Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Tri thức - Znews, TS Peter Chow, Giám đốc điều hành Tập đoàn IHH Healthcare Singapore - tập đoàn y tế hàng đầu khu vực Đông Nam Á - đã nhấn mạnh thị trường y tế Việt Nam đang có tiềm năng cực kỳ lớn. Ông chia sẻ những kinh nghiệm thiết thực để y tế Việt Nam từng bước chuyển mình, từ cách bền bỉ gầy dựng niềm tin qua nhiều thế hệ cho đến việc làm sao để cả bệnh viện công lẫn tư đều có đất diễn và cùng nhau lớn mạnh.
Thị trường y tế Việt Nam nhiều tiềm năng
TS Peter Chow cho biết ông từng đi thăm khá nhiều bệnh viện và các cơ sở y tế ban đầu tại Việt Nam. Nhìn chung, mọi thứ để lại ấn tượng rất tốt. Điểm đầu tiên ông nhận thấy là con người Việt Nam cực kỳ năng động. Tiềm năng kinh tế trong nước rất lớn, đồng nghĩa là trong tương lai gần, thu nhập và mức sống của người dân sẽ tăng lên rất nhanh. Nhìn vào sức sống ấy, ông tin Việt Nam sẽ còn tiến xa và ngày càng lớn mạnh.
Mối liên hệ giữa câu chuyện này với y tế thực ra rất đơn giản: Y tế chỉ thực sự phát triển khi đất nước đi lên. Khi người dân có tiền, họ mới có đủ điều kiện và nhu cầu để đầu tư cho sức khỏe. Vì thế, tương lai của ngành y tế Việt Nam chắc chắn sẽ rất rộng mở. Khi xã hội giàu lên và già hóa, người dân sẽ đòi hỏi cao hơn về chất lượng dịch vụ, đồng thời sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn để sống khỏe, sống thọ.
Vấn đề cần thay đổi cấp thiết
Khi được hỏi về vấn đề y tế cần thay đổi cấp thiết nhất hiện nay ở Việt Nam, TS Chow khẳng định ông không hề chê bai mà ngược lại, ở cấp độ tập đoàn, từ CEO cho đến toàn bộ đội ngũ đều đang rất hào hứng với những thị trường mới mà IHH chưa có mặt - trong đó Việt Nam là một cái tên điển hình. Công việc hiện tại chỉ là tính toán xem đâu là thời điểm thích hợp và chọn mô hình phù hợp để chính thức gia nhập thị trường.
Về câu hỏi liệu Việt Nam có phải là ưu tiên hàng đầu trong số các thị trường mới, TS Chow cho biết Ấn Độ là một thị trường cực kỳ khổng lồ, giống như nhiều quốc gia hợp lại. IHH luôn đánh giá cao tiềm năng bứt phá mạnh mẽ của Ấn Độ. Với Trung Quốc, tập đoàn mới chỉ đặt chân đến Thượng Hải. Riêng tại khu vực Đông Nam Á, IHH không giấu tham vọng với hai mục tiêu lớn: Indonesia và Việt Nam. Cả hai đều có quy mô dân số đông và nền kinh tế vận hành rất năng động. IHH tin chắc rằng trong vài năm tới, dư địa tăng trưởng kinh tế ở cả hai nước là cực kỳ lớn.
Cuộc đua cạnh tranh y tế khu vực
Là trung tâm du lịch y tế hàng đầu châu Á, Singapore có nhiều vũ khí để thu hút bệnh nhân quốc tế. TS Chow cho rằng Singapore có hai yếu tố may mắn đặc thù. Đầu tiên là lợi thế địa lý của một đất nước nhỏ: từ sân bay vào trung tâm chỉ mất 15 phút, khoảng cách giữa hai bệnh viện Mount Elizabeth cũng chỉ tầm 3 km. Nhờ diện tích nhỏ, các bác sĩ giỏi tập trung rất gần nhau, bệnh nhân có thể di chuyển nhanh chóng giữa các cơ sở. Điểm may mắn thứ hai là người nước ngoài đến Singapore không chỉ để chữa bệnh mà còn xem đây là điểm đến tích hợp: từ xem concert, nghỉ dưỡng đến dự hội nghị thông qua ngành công nghiệp MICE phát triển. Khi một điểm đến đáp ứng nhiều nhu cầu cùng lúc, các ngành dịch vụ tự động bổ trợ và cộng hưởng giá trị cho nhau. Thành công này không chỉ nhờ ngành y tế giỏi mà vì tất cả lĩnh vực khác của Singapore đều đã làm quá tốt.
Hiện nay, không chỉ Việt Nam mà cả Thái Lan hay Trung Quốc cũng đang chạy đua nâng cao năng lực y tế để thu hút bệnh nhân quốc tế. TS Chow nhìn nhận áp lực cạnh tranh đang gia tăng, nhưng trước hết hãy nhìn vào bức tranh tổng thể: Đông Nam Á với hơn 600 triệu dân đang bước vào xu hướng già hóa. Singapore đã là xã hội siêu già, trong khi Việt Nam, Indonesia hay Malaysia cũng đang già đi ở các tốc độ khác nhau. Nhóm người trên 65 tuổi luôn có nhu cầu y tế cao nhất, vì vậy nguồn cầu của toàn khu vực sẽ chỉ tăng chứ không giảm.
TS Chow đánh giá tốc độ tăng trưởng và dư địa lớn của y tế Việt Nam đang tạo ra sức hút mạnh mẽ. Singapore đang dần tiến tới một xã hội Blue Zone với tuổi thọ trung bình chạm mốc 84-86 tuổi. Có thêm hơn 30 năm cuộc đời đồng nghĩa với chừng đó năm gắn liền với nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đó là lý do các quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, đang ráo riết xây thêm bệnh viện. Về cạnh tranh, bản chất rất đơn giản: người ta chỉ ra nước ngoài khi nhu cầu trong nước chưa được đáp ứng. Ví dụ về liệu pháp Proton, tại Đông Nam Á và thậm chí Australia, trừ một bệnh viện ở Thái Lan, không nơi nào sở hữu công nghệ này ngoài Singapore. Bệnh nhân buộc phải tìm đến đây nếu muốn tiếp cận kỹ thuật tối tân đó. Singapore chọn cách tập trung vào các nhu cầu chuyên biệt và kỹ thuật cao.
Đông Nam Á không chỉ già đi mà còn đang giàu lên. Tầng lớp trung lưu tăng trưởng mạnh mẽ khiến việc xuất ngoại chữa bệnh trở thành điều bình thường. Số lượng bệnh viện tham gia giành thị phần tăng lên, nhưng chiếc bánh thị trường cũng phình to ra. Hơn nữa, chính sự phát triển của công nghệ đang tự kích cầu. Hiện nay, người bệnh ung thư không chỉ mong được sống, họ đòi hỏi cao hơn: làm sao để giảm thiểu tổn thương và giữ được chất lượng cuộc sống tốt nhất sau điều trị. Những giải pháp chuyên sâu như liệu pháp Proton chính là câu trả lời. Làn sóng nhu cầu mới này là lý do TS Chow hoàn toàn tự tin vào dư địa phát triển của IHH trong dài hạn.
Bài học từ mô hình y tế Singapore
Singapore được xem là mô hình hợp tác hiệu quả giữa y tế công và tư. TS Chow cho rằng cốt lõi tạo nên sự hợp tác và thành công này xoay quanh từ khóa: quyền lựa chọn. Hệ thống y tế công của Singapore từ lâu đã được WHO đánh giá cao về chất lượng và năng lực đáp ứng nhu cầu đại chúng. Nhưng vai trò của khu vực công là tập trung vào hiệu quả chi phí cho số đông, nên họ không thể chiều theo từng sở thích cá nhân. Trong khi đó, mỗi người lại đề cao những giá trị khác nhau khi đi khám bệnh.
Có người chỉ cần giá cả phải chăng, nhưng cũng có người ưu tiên sự riêng tư tuyệt đối, lo ngại vấn đề lây nhiễm chéo hoặc muốn không gian thoải mái để có giấc ngủ ngon. Hay như thực tế tại Việt Nam, người có tài chính tốt không muốn nằm phòng thường mà thích một không gian rộng rãi gấp ba, bốn lần để có thể đưa cả gia đình theo chăm sóc. Khu vực tư nhân tồn tại chính là để đáp ứng những nhu cầu cá nhân hóa đó.
Mối quan hệ cộng hưởng này thể hiện rõ nhất ở mảng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Nhiều người nghĩ y tế chỉ có bệnh viện, nhưng tại Singapore, có đến 80% phòng khám bác sĩ gia đình thuộc về khu vực tư nhân. Y tế suy cho cùng là một mối quan hệ tin cậy - người ta luôn muốn quay lại gặp đúng vị bác sĩ hiểu rõ mình. Ở hệ thống công, bệnh nhân trả ít tiền hơn nhưng phải chấp nhận chờ và mỗi lần khám lại là một bác sĩ khác nhau. Nhiều gia đình sẵn sàng trả cao hơn ở phòng khám tư để được chăm sóc bởi một bác sĩ quen thuộc suốt nhiều năm. Tóm lại, trong bối cảnh khu vực công của Singapore đang làm tốt, y tế tư nhân đóng vai trò như một mảnh ghép hoàn hảo, mang lại sự linh hoạt, quyền tự nguyện và tự do lựa chọn cho người bệnh, chứ không phải một giải pháp bắt buộc do thiếu hụt nguồn cung.
Bài học từ hành trình của IHH Healthcare
IHH hiện sở hữu hơn 80 bệnh viện tại 10 quốc gia, phần lớn phát triển thông qua mua lại. Thực tế cho thấy việc đổ vốn xây mới hay mua đứt một bệnh viện không quá khó. Thị trường Việt Nam lúc này cũng đang chứng kiến làn sóng mua bán, sáp nhập và thu hút đầu tư vào y tế diễn ra rất sôi động. Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Khi cơ sở vật chất hoàn thiện và đi vào vận hành, bạn sẽ đối mặt với bài toán hóc búa hơn: làm sao để chuẩn hóa chất lượng chăm sóc trên toàn hệ thống.
TS Chow lấy ví dụ về xe VinFast hiện nay rất tốt, nhưng tại sao nhiều người vẫn quyết định mua BMW hay Toyota? Vì họ tin vào sức nặng của thương hiệu. Thương hiệu là cái bảo chứng cho một tiêu chuẩn nhất định mà người tiêu dùng có thể kỳ vọng. Khi phát triển một chuỗi hệ thống y tế, điều quan trọng nhất là phải tạo ra một chuẩn mực chăm sóc nhất quán để mang lại sự an tâm tuyệt đối cho bệnh nhân dù họ bước vào bất kỳ chi nhánh nào.
Bài học thứ hai là: xây một tòa nhà có thể làm rất nhanh, nhưng xây dựng văn hóa chất lượng và niềm tin thì cần dòng thời gian tính bằng nhiều thế hệ. Lý do nhiều bệnh nhân quốc tế vẫn chọn đến Singapore - dù nước họ đã có những kỹ thuật điều trị tương đương - là vì họ đã đặt trọn niềm tin vào IHH qua nhiều năm tháng. Niềm tin lâu đời là thứ rất khó xây dựng, và đó chính là cái gốc mà các bệnh viện phải kiên trì tự mình gầy dựng nếu muốn chinh phục được người bệnh.
