Cà phê quá liều: Yếu tố nguy cơ thúc đẩy biến cố tim mạch cấp tính
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng từ Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cà phê vốn là thức uống quen thuộc và thậm chí được chứng minh có lợi cho tim mạch khi sử dụng ở mức độ vừa phải. Tuy nhiên, khi vượt quá ngưỡng an toàn, đặc biệt ở liều rất cao, cà phê có thể trở thành yếu tố nguy cơ thúc đẩy các biến cố tim mạch cấp tính, đe dọa sức khỏe người dùng.
Tác động của caffeine ở các mức liều khác nhau
Ở liều thấp, caffeine giúp tăng tỉnh táo và cải thiện sự tập trung. Một số nghiên cứu cho thấy uống khoảng 2-3 ly cà phê mỗi ngày ở người khỏe mạnh có thể giảm nhẹ nguy cơ đột quỵ hoặc suy tim. Tuy nhiên, khi lượng caffeine tăng cao, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh, dẫn đến tăng nhịp tim, tăng huyết áp và tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Với những người bị xơ vữa động mạch vành, những thay đổi này có thể kích hoạt cơn đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim.
Ngưỡng an toàn và rủi ro khi vượt quá
Các khuyến nghị hiện nay chỉ ra rằng tổng lượng caffeine nên dưới 400 mg mỗi ngày đối với người trưởng thành khỏe mạnh. Trong khi đó, một ly cà phê phin Robusta phổ biến có thể chứa từ 100-150 mg caffeine. Việc uống 10 ly mỗi ngày đồng nghĩa với việc cơ thể hấp thu tới 1.000–1.500 mg caffeine, vượt xa ngưỡng an toàn. Khi dùng cà phê vượt quá ngưỡng, đặc biệt ở liều rất cao, nó có thể trở thành yếu tố nguy cơ thúc đẩy các biến cố tim mạch cấp tính.
Các chất khác trong cà phê và tác hại
Không chỉ caffeine, cà phê pha không lọc còn chứa các diterpene như cafestol và kahweol. Những chất này làm giảm khả năng chuyển hóa cholesterol, khiến LDL (cholesterol xấu) tăng và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa động mạch. Khi sử dụng ở liều cao kéo dài, các mảng xơ vữa dễ trở nên không ổn định, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Tương tác nguy hiểm với thuốc lá và lối sống
Nguy cơ càng tăng khi kết hợp cà phê với thuốc lá. Nicotine cũng kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng huyết áp, co mạch và tăng viêm nội mạc mạch máu. Khi caffeine liều cao và nicotine cùng tác động, áp lực lên thành động mạch tăng mạnh, trong khi dòng máu nuôi tim lại bị hạn chế bởi mảng xơ vữa. Đây là điều kiện thuận lợi để mảng xơ vữa nứt vỡ và hình thành cục máu đông.
Thói quen uống cà phê suốt cả ngày và làm việc khuya cũng góp phần rối loạn nhịp sinh học. Bình thường, huyết áp giảm vào ban đêm giúp tim nghỉ ngơi. Caffeine uống muộn có thể làm mất hiện tượng này, khiến huyết áp duy trì cao, tăng nguy cơ phì đại thất trái và tổn thương cơ tim lâu dài. Đồng thời, caffeine còn ức chế melatonin, làm giảm chất lượng giấc ngủ, kéo theo tăng stress và viêm hệ thống.
Cơ chế gây biến cố cấp tính
Ở mức độ cấp tính, caffeine liều cao làm tăng nhịp tim và huyết áp, tạo lực tác động lớn lên thành mạch. Nếu mảng xơ vữa đã yếu, lực này có thể làm nứt vỡ mảng, kích hoạt tiểu cầu hình thành cục máu đông gây tắc mạch vành. Ngoài ra, caffeine còn có thể gây co thắt mạch vành, đặc biệt ở những mạch đã hẹp, khiến dòng máu nuôi cơ tim bị cắt đột ngột.
Yếu tố di truyền và khuyến cáo
Một số người còn chuyển hóa caffeine chậm do đặc điểm di truyền, khiến chất này tồn tại lâu trong máu. Với nhóm này, nguy cơ tích lũy độc tính càng cao khi uống nhiều cà phê trong ngày, làm hệ tim mạch chịu kích thích liên tục.
Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành khỏe mạnh nên giới hạn caffeine dưới 400 mg mỗi ngày, còn người có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp nên dưới 200 mg. Nếu uống cà phê, nên chọn loại pha lọc giấy, uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh dùng muộn trong ngày. Đồng thời cần chú ý các dấu hiệu như hồi hộp, tim đập nhanh, đau ngực hoặc khó thở sau khi uống cà phê để đi khám sớm.
Cà phê không phải là “thủ phạm” duy nhất gây bệnh tim, nhưng khi sử dụng quá mức và kết hợp với lối sống không lành mạnh, thức uống quen thuộc này có thể trở thành yếu tố kích hoạt biến cố nguy hiểm. Theo Như Loan.
