Nhiều người thường cho rằng béo bụng, vòng eo tăng kích thước chỉ đơn giản là do lười vận động hoặc tăng cân do cơ địa. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy chân tay không béo hoặc gầy đi nhưng bụng ngày càng to ra, hãy đặc biệt cẩn trọng. Bác sĩ cảnh báo đây có thể là dấu hiệu của nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư tuyến tụy, căn bệnh được mệnh danh là 'vua của các loại ung thư'.
Ca lâm sàng xót xa: Cụ bà 70 tuổi phát hiện ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối
Tiến sĩ Qian Zhenghong (Đài Loan, Trung Quốc) mới đây đã chia sẻ về một trường hợp lâm sàng đầy xót xa. Một cụ bà khoảng 70 tuổi nhập viện trong tình trạng suy kiệt và nhanh chóng nhận chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối. Trước đó, gia đình hoàn toàn không nhận ra sự xuất hiện của khối u ác tính vì không thấy biểu hiện đặc biệt.
Theo lời kể từ người nhà, cụ bà có tiền sử tiểu đường nhiều năm nhưng kiểm soát tốt bằng thuốc. Khoảng 6 tháng trước, lượng đường trong máu đột nhiên tăng vọt, dù bác sĩ đã tăng liều thuốc nhưng tình hình không cải thiện. Đến khoảng 1 tháng trước khi nhập viện, cụ bà ăn ít hơn hẳn, chỉ ăn được một nửa lượng thức ăn so với trước. Người con trai quan sát thấy chân tay mẹ gầy rộc đi, khẳng khiu nhưng vùng bụng lại to bất thường. Nghĩ rằng mẹ do lười ra ngoài, ít tập thể dục và có tuổi nên bị mỡ bụng, gia đình đã bỏ qua thời điểm vàng để thăm khám.
Giải thích khoa học: Bụng to không phải do mỡ mà do cổ trướng
Tiến sĩ Qian giải thích, hiện tượng lượng đường trong máu tăng đột biến từ 6 tháng trước thực chất do tế bào ung thư tuyến tụy kích phát. Việc vùng bụng to lên hoàn toàn không phải do tăng cân, mà là do các tế bào ung thư đã di căn, lan rộng khắp khoang bụng gây ra tình trạng cổ trướng (tích tụ dịch trong ổ bụng). Đến khi cụ bà suy kiệt, đau đớn dữ dội đến mức ngất đi và được đưa đi cấp cứu thì mọi chuyện đã muộn. Ung thư đã ở giai đoạn cuối và di căn xa, mọi phương pháp điều trị đều gần như vô nghĩa. Cộng thêm tuổi cao, có bệnh nền, gia đình đành chua xót đưa bà về nhà theo ý nguyện, dành những ngày tháng cuối đời quây quần bên con cháu.
Ung thư tuyến tụy: 'Vua ung thư' với tỷ lệ sống thấp
Ung thư tuyến tụy là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất, được mệnh danh là 'vua ung thư' vì cực kỳ khó phát hiện ở giai đoạn đầu, tiên lượng xấu, tỷ lệ tái phát cao. Tuyến tụy đóng vai trò thiết yếu trong việc chuyển đổi thực phẩm thành nhiên liệu cho tế bào. Cơ quan này có hai chức năng chính: ngoại tiết giúp tiêu hóa và nội tiết điều chỉnh lượng đường trong máu.
Ở giai đoạn sớm khi khối u còn khu trú và có thể phẫu thuật triệt để, tỷ lệ sống 5 năm chỉ khoảng 15-20%. Nếu ung thư đã lan ra hạch lân cận, tỷ lệ này giảm xuống dưới 10%. Đáng lo ngại nhất là phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn di căn xa, khi đó tỷ lệ sống 5 năm chỉ còn khoảng 2-3%. Lý do ung thư tuyến tụy khó phát hiện sớm là do tụy nằm sâu trong ổ bụng, triệu chứng lâm sàng nghèo nàn và dễ nhầm với bệnh khác. Ngay cả khi được phát hiện, việc điều trị đạt hiệu quả thấp; từ khi phát hiện đến khi qua đời có thể chỉ vài tháng.
Những dấu hiệu đặc trưng khác không thể bỏ qua
Tiến sĩ Qian nhắc nhở, ngoài tay chân gầy nhưng bụng to, tuyệt đối không được chủ quan với những thay đổi sau:
- Đau vùng bụng trên: Cơn đau xuất hiện từ từ ở vùng thượng vị, tăng dần rồi lan sang hai bên hoặc xuyên ra sau lưng. Đau thường nặng hơn sau khi ăn hoặc khi nằm ngửa, đôi khi dữ dội do u gây viêm tụy cấp.
- Vàng da, nước tiểu sẫm màu: Khối u chèn ép gây tắc ống mật khiến dịch mật ngấm vào máu, làm da vàng liên tục và tăng dần. Nước tiểu chuyển sang màu cam hoặc nâu sẫm do dư thừa bilirubin.
- Đường huyết tăng bất thường: Tế bào ung thư làm rối loạn khả năng tiết insulin điều hòa đường huyết của tuyến tụy. Nhiều người dễ nhầm lẫn đây là bệnh tiểu đường thông thường mà bỏ qua giai đoạn vàng phát hiện khối u.
- Chán ăn và sụt cân không rõ lý do: Tổn thương ở tụy làm giảm tiết enzyme tiêu hóa khiến cơ thể không hấp thụ chất dinh dưỡng. Khối u lớn còn chèn ép dạ dày, gây no sớm, đầy bụng, buồn nôn và nôn ói.
- Hay đầy bụng và tiêu chảy, đi ngoài phân mỡ: Thiếu hụt dịch tụy khiến thức ăn không được phân giải tốt, gây chướng bụng, khó tiêu dễ nhầm với bệnh dạ dày. Bệnh nhân cũng dễ bị tiêu chảy, đi ngoài phân mỡ có lớp dầu nổi trên bề mặt.
Ai có nguy cơ cao mắc 'vua ung thư'?
Tiến sĩ Qian chia sẻ, khoảng 5% đến 10% ca ung thư tuyến tụy xuất phát từ yếu tố di truyền. Nếu trong nhà có người thân ruột thịt từng mắc căn bệnh này, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn hẳn người bình thường. Đặc biệt, 'vua ung thư' rất dễ gọi tên những người có lối sống thiếu lành mạnh và mang sẵn bệnh nền. Thói quen hút thuốc lá liên tục, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống thừa dầu mỡ dẫn đến béo phì hoặc lười vận động chính là những 'ngòi nổ' tàn phá tuyến tụy nhanh nhất. Khi các thói quen xấu này kết hợp với bệnh lý nền như tiểu đường, nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng lên gấp nhiều lần.
Để chủ động bảo vệ tính mạng, nhóm đối tượng nguy cơ cao nên thực hiện siêu âm bụng định kỳ và xét nghiệm chỉ số CA19-9. Ở người bình thường, giá trị CA19-9 chỉ nằm dưới mức 27 đến 37. Đối với trường hợp cụ bà nói trên, khi nhập viện kiểm tra, chỉ số này đã tăng vọt lên trên 600, báo hiệu ung thư đã ở giai đoạn quá muộn.
