Một nam thanh niên có chỉ số BMI 31,1 (thuộc nhóm béo phì) đã lựa chọn phương pháp “thanh lọc cơ thể” bằng cách chỉ ăn trái cây. Sau 10 ngày, cân nặng của anh giảm tới 13kg. Tuy nhiên, đi kèm với đó là tình trạng mệt mỏi, mất vị giác, ho khan, khát nước liên tục và tiểu nhiều lần trong ngày.
Triệu chứng nguy hiểm sau giảm cân cấp tốc
Ban đầu, anh Văn cho rằng những biểu hiện trên là phản ứng bình thường khi giảm cân. Chỉ đến khi cảm thấy hồi hộp, mệt lả và người bủn rủn, anh mới đi khám. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bệnh nhân có trạng thái lo lắng, da khô, mệt nhiều, huyết áp có lúc lên tới 170-180 mmHg. Đường máu mao mạch không đo được vì vượt ngưỡng máy. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy: đường huyết 51,7 mmol/l (gấp gần 10 lần bình thường), Triglycerid 16,9 mmol/l (chỉ số bình thường dưới 1,7), HbA1c 11% kèm rối loạn điện giải, hạ natri máu và tổn thương tế bào gan.
Nguy cơ hôn mê và biến chứng cấp tính
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Lê Bá Ngọc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, đây là mức đường huyết khiến máu cô đặc như siro, làm tăng áp lực thẩm thấu huyết tương – tình trạng có thể dẫn tới hôn mê tăng áp lực thẩm thấu, một biến chứng cấp tính nguy hiểm của đái tháo đường. Cùng lúc, mỡ máu tăng vọt khiến máu đục như sữa, tiềm ẩn nguy cơ viêm tụy cấp, rối loạn điện giải và tổn thương gan. Bác sĩ Ngọc cho biết, người bệnh chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường trước đó, song chỉ số HbA1c 11% cho thấy đái tháo đường đã âm thầm tiến triển nhiều tháng.
Phác đồ điều trị khẩn cấp
Người bệnh được điều trị bằng insulin tĩnh mạch với nguyên tắc không hạ đường quá nhanh. Bởi nếu hạ đột ngột, bệnh nhân có nguy cơ phù não. Mức giảm 3-4 mmol/l mỗi giờ được coi là “ngưỡng vàng”. Song song, bệnh nhân được bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát rối loạn mỡ máu, theo dõi áp lực thẩm thấu, hỗ trợ chức năng gan và kiểm soát huyết áp. Chỉ sau 24 giờ, các dấu hiệu mất nước cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định, đường huyết được kéo xuống mức an toàn. Sau đó, bệnh nhân được chuyển sang tiêm insulin dưới da để duy trì kiểm soát.
Cảnh báo từ chuyên gia
Theo bác sĩ Ngọc, người có rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn nạp lượng lớn đường fructose từ hoa quả liên tục giống như “đổ thêm dầu vào lửa”. Nhiều người nghĩ béo phì thì chỉ cần ăn hoa quả để giảm cân, nhưng hoa quả chứa nhiều đường. Khi cơ thể đã rối loạn chuyển hóa, lượng đường này có thể khiến đường huyết tăng không kiểm soát. Sụt 13kg trong 10 ngày không phải là thành tựu mà là dấu hiệu của rối loạn nội tiết nghiêm trọng. Tiểu nhiều, uống nhiều, sụt cân nhanh là triệu chứng điển hình của đái tháo đường, nhưng nhiều người trẻ thường bỏ qua vì nghĩ do thay đổi chế độ ăn hoặc làm việc quá sức.
Kết quả điều trị và lời khuyên
Sau 8 ngày điều trị, nam thanh niên ăn uống ngon miệng trở lại, hết khát nước, ngủ bình thường, các chỉ số sinh tồn ổn định và được xuất viện. Anh Văn hiện tiếp tục điều trị ngoại trú, tuân thủ chế độ ăn, kiểm soát cân nặng và dùng thuốc theo chỉ định. Theo Tiến sĩ, bác sĩ Lê Bá Ngọc, ca bệnh cần tiếp cận nhanh, hội chẩn đa chuyên ngành và điều trị toàn diện. Các bác sĩ không dừng lại ở việc đưa đường huyết về mức an toàn mà xây dựng kế hoạch dài hạn điều trị đái tháo đường, kiểm soát béo phì, điều chỉnh rối loạn lipid máu, theo dõi gan nhiễm mỡ và tư vấn dinh dưỡng chuyên sâu. “Nếu không xử lý tận gốc béo phì và rối loạn chuyển hóa, bệnh sẽ tái diễn rất nhanh”, bác sĩ nói. Bác sĩ Ngọc khuyến cáo người thừa cân, béo phì nên tầm soát đái tháo đường định kỳ. Không nên áp dụng chế độ ăn cực đoan như chỉ ăn trái cây để giảm cân. Khi có biểu hiện tiểu nhiều, khát nhiều, mệt mỏi, sụt cân nhanh, cần kiểm tra đường huyết sớm.
