Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh hiện đã có đủ năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng Realtime PCR và giải trình tự gene trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu cũng đang được đặt mua theo hướng dẫn của WHO và dự kiến sẽ về Việt Nam trong 7-10 ngày tới.
Bộ Y tế cũng tiếp tục phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời tăng cường tập huấn cho các địa phương về giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm và phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện.
Khuyến cáo cho người dân
Cục Phòng bệnh khuyến cáo các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm virus Ebola gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban. Một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 21 ngày.
Người dân cần theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch. Các đại biểu tham dự cuộc họp cũng trình bày các phương án phòng dịch, công tác truyền thông, giám sát và nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Y tế
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chỉ đạo Cục Phòng bệnh chủ động phối hợp với WHO tại Việt Nam rà soát toàn bộ thông tin, xây dựng kịch bản ứng phó liên quan đến dịch bệnh, những đối tượng nguy cơ, các hướng dẫn về phòng chống, điều trị và xử lý ca bệnh liên quan đến Ebola nhằm chủ động xử lý nếu có dịch bệnh.
Thứ trưởng yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát năng lực ứng phó với dịch bệnh. Cục Quản lý Khám chữa bệnh sớm ban hành văn bản chỉ đạo các bệnh viện triển khai công tác phòng chống dịch, dự phòng các phương án thu dung, điều trị. Tại các cửa khẩu, Thứ trưởng đề nghị rà soát hành khách trở về từ vùng nguy cơ, với những trường hợp đang trong thời gian ủ bệnh phải có khuyến cáo để địa phương theo dõi, giám sát, tổ chức sẵn sàng các đội phản ứng nhanh đáp ứng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Thứ trưởng cũng giao Cục Phòng bệnh xây dựng Công văn để Lãnh đạo Bộ ký gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; tổng hợp báo cáo chuyên ngành tham mưu Lãnh đạo Bộ Y tế trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Cùng với đó, các Viện tổ chức đoàn kiểm tra, hướng dẫn tại các cửa khẩu; cập nhật hướng dẫn mới nhất của WHO liên quan đến phòng chống dịch và chủ động tổ chức tập huấn để có biện pháp ứng phó với mọi tình huống.
Theo Cục Phòng bệnh, virus Ebola lần đầu được ghi nhận năm 1976 tại Nam Sudan và Congo, gần sông Ebola, nơi căn bệnh được đặt tên. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới do khả năng lây lan nhanh và tỉ lệ tử vong rất cao.
