Bác sĩ cảnh báo: Người tiểu đường cần kiểm soát chặt thức ăn, nước uống dịp Tết
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh tại Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), trong dịp Tết Nguyên đán, người mắc bệnh tiểu đường phải đặc biệt chú ý không chỉ đến lượng đường mà còn cả tổng thể tinh bột và chất béo nạp vào cơ thể. Ông giải thích rằng các món truyền thống như bánh chưng, bánh tét, xôi, hay củ kiệu ngâm đường đều chứa hàm lượng carbohydrate cao, đặc biệt là tinh bột trắng và đường tinh luyện, có thể khiến đường huyết tăng nhanh chóng sau khi ăn.
Nguy cơ từ thực phẩm giàu tinh bột và chất béo
Bác sĩ Thiện Niềm nhấn mạnh: "Nếu ăn kèm với các món nhiều dầu mỡ như thịt mỡ, da, giò chả, món chiên rán, hoặc món kho đậm có nước dừa, quá trình tiêu hóa sẽ chậm lại. Điều này không chỉ làm đường huyết kéo dài trong nhiều giờ mà còn khiến người bệnh vô tình nạp vào lượng đường cao hơn dự tính." Do đó, ông khuyên người bệnh không cần tránh hoàn toàn các món ăn ngày Tết, nhưng chỉ nên thưởng thức với lượng nhỏ, chẳng hạn 1-2 miếng, và ưu tiên kết hợp với rau xanh cùng thực phẩm giàu đạm nạc.
Lưu ý với mứt, trái cây khô và nước uống
Về mứt và trái cây khô, bác sĩ Thiện Niềm cảnh báo chúng có mật độ đường rất cao do nước đã bị loại bỏ, làm cô đặc lượng carbohydrate. Ví dụ, chỉ 3-4 lát xoài sấy có thể tương đương với một khẩu phần trái cây tươi lớn về mặt đường. Ông khuyến nghị nếu muốn ăn, người bệnh nên giới hạn ở mức rất nhỏ, khoảng 10-15 gram mỗi lần, và chỉ ăn ngay sau bữa chính, tránh tiêu thụ rải rác suốt ngày.
Đối với nước uống, các loại nước ngọt có ga, nước tăng lực, hay nước ép trái cây đóng chai thường chứa lượng đường đơn cao, có thể làm đường huyết tăng nhanh. Bác sĩ Thiện Niềm cho biết: "Một lon nước ngọt có thể tương đương với 6-8 muỗng cà phê đường, đủ để đẩy đường huyết vượt ngưỡng kiểm soát." Rượu bia cũng gây tác động phức tạp, vừa làm tăng đường huyết ngay sau khi uống, lại có thể dẫn đến hạ đường huyết muộn vào ban đêm, đặc biệt nguy hiểm với người dùng insulin.
Duy trì thói quen lành mạnh và theo dõi sức khỏe
Bác sĩ Thiện Niềm nhắc nhở rằng dịp Tết dễ khiến người bệnh bỏ quên tập thể dục, nhưng chỉ vài ngày giảm vận động cũng có thể làm suy giảm độ nhạy insulin. Ông đề xuất các hình thức vận động đơn giản như đi bộ nhanh 20-30 phút mỗi ngày, hoặc đi bộ nhẹ 10-15 phút sau bữa ăn lớn để hạn chế tăng đường huyết. Đồng thời, cần tránh ngồi liên tục quá 60-90 phút và duy trì giờ ngủ ổn định.
Quan trọng nhất, người bệnh phải theo dõi đường huyết đều đặn. Nếu chỉ số đạt hoặc vượt 250 mg/dL (13,9 mmol/L), cần uống đủ nước, kiểm tra lại sau 1-2 giờ, và tuân thủ đúng liều thuốc theo chỉ định. Bác sĩ Thiện Niềm cảnh báo: "Không tự ý tăng liều thuốc khi chưa có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả, buồn nôn, đau bụng, thở nhanh, hơi thở có mùi trái cây, hoặc lú lẫn, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để tránh biến chứng cấp tính."
