Chăm sóc trẻ sinh non dịp Tết: Những lưu ý không thể bỏ qua
Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, nhưng cũng mang đến nhiều thay đổi trong nếp sinh hoạt hàng ngày của các gia đình. Đối với trẻ sinh non, những thay đổi này có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và khả năng điều hòa thân nhiệt kém. BS.CKI Hà Thị Nga, khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nhấn mạnh rằng dù chỉ là sự xáo trộn nhỏ trong môi trường sống, chế độ ăn uống hay lịch trình sinh hoạt dịp Tết cũng đều có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và sức khỏe của trẻ.
Giữ ấm cơ thể và môi trường sống
Trẻ sinh non dễ mất nhiệt do lớp mỡ dưới da mỏng manh. Phụ huynh cần đảm bảo trẻ luôn được mặc quần áo đủ ấm, đội mũ, mang bao tay và bao chân khi thời tiết trở lạnh. Phòng ngủ của trẻ nên được giữ kín gió, với nhiệt độ ổn định trong khoảng lý tưởng từ 26 đến 28 độ C và độ ẩm duy trì ở mức 40-60% để tránh tình trạng khô đường hô hấp.
Hạn chế tiếp xúc với đám đông
Các buổi họp mặt, chúc Tết thường đông đúc và tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn, virus. Với hệ miễn dịch non yếu, trẻ sinh non dễ mắc các bệnh lây qua đường hô hấp. Gia đình nên hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người, yêu cầu người lớn rửa tay sạch sẽ trước khi tiếp xúc và tuyệt đối không hôn trẻ.
Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển của trẻ sinh non. Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, cung cấp kháng thể tự nhiên, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Mẹ cần cố gắng duy trì việc cho trẻ bú đầy đủ và đúng cữ. Nếu bận rộn, có thể vắt sữa đều đặn và bảo quản đúng cách trong bình thủy tinh hoặc nhựa an toàn. Sữa mẹ mới vắt nên được sử dụng trong vòng 4 giờ nếu để ở nhiệt độ phòng dưới 25 độ C. Đối với trẻ cần bổ sung sữa công thức, phụ huynh phải tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn pha sữa từ bác sĩ.
Ổn định lịch sinh hoạt hàng ngày
Phụ huynh nên cố gắng giữ nếp sinh hoạt quen thuộc cho trẻ, tránh để trẻ thức quá khuya. Trẻ sinh non cần ngủ ngon và yên tĩnh khoảng 16-20 giờ mỗi ngày để tăng trưởng tốt. Nếu bé ngủ quá 4 giờ mỗi giấc, nên chủ động đánh thức dậy để cho bú. Đồng thời, tránh cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng mạnh, tiếng ồn lớn từ tivi, nhạc Tết hoặc các cuộc trò chuyện kéo dài.
Đảm bảo vệ sinh môi trường và cá nhân
Dịp Tết, việc dọn dẹp, trang trí và thắp hương có thể làm tăng bụi, khói và mùi hương trong không khí, dễ kích thích đường hô hấp của trẻ. Gia đình nên giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, hạn chế khói nhang và không sử dụng nước hoa, tinh dầu hoặc chất tẩy rửa có mùi nồng trong phòng trẻ. Đồ dùng của trẻ cần được giặt riêng, phơi khô để phòng ngừa vi khuẩn và nấm mốc.
Về vệ sinh cá nhân, bé nên được tắm ít nhất 3-4 lần một tuần bằng khăn mềm với nước sạch ở nhiệt độ 37-38 độ C, sử dụng sữa tắm có độ pH trung tính. Sau khi tắm, phụ huynh có thể massage cho bé bằng dầu phù hợp. Đối với trẻ chưa rụng rốn, cần chú ý giữ cuống rốn khô và sạch để tránh nhiễm trùng. Bác sĩ Nga cũng khuyến cáo phương pháp da kề da kangaroo để cải thiện sức khỏe của trẻ.
Bổ sung vitamin D và tiêm chủng đầy đủ
Thời điểm tắm nắng tốt nhất là trước 9 giờ sáng, nhưng vào dịp Tết khi thời tiết lạnh, có thể điều chỉnh sang giờ muộn hơn. Thời gian tắm nắng nên kéo dài 15-30 phút mỗi ngày, đảm bảo trẻ đủ ấm và tập trung vào các vùng như cánh tay, cẳng tay, đùi và cẳng chân. Nếu thời tiết quá lạnh, cần bổ sung vitamin D bằng đường uống theo chỉ định của bác sĩ.
Trước Tết, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để đảm bảo trẻ được tiêm phòng đúng thời điểm, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Việc trì hoãn tiêm chủng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường
Những biểu hiện như trẻ bú kém, bỏ bú, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, da tái nhợt, tím môi, sốt hoặc hạ thân nhiệt, nôn trớ đều có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm. Trong những ngày nghỉ Tết, khi nhiều cơ sở y tế hoạt động hạn chế, gia đình cần chủ động nắm rõ địa chỉ bệnh viện hoặc cơ sở y tế có thể tiếp nhận cấp cứu nhi khoa.
Ngoài chăm sóc thể chất, yếu tố tinh thần của cha mẹ cũng ảnh hưởng đến trẻ sinh non. Gia đình nên chủ động chia sẻ công việc, tạo điều kiện để người mẹ được nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của trẻ.
