Cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã bày tỏ mong muốn Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ tối đa hình phạt cho các bị cáo trong vụ án liên quan đến sai phạm tại Dự án xây dựng Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức. Luật sư bào chữa cho bà Tiến cho biết, với nhận thức về sai phạm và sự ăn năn hối cải, bà Tiến đã nộp lại toàn bộ quà biếu và tích cực khắc phục hậu quả, nộp 14,5 tỷ đồng từ giai đoạn điều tra. Trước thời điểm xét xử, bị cáo cũng vận động gia đình nộp thêm 10 tỷ đồng, nâng tổng số tiền khắc phục lên 24,5 tỷ đồng.
Công lao của cựu Bộ trưởng Y tế
Luật sư của bà Tiến đã dành thời gian kể về công lao của bà, với hơn 40 năm công tác trong ngành y tế, từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng và luôn được đánh giá là cán bộ tận tụy, có trách nhiệm, uy tín và chuyên môn cao. Bà đã có nhiều thành tích xuất sắc, đặc biệt là việc tham gia chỉ đạo phòng, chống nhiều dịch bệnh nguy hiểm như SARS, cúm gia cầm H5N1, cúm A/H1N1, sốt xuất huyết…, góp phần củng cố hệ thống y tế dự phòng, nâng cao năng lực y tế cơ sở và xây dựng hệ thống CDC tại các địa phương. Bản thân bị cáo đang mắc nhiều bệnh, vì vậy luật sư xin Hội đồng xét xử giảm nhẹ hình phạt.
Quan điểm của Viện Kiểm sát
Đối đáp với các luật sư, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định chủ trương đầu tư xây dựng Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức là đúng đắn, nhằm đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học cũng như yêu cầu an sinh xã hội. Tuy nhiên, việc hai dự án kéo dài, dang dở đã gây lãng phí lớn nguồn lực Nhà nước. Hậu quả của vụ án không chỉ nằm ở con số thiệt hại vật chất mà còn là sự đình trệ kéo dài của dự án, gây bức xúc trong dư luận và làm giảm niềm tin của người dân đối với ngành y tế cũng như các dự án đầu tư công.
Với khoản vốn đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng cho hai dự án bệnh viện, Viện Kiểm sát cho rằng nếu dự án hoàn thành và đưa vào hoạt động đúng tiến độ từ giai đoạn 2017-2019, nhiều người dân có thể đã được tiếp cận dịch vụ y tế, cấp cứu, điều trị kịp thời. Tiền nhà nước, tiền thuế của nhân dân đưa vào xây bệnh viện nhưng không tạo ra sản phẩm phục vụ người dân thì đó là lãng phí. Đại diện Viện Kiểm sát nhấn mạnh: "Đây là tiền của Nhà nước, giao cho các anh thực hiện không tiếc đồng nào, không phải tiền từ trên trời rơi xuống nhưng lại bị sử dụng lãng phí. Đó còn là tiền mồ hôi, nước mắt, tiền thuế của người dân".
Cơ quan công tố cũng bác bỏ quan điểm của các luật sư cho rằng vốn đầu tư vẫn còn đó, không có thất thoát. Đại diện Viện Kiểm sát nói rõ: "Các bị cáo không thể ngụy biện vốn đầu tư đưa vào đâu thì nó vẫn ở đấy, không có chuyện thất thoát, lãng phí". Theo đó, vốn của Nhà nước được hạch toán theo Luật Ngân sách nhà nước, khi đã đầu tư cho Bộ Y tế thì phải thực hiện quản lý sử dụng và khai thác hiệu quả, đúng mục đích. Việc thực hiện hàng loạt hành vi trái pháp luật dẫn đến nguồn vốn không được sử dụng đúng mục đích, tiền nằm im một chỗ không được khai thác chính là lãng phí.
Xác định thiệt hại
Về thiệt hại cụ thể, cơ quan công tố xác định có hai nhóm hậu quả chính: thất thoát hơn 70 tỷ đồng và lãng phí với tổng số tiền hơn 700 tỷ đồng, nâng tổng thiệt hại lên khoảng hơn 803 tỷ đồng. Đại diện Viện Kiểm sát nhấn mạnh, việc xác định khoản lãng phí được thực hiện trên cơ sở tính toán của các cơ quan chuyên môn, áp dụng mức lãi suất thấp nhất và tính theo từng ngày phát sinh nhằm bảo đảm khách quan, có lợi nhất cho các bị cáo.
Riêng với khoản thất thoát hơn 70 tỷ đồng, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng Nhà nước không cấm thuê tư vấn nước ngoài, nhưng Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm (Bộ Y tế) đã thực hiện việc lựa chọn nhà thầu tư vấn không đúng quy định pháp luật, dẫn đến hàng loạt sai phạm tiếp theo trong ký kết, thanh toán hợp đồng. Sai phạm đã xuất hiện ngay từ giai đoạn đề xuất lựa chọn tư vấn nước ngoài. Hồ sơ vụ án thể hiện Ban Quản lý dự án chưa đánh giá đầy đủ năng lực các đơn vị tư vấn trong nước nhưng vẫn báo cáo rằng đơn vị trong nước không đáp ứng yêu cầu. Một số tài liệu được lập nhằm hợp thức hóa việc lựa chọn Công ty VK Group (Bỉ) trúng thầu tư vấn.
Phản bác quan điểm của các luật sư cho rằng việc áp dụng Thông tư 11 để xác định thiệt hại là không phù hợp do văn bản này được ban hành sau thời điểm xảy ra vụ án, đại diện Viện Kiểm sát nhấn mạnh, tội danh gây thất thoát, lãng phí đã được quy định trong Bộ luật Hình sự từ trước. Thông tư 11 chỉ nhằm thống nhất phương pháp xác định thiệt hại trên phạm vi toàn quốc. Trước đây, việc tính toán khoản lãng phí tại các vụ án có thể áp dụng nhiều cách khác nhau, như căn cứ lãi suất của từng ngân hàng khác nhau. Vì vậy, Thông tư 11 được ban hành nhằm tạo ra một phương pháp tính thống nhất, bảo đảm vừa thu hồi tài sản Nhà nước, vừa bảo đảm quyền lợi cho những người liên quan. "Không phải bây giờ mới có tội phạm lãng phí. Hành vi lãng phí đã được quy định trong Bộ luật Hình sự rồi. Thông tư 11 chỉ để thống nhất cách tính trên toàn quốc", đại diện Viện Kiểm sát nêu quan điểm.
Trong phần tự bào chữa, cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng sai phạm xảy ra trong quá trình triển khai những dự án y tế quy mô lớn, trong bối cảnh áp lực công việc nặng nề và nhiều bị cáo đã chủ động khắc phục hậu quả. Bà mong Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ tối đa hình phạt cho các bị cáo.
Luật sư của một số bị cáo cũng đề nghị tính toán lại con số thất thoát, lãng phí, xem xét yếu tố đồng phạm trong nhóm bị cáo bị truy cứu tội danh “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, đồng thời cân nhắc giảm hình phạt từ án tù xuống án treo.
