Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cúc vạn thọ (Tagetes erecta) là loài hoa phổ biến trong dịp Tết, nhưng ít ai biết rằng đây còn là cây dược liệu quý trong y học cổ truyền Việt Nam và nhiều nước khác.
Công dụng dân gian của cúc vạn thọ
Trong dân gian, hoa và lá cúc vạn thọ được sử dụng nhiều nhất. Hoa thường được pha trà, nấu nước hoặc kết hợp với các vị thuốc khác để hỗ trợ cảm sốt nhẹ, đau họng hoặc khó tiêu. Lá tươi giã đắp ngoài da có tác dụng khi bị côn trùng đốt, mụn nhọt hoặc vết xây xát nhỏ.
Hoạt chất bổ mắt từ cúc vạn thọ
Các nghiên cứu hiện đại cho thấy cúc vạn thọ chứa nhiều carotenoid, đặc biệt là lutein và zeaxanthin – hai sắc tố tạo màu vàng cam đặc trưng. Đây là những hoạt chất được nghiên cứu nhiều trong lĩnh vực sức khỏe mắt. Một số nghiên cứu ghi nhận lutein và zeaxanthin có thể bảo vệ điểm vàng võng mạc trước tác động của ánh sáng xanh và quá trình lão hóa. Ngoài ra, hoa còn chứa flavonoid, tinh dầu và nhiều hợp chất chống oxy hóa khác. Các nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận cúc vạn thọ có hoạt tính chống viêm, chống oxy hóa và kháng khuẩn ở mức độ nhất định.
Lutein từ cúc vạn thọ trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe
Hiện nay, phần lớn lutein sử dụng trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên thế giới được chiết xuất từ hoa cúc vạn thọ. Nhiều nước như Ấn Độ, Trung Quốc, Peru, Mexico trồng cúc vạn thọ quy mô lớn để làm nguyên liệu. Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương lưu ý cần phân biệt rõ giữa chiết xuất lutein đã tinh chế và việc uống nước hoa cúc hay ăn hoa tươi. Ông nhấn mạnh: “Bạn không thể kỳ vọng chỉ uống vài cốc trà hoa có tác dụng tương đương các chế phẩm đã được chuẩn hóa.”
Lưu ý khi sử dụng cúc vạn thọ
Đặc biệt, người dân không nên tận dụng hoa cúc từ các chậu cây trang trí vì người trồng có thể đã sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất kích thích sinh trưởng. “Nếu muốn dùng làm trà hoặc thuốc, bạn nên sử dụng nguyên liệu được trồng theo mục đích dược liệu hoặc thực phẩm”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh. Ngoài ra, những người có tiền sử dị ứng với các loài thuộc họ cúc cũng nên thận trọng.
