Ngày 29/5/2026, thông tin từ Bộ Y tế cho biết dịch Ebola do chủng Bundibugyo – một chủng virus hiếm chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt – đang bùng phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, với nguy cơ lây lan xuyên biên giới. Việt Nam dù chưa ghi nhận ca bệnh nhưng đã chủ động kích hoạt hệ thống giám sát để ứng phó kịp thời.
Tình hình dịch bệnh tại châu Phi
Theo cập nhật từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực châu Phi, dịch Ebola do chủng Bundibugyo đang gia tăng nhanh chóng tại Congo và Uganda. Ngày 17/5, WHO công bố đây là “Sự kiện y tế công cộng gây quan ngại quốc tế” (PHEIC), dù chưa đạt ngưỡng tình trạng khẩn cấp đại dịch theo Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR 2005).
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1.077 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó 238 ca tử vong nghi ngờ. Số ca xác định là 121, gồm 17 ca tử vong. Tại Uganda, có 7 ca xác định, trong đó 1 ca tử vong. Tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca mắc xác định và 18 ca tử vong. Số liệu có thể thay đổi khi điều tra dịch tễ và xét nghiệm tiếp tục được triển khai.
Vùng dịch và khó khăn trong kiểm soát
Dịch xuất hiện tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh của Congo, tập trung ở tỉnh Ituri. Các điểm nóng gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. WHO đánh giá công tác truy vết gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, dân cư di chuyển nhiều, đặc biệt tại khu vực khai khoáng và biên giới.
Uganda ghi nhận các ca bệnh xâm nhập từ Congo đến thủ đô Kampala, liên quan đến hoạt động đi lại, vận chuyển và chăm sóc y tế.
Đánh giá nguy cơ từ WHO
WHO đánh giá nguy cơ tại Congo ở mức “rất cao”, tại khu vực (gồm Uganda) ở mức “cao” do lây truyền cộng đồng, nguy cơ bỏ sót chuỗi lây nhiễm và gia tăng ca di chuyển xuyên biên giới. Nguy cơ toàn cầu ở mức thấp.
Việt Nam kích hoạt giám sát
Ngày 22/5, Cục Phòng bệnh phối hợp với WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (US.CDC) và các chuyên gia tổ chức đánh giá nguy cơ Ebola xâm nhập vào Việt Nam. Kết quả cho thấy Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ xâm nhập ở mức thấp, nhưng không loại trừ khả năng xuất hiện ca bệnh trong bối cảnh giao lưu quốc tế gia tăng.
Bộ Y tế đã chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch từ sớm: cập nhật hướng dẫn chuyên môn, tập huấn giám sát, xét nghiệm, phát hiện sớm, điều tra, truy vết và quản lý ca nghi ngờ cho các địa phương. Ngành y tế yêu cầu tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng; củng cố điều trị, kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng tham gia.
Các địa phương được yêu cầu theo dõi người nhập cảnh, đặc biệt từ vùng dịch; rà soát phương án đáp ứng, chuẩn bị nhân lực, vật tư, hóa chất, trang thiết bị, khu vực cách ly và điều trị để xử lý kịp thời khi phát hiện ca nghi ngờ.
Khuyến cáo cho người dân
Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân không hoang mang, theo dõi thông tin từ nguồn chính thống. Người có biểu hiện nghi ngờ sau khi trở về từ vùng dịch hoặc tiếp xúc với ca nghi mắc cần liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất. Người dân nên hạn chế đi đến vùng dịch; nếu buộc phải đi, cần tránh tiếp xúc với người có triệu chứng sốt, nôn ói, tiêu chảy.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với WHO, US.CDC và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình, đánh giá nguy cơ và triển khai biện pháp phòng chống dịch phù hợp.
