Chỉ trong vòng hai giờ sau khi khởi phát đột quỵ, người bệnh tại Đặc khu Côn Đảo đã được hội chẩn từ xa và dùng thuốc tiêu sợi huyết ngay tại tuyến cơ sở. Bác sĩ Nguyễn Trần Minh Chiến, khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115, đang luân phiên công tác tại Trung tâm y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo, đã đánh giá lâm sàng, chỉ định chụp cắt lớp vi tính sọ não và kết nối hình ảnh với Bệnh viện Nhân dân 115 để hội chẩn. Quyết định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết được đưa ra ngay trong “thời gian vàng”, giúp người bệnh không phải chờ chuyển vào đất liền. Kết quả, tri giác và khả năng vận động dần cải thiện, người bệnh nói chuyện được và tay chân bắt đầu cử động chủ động.
Cũng trong quá trình chuyển giao kỹ thuật, một bệnh nhân 40 tuổi bị loét tỳ đè độ IV nhiều năm đã được phẫu thuật thành công ngay tại Bệnh viện đa khoa Bà Rịa. Trước đây, ca bệnh này gần như chắc chắn phải chuyển lên các bệnh viện tuyến cuối tại trung tâm TP.HCM. Lần này, chuyên gia của Bệnh viện Nhân dân 115 trực tiếp có mặt tại phòng mổ, hướng dẫn ê-kíp tại chỗ thực hiện kỹ thuật tạo hình. Ca mổ thành công mở ra cơ hội điều trị ngay tại địa phương cho những trường hợp tương tự.
Hai ca bệnh tại Côn Đảo và Bà Rịa được xem là minh chứng rõ nét cho thay đổi của ngành y tế TP.HCM: chuyển từ việc tập trung kỹ thuật ở bệnh viện tuyến cuối sang chuyển giao năng lực điều trị cho tuyến cơ sở.
Bệnh viện tuyến cuối trở thành trung tâm kết nối chuyên môn
Không chỉ Bệnh viện Nhân dân 115, các bệnh viện tuyến Trung ương tại TP.HCM cũng triển khai cách làm tương tự. Bệnh viện Chợ Rẫy đã hỗ trợ chuyên môn cho Trung tâm y tế Đặc khu Phú Quốc. Một trong những kết quả đáng chú ý là lần đầu tiên y tế cơ sở triển khai thành công kỹ thuật lọc máu liên tục ngay tại chỗ, cứu sống bệnh nhân rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan với diễn biến rất nặng.
Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết sau thời gian hỗ trợ chuyên môn phục vụ đề án phát triển y tế địa phương hướng tới APEC 2027, nhiều bác sĩ, điều dưỡng của Trung tâm y tế Đặc khu Phú Quốc đã được đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Đồng thời, bệnh viện cũng cử các ê-kíp chuyên gia luân phiên hỗ trợ trực tiếp cho y tế địa phương. “Kết quả cho thấy nhiều trường hợp đột quỵ, chấn thương và bệnh lý ngoại khoa phức tạp đã được xử trí ngay tại chỗ, không còn phụ thuộc vào chuyển viện”, ông nói.
Sự tập trung chuyên gia, trang thiết bị và kỹ thuật vào một số bệnh viện đã giúp TP.HCM trở thành nơi dẫn đầu cả nước về ghép tạng, hồi sức tích cực, can thiệp tim mạch, ngoại khoa và cấp cứu đột quỵ. Tuy nhiên, chính sự tập trung này kéo theo tình trạng người dân phải di chuyển rất xa mới tiếp cận được kỹ thuật cao, trong khi các bệnh viện tuyến cuối liên tục quá tải và nhiều bệnh viện cơ sở chưa phát huy hết năng lực vì thiếu điều kiện tiếp cận kỹ thuật mới, thiếu môi trường thực hành và sự kết nối chuyên môn thường xuyên.
Bài toán hơn 14 triệu dân trên không gian 6.800 km²
Ngành y tế TP.HCM hiện phục vụ hơn 14 triệu dân trên địa bàn gần 6.800 km², trải dài từ khu đô thị trung tâm đến vùng nông thôn, ven biển và hải đảo. PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhìn nhận đã đến lúc phải thay đổi tư duy phát triển. “Lịch sử y học hiện đại luôn gắn với sự lớn mạnh của các bệnh viện. Thế nhưng, một bệnh viện mạnh chưa đồng nghĩa với một hệ thống mạnh nếu người bệnh vẫn phải chờ đợi, phải di chuyển hàng trăm ki-lô-mét để điều trị những kỹ thuật hoàn toàn có thể triển khai tại địa phương”, ông nhấn mạnh.
Theo ông Thượng, bệnh viện tuyến cuối không còn đơn thuần là nơi tiếp nhận người bệnh mà phải trở thành trung tâm kết nối chuyên môn của cả hệ thống. Thay vì giữ kỹ thuật ở tuyến trên, các bệnh viện cần chuyển giao để tuyến dưới có thể tự thực hiện; mỗi cơ sở y tế phải được đặt trong một mạng lưới liên thông hỗ trợ. “Ngành y tế xác định chiến lược phát triển theo đa tầng - đa cực - đa trung tâm, không đơn thuần là tổ chức lại mạng lưới bệnh viện mà chính là xây dựng một hệ thống, trong đó mỗi cơ sở y tế thực hiện đúng vai trò của mình và được kết nối bằng chuyên môn, dữ liệu và cơ chế phối hợp”, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM nói.
Tư duy này cũng phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về việc chuyển từ mô hình lấy bệnh viện làm trung tâm sang hệ thống dịch vụ y tế tích hợp, lấy người dân làm trung tâm. Điểm thành công của một nền y tế hiện đại được khẳng định bằng khả năng người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay nơi mình sinh sống, thay vì đánh giá qua số lượng bệnh viện lớn hay kỹ thuật cao.
Ngành y tế TP.HCM xác định không có bệnh viện nào, dù hiện đại đến đâu, có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu của hơn 14 triệu dân. Chính khả năng lan tỏa năng lực chuyên môn mới tạo nên sức mạnh bền vững của toàn hệ thống, thay vì chỉ làm nên tên tuổi của từng bệnh viện riêng lẻ. Hai ca bệnh tại Côn Đảo và Bà Rịa là minh chứng bước đầu cho hướng đi này.
