Theo bác sĩ chuyên khoa giảm cân Dương Trí Văn tại Đài Loan (Trung Quốc), một gia đình có thói quen ăn cơm chiên hoặc mì xào hầu như mỗi bữa, lại cho nhiều tương ớt và nước tương để tăng hương vị. Mỗi người có thể ăn tới 2-3 bát mới thấy no, trong khi hầu như không ăn kèm rau hay thực phẩm giàu đạm.
Kết quả kiểm tra bất ngờ
Cả ba thành viên trong gia đình đều mắc tiểu đường, tỷ lệ mắc bệnh lên tới 100%. Theo bác sĩ, vấn đề không nằm ở việc ăn ngọt hay không, mà nằm ở lượng tinh bột tinh chế quá cao. Cơm chiên và mì xào thuộc nhóm giàu carbohydrate, lại được chế biến với nhiều dầu mỡ, dễ khiến đường huyết tăng vọt sau ăn. Chỉ số đường huyết sau ăn của các bệnh nhân có thể lên tới 400-500 mg/dL, trong khi mức bình thường là dưới 140 mg/dL.
Vòng luẩn quẩn của thói quen ăn uống
Kiểu ăn “toàn tinh bột” khiến cơ thể nhanh đói trở lại, dẫn đến vòng luẩn quẩn: ăn nhiều - tăng đường huyết - nhanh đói - lại ăn tiếp. Không chỉ vậy, việc sử dụng nhiều gia vị mặn như nước tương còn làm tăng lượng natri, gây nguy cơ mất nước. Khi kết hợp với đường huyết cao kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với biến chứng nguy hiểm gọi là “tăng đường huyết tăng áp lực thẩm thấu” (HHS), với tỷ lệ tử vong từ 5% đến 20%.
Kháng insulin - gốc rễ của vấn đề
Bác sĩ Dương Trí Văn cho biết, gốc rễ của vấn đề nằm ở tình trạng “kháng insulin”. Đây là hiện tượng cơ thể tiết insulin nhưng tế bào không còn đáp ứng hiệu quả, khiến đường trong máu không được đưa vào tế bào để sử dụng, từ đó gây tăng đường huyết. Những yếu tố làm tăng nguy cơ kháng insulin bao gồm: ăn nhiều tinh bột, thừa mỡ nội tạng, ít vận động. Nếu kéo dài, không chỉ tuyến tụy bị “quá tải” mà còn kéo theo tổn thương mạch máu, thận và nhiều cơ quan khác, cuối cùng dẫn đến tiểu đường type 2.
Tiểu đường type 2 - căn bệnh thầm lặng
Theo thống kê, tiểu đường type 2 chiếm tới 90-95% tổng số ca bệnh. Giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh nặng hơn, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như khát nước liên tục, tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân, mệt mỏi, vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng, thậm chí có thể rơi vào tình trạng mất nước hoặc hôn mê.
Lời khuyên từ chuyên gia
Từ trường hợp trên, các chuyên gia nhấn mạnh: kiểm soát đường huyết không chỉ là “kiêng đồ ngọt”, mà quan trọng hơn là cân bằng tổng thể khẩu phần ăn. Một số thực phẩm được khuyến nghị giúp hỗ trợ ổn định đường huyết có thể kể đến như giá đỗ (giàu chất xơ hòa tan, làm chậm hấp thu đường), bông cải xanh (chứa sulforaphane giúp cải thiện kháng insulin), hành tây (giàu quercetin hỗ trợ chuyển hóa), mướp đắng (còn gọi là khổ qua, có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết) và khoai môn (chứa tinh bột kháng, tiêu hóa chậm hơn). Điểm chung của các thực phẩm này là giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa tốt hơn. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ thực sự rõ rệt khi đi kèm với chế độ ăn cân đối, đủ đạm, đủ rau và hạn chế tinh bột tinh chế.
Bài học từ câu chuyện gia đình
Câu chuyện cả gia đình cùng mắc bệnh vì một thói quen ăn uống quen thuộc là lời cảnh báo rõ ràng: không phải cứ ăn “món quen” là an toàn. Vấn đề nằm ở tần suất, cách chế biến và sự cân bằng dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn. Trong nhiều trường hợp, chính những thói quen lặp lại mỗi ngày mới là yếu tố âm thầm đẩy cơ thể vào nguy cơ bệnh tật.
