Chiang Mai (Thái Lan) đang đối mặt với tình trạng gia tăng số ca nhiễm HIV, với khoảng 23.900 người nhiễm và trung bình gần 2 ca mới mỗi ngày, theo thông tin từ Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai ngày 27/7.
Dịch HIV lan rộng sang nhiều cộng đồng
Trước đây, HIV thường tập trung ở một số nhóm đối tượng nhất định, nhưng hiện nay virus đã xuất hiện ở nhiều cộng đồng khác nhau. Đặc biệt, lao động di cư và các nhóm dân tộc thiểu số đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Theo cơ quan y tế địa phương, những nhóm này gặp nhiều rào cản trong tiếp cận dịch vụ y tế, bao gồm khác biệt ngôn ngữ, hạn chế về quyền điều trị, thiếu giấy tờ tùy thân và nỗi lo bị kỳ thị. Điều này khiến nhiều người trì hoãn hoặc né tránh xét nghiệm và điều trị HIV.
Tỷ lệ nhiễm HIV ở nam giới dân tộc thiểu số hành nghề mại dâm lên tới 3,6%, một con số đáng báo động.
Giới trẻ 15-24 tuổi - Nhóm nguy cơ cao
Trên phạm vi toàn quốc, Thái Lan ghi nhận khoảng 49% số ca nhiễm HIV mới thuộc nhóm tuổi 15-24. Nguyên nhân được cho là do thay đổi hành vi tình dục, nhận thức phòng ngừa hạn chế và khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế thân thiện với thanh thiếu niên. Tuy nhiên, nhóm tuổi 25-49 vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số ca nhiễm mới.
Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai cảnh báo rằng sự thay đổi trong hành vi giao tiếp thời đại số đang làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Dữ liệu cho thấy 61,9% nam quan hệ tình dục đồng giới sử dụng ứng dụng hẹn hò để gặp gỡ và quan hệ với người lạ, làm tăng nguy cơ lây truyền HIV cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, kể cả bệnh đậu mùa khỉ (mpox).
Các biện pháp dự phòng và điều trị hiệu quả
Y học đã có nhiều tiến bộ trong kiểm soát HIV. Điều trị ART (kháng virus) giúp ức chế virus xuống mức không phát hiện, giúp người nhiễm sống khỏe và không lây truyền qua đường tình dục (nguyên lý U=U - Không phát hiện = Không lây truyền).
PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm) dành cho người có nguy cơ cao nhưng chưa nhiễm HIV, uống hàng ngày để giảm khả năng lây nhiễm. PEP (dự phòng sau phơi nhiễm) cần dùng trong vòng 72 giờ sau khi có nguy cơ phơi nhiễm. Các dịch vụ này hiện được cung cấp miễn phí tại bệnh viện công, trạm y tế xã và qua tổ chức xã hội.
Giới chức y tế khuyến nghị đẩy mạnh truyền thông về sử dụng bao cao su, mở rộng tiếp cận PrEP và bộ xét nghiệm HIV tại nhà để giảm bất bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt cho các cộng đồng yếu thế, thanh thiếu niên và nhóm nguy cơ cao.
Thực trạng toàn cầu
Trên thế giới, tính đến năm 2023 có khoảng 39,9 triệu người sống chung với HIV, khoảng 630.000 ca tử vong liên quan HIV, và chỉ 77% người nhiễm được tiếp cận điều trị ART. HIV lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc từ mẹ sang con. Nếu không điều trị, HIV có thể tiến triển thành AIDS.
Các chuyên gia nhấn mạnh cần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ y tế để kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn.
