Chị Hà, một bác sĩ làm việc tại phòng khám tư ở xã Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh, đã tiếp nhận và cấp cứu nhiều bệnh nhân mắc sốt xuất huyết. Trong quá trình công tác, nữ bác sĩ đã chứng kiến không ít ca sốc sốt xuất huyết nghiêm trọng. Người bệnh thường trong tình trạng lơ mơ, tụt huyết áp, giảm tiểu cầu, nôn ói liên tục, và test nhanh cho kết quả dương tính dù còn rất trẻ và có tiền sử khỏe mạnh.
Chủ quan dẫn đến hậu quả nặng nề
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân trước đó đã chủ quan, khi thấy sốt chỉ ra hiệu thuốc mua thuốc uống mà không đi khám kịp thời. Những trường hợp nhẹ được kê đơn điều trị ngoại trú, trong khi các ca nặng sau khi sơ cứu ban đầu phải chuyển ngay đến bệnh viện để nhập viện điều trị.
Chứng kiến nhiều ca bệnh chuyển biến xấu, chị Hà liên tục khuyến cáo bệnh nhân và cộng đồng về các biện pháp phòng bệnh. Cụ thể, cần diệt muỗi và bọ gậy, giữ vệ sinh môi trường, và mắc màn khi ngủ. Khi xuất hiện các triệu chứng nặng như sốt cao kéo dài, nôn ói nhiều, đau bụng, xuất huyết niêm mạc, hoặc người lừ đừ, không tỉnh táo, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Nữ bác sĩ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm phòng nếu có điều kiện. "Tôi đã tiêm phòng sốt xuất huyết ngay khi có vaccine để ngừa bệnh và cho cả nhà tiêm vì lo ngại những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này", bác sĩ Hà chia sẻ. Bà đã tiêm ngừa tại VNVC Huỳnh Tấn Phát.
Tương tự, chị Hạnh, một bác sĩ tại bệnh viện ở TP HCM, cũng đưa con trai 5 tuổi đi tiêm mũi hai vaccine sốt xuất huyết, và con gái út 18 tháng tuổi tiêm vaccine não mô cầu. Chị cho biết, với kinh nghiệm trong ngành y, bản thân hiểu rõ sự nguy hiểm của cả hai bệnh này.
Thông thường, chị sẽ xem xét vaccine nào phù hợp với độ tuổi của con cùng tình hình dịch bệnh ở địa phương để ưu tiên tiêm trước. Mũi vaccine sốt xuất huyết đầu tiên được tiêm cách đây ba tháng. "Phòng bệnh luôn tốt hơn là chữa bệnh nên tôi cho các con tiêm ngừa đủ các vaccine", chị Hạnh nói.
Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp
Theo Bộ Y tế, năm 2025, bệnh sốt xuất huyết ở nước ta diễn biến phức tạp, tăng cả về số ca mắc và số ca tử vong. Cụ thể, cả nước ghi nhận hơn 190.000 ca mắc, tăng hơn 28% so với cùng kỳ năm 2024. Số tử vong cũng tăng hơn 65%, với 43 người không qua khỏi.
Bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người thông qua vết đốt của muỗi vằn cái. Có 4 type huyết thanh virus gây bệnh gồm: Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Một người có thể mắc bệnh nhiều lần, và nguy cơ nặng hơn ở những lần sau.
Triệu chứng và biến chứng nguy hiểm
BS.CKI Nguyễn Công Luận, Quản lý Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết biểu hiện ban đầu của bệnh là sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau hốc mắt, đau họng, và đau cơ. Tuy nhiên, người dân rất khó phân biệt các triệu chứng này với các bệnh nhiễm trùng khác như cảm cúm, dẫn đến chủ quan và điều trị sai cách, khiến bệnh tình trở nặng.
Biến chứng do sốt xuất huyết thường xảy ra vào ngày thứ 4 của bệnh, khi đã giảm sốt hoặc hết sốt. Lúc này, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, li bì, đau bụng nhiều vùng gan, buồn nôn và nôn, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, và tay chân lạnh.
Điều trị và chi phí cao
Hiện tại, bệnh sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị và hỗ trợ giảm bớt triệu chứng. Quá trình điều trị với bệnh nhân nặng có thể kéo dài hàng tháng, với chi phí lên đến hàng trăm triệu đồng.
Trong bối cảnh diễn biến bệnh phức tạp, bác sĩ Luận khuyến cáo mọi người nên chủ động phòng ngừa. Các biện pháp bao gồm tiêu diệt loăng quăng và xóa bỏ môi trường sinh trưởng của muỗi, như đậy kín dụng cụ chứa nước, lật úp dụng cụ không chứa nước, đổ bỏ nước thừa, và thường xuyên thay nước bình hoa. Ngoài ra, nên ngủ trong màn, mặc quần áo dài tay, và tiêm vaccine như một biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả.
Vaccine phòng sốt xuất huyết tại Việt Nam
Việt Nam hiện có duy nhất một loại vaccine phòng sốt xuất huyết Qdenga, do hãng Takeda sản xuất tại Đức. Vaccine này dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, với lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau 3 tháng. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng.
Vaccine có hiệu quả giảm hơn 80% nguy cơ mắc và tái mắc bệnh, đồng thời giảm đến 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm phòng trong công tác phòng chống dịch bệnh nguy hiểm này.
