Loại cây mọc dại trên vùng núi Thái Nguyên đang được săn lùng, thậm chí bán sang Trung Quốc, nay đã được các nhà khoa học xác định danh tính và phát triển thành sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp. Đó là cây Đòn võ – một dược liệu bản địa chưa từng được nghiên cứu bài bản trước đây.
Cây Đòn võ: Từ cây mọc hoang đến dược liệu quý
Cây Đòn võ (tên địa phương) mọc hoang tại một số khu vực thuộc tỉnh Thái Nguyên. Theo người dân bản địa, loại cây này đang bị săn lùng gắt gao để bán sang Trung Quốc, khiến nguồn dược liệu ngày càng cạn kiệt. Nhóm nghiên cứu của ThS Ngọ Thị Phương tại Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa xương khớp từ nguồn dược liệu cây Đòn võ phát triển tại tỉnh Thái Nguyên”. Kết quả đã được Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá xuất sắc.
Qua nghiên cứu, các nhà khoa học xác định cây Đòn võ có tên khoa học là Premna lucidula Miq., thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Dữ liệu về loài này đã được đăng ký lên ngân hàng gen. Nhóm cũng xây dựng mô hình trồng thử nghiệm khoảng 700 cây tại xã Văn Hán, huyện Đồng Hỷ (cũ), Thái Nguyên. Kết quả cho thấy cây sinh trưởng tốt, mở ra khả năng phát triển vùng nguyên liệu bền vững.
Sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp
Từ nguồn dược liệu này, nhóm nghiên cứu đã bào chế thành công viên hỗ trợ xương khớp với thành phần chính là cao chiết cây Đòn võ kết hợp cùng các dược liệu quen thuộc như cốt toái bổ, đỗ trọng, đương quy và thổ phục linh. Bên cạnh đó, nhóm cũng phát triển sản phẩm kem xoa bóp từ chiết xuất Đòn võ, được chứng minh an toàn và không gây kích ứng trên động vật thực nghiệm.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là những kết quả mới không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thế giới, góp phần bổ sung dữ liệu khoa học cho một loài dược liệu bản địa còn ít được biết đến. Các sản phẩm tạo ra cho thấy tiềm năng ứng dụng và thương mại hóa trong hỗ trợ điều trị các bệnh lý thoái hóa, viêm đau xương khớp.
Bảo tồn và phát triển bền vững
Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, nhóm còn xây dựng tiêu chuẩn cơ sở và hoàn thiện hồ sơ cho sản phẩm viên xương khớp hướng tới cấp phép lưu hành. Trong tương lai, các nhà khoa học kỳ vọng sẽ nhân rộng mô hình trồng cây Đòn võ tại Thái Nguyên, vừa bảo tồn nguồn gen dược liệu quý, vừa tạo sinh kế cho người dân và phát triển nguồn nguyên liệu phục vụ ngành dược trong nước.
