Hiện nay, các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã nghiên cứu và phát hiện ra khả năng hỗ trợ điều trị bệnh gout từ loại thảo dược này. Bệnh gout là một rối loạn chuyển hóa nhân purin trong thận, dẫn đến tăng acid uric máu và kết tủa monosodium urat tại các mô. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống thay đổi, thói quen ăn uống không khoa học và việc tiêu thụ quá nhiều rượu, bia hàng ngày.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2017, trên thế giới có khoảng 41,2 triệu người mắc bệnh gout, trong đó 7,4 triệu trường hợp gặp biến chứng. Tại Việt Nam, số người mắc bệnh này đang gia tăng nhanh chóng và có xu hướng trẻ hóa. Biểu hiện rõ rệt nhất là khi acid uric trong máu tăng cao, các phân tử này kết hợp tạo thành tinh thể urat lắng đọng trong màng hoạt dịch khớp, gây viêm, sưng và đau nhức các khớp. Tình trạng kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy tim, đột quỵ, sỏi thận, ứ nước ở thận và cao huyết áp.
Trong điều trị, bác sĩ thường sử dụng các loại thuốc tăng đào thải và chống tổng hợp acid uric. Nhóm thuốc giảm acid uric hoạt động theo cơ chế ức chế enzyme xanthine oxidase (XO) được đánh giá là hiệu quả và ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, việc dùng các loại thuốc có nguồn gốc thảo dược để điều trị bệnh một cách hiệu quả, không gây biến chứng và tác dụng phụ vẫn luôn được người bệnh và thầy thuốc tin dùng.
Nghiên cứu khoa học về cây Nở ngày đất
Tiến sĩ Ngô Văn Quang cùng các đồng nghiệp tại Viện Hóa học (Viện Hàn lâm) đã chủ động thực hiện đề tài khoa học mang mã số VAST04.10/23-24, với tiêu đề: “Nghiên cứu thành phần hóa học, hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase và kháng viêm của cây Nở ngày đất”. Mục tiêu của nhóm là xác định thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính ức chế enzyme XO, kháng viêm trên mô hình in vitro của cây Nở ngày đất, nhằm tạo chế phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gout.
Mặc dù loài cây này đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu trước đó, nhưng các hoạt tính kháng viêm và ức chế enzyme XO có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh gout vẫn chưa được thử nghiệm đầy đủ. Theo Tiến sĩ Ngô Văn Quang, trong quá trình triển khai đề tài, nhóm nghiên cứu đã sử dụng đồng thời nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau theo chỉ dẫn sinh học (Bioguided) để giải quyết vấn đề. Họ đánh giá tác dụng kháng bệnh gout của chất nghiên cứu một cách toàn diện thông qua các tác dụng: ức chế hoạt tính enzyme XO, hoạt tính kháng viêm ở cả mức độ tế bào và mức độ phân tử.
Phát hiện hợp chất sesuvioside A (NDP4)
Nhóm tác giả đã phân lập được 8 hợp chất, trong đó có 5 hợp chất lần đầu được phát hiện. Đáng chú ý, hợp chất sesuvioside A (NDP4) nổi lên với khả năng vừa ức chế enzyme xanthine oxidase, vừa giảm các phản ứng viêm trong cơ thể. Để làm rõ tác dụng kép “chống gout - kháng viêm” của hợp chất NDP4, nhóm nghiên cứu đã thực hiện nhiều thí nghiệm nhằm xác định khả năng ức chế enzyme XO - nguyên nhân chính gây bệnh gout. Từ đó, đánh giá tác dụng của hợp chất này trong điều trị kháng viêm và chống oxy hóa ở nhiều mức độ khác nhau.
Ngoài ra, các nhà khoa học đã xây dựng thành công quy trình tạo chế phẩm giàu hoạt tính ức chế enzyme XO ở quy mô 50g/mẻ, đồng thời đánh giá độc tính cấp và xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho chế phẩm. Kết quả cho thấy, phân đoạn dịch chiết n-butanol của cây Nở ngày đất có hoạt tính ức chế enzyme XO nổi trội, định hướng chính xác việc phân lập các hợp chất có hoạt tính mạnh kháng bệnh gout. Chế phẩm tạo ra khi thử nghiệm không gây độc tính và có tác dụng hạ nồng độ axit uric khi uống với liều cao.
Triển vọng phát triển chế phẩm hỗ trợ điều trị gout
Những phát hiện này giúp làm rõ hơn hoạt động ức chế enzyme xanthine oxidase và khả năng kháng viêm của hợp chất sesuvioside A (NDP4). Kết quả bước đầu của đề tài khoa học đã mở ra hướng phát triển các chế phẩm hỗ trợ điều trị gout và nhiều bệnh khác từ nguồn dược liệu trong nước. Tuy nhiên, để hoàn thiện và mở rộng quy trình sản xuất chế phẩm, nhóm nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để phát triển ổn định và bền vững vùng nguyên liệu. Từ đó, định hướng phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gout an toàn và tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
