Tại Tọa đàm “Y học dự phòng Nhật Bản - Giải pháp tầm soát sớm các bệnh lý ung thư, tim mạch và chăm sóc sức khỏe chủ động”, các chuyên gia Nhật Bản đã giới thiệu Liệu pháp bắt giữ neutron boron (BNCT), một phương pháp xạ trị hạt tiên tiến có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư ở cấp độ vi mô. Khác với xạ trị truyền thống kéo dài nhiều đợt, BNCT có thể hoàn tất chỉ trong một lần chiếu xạ.
Liệu pháp BNCT: Đột phá trong điều trị ung thư
Giáo sư Yoshihiro Takai từ Trung tâm Nghiên cứu BNCT Minami Tohoku (Nhật Bản) cho biết: “Chúng tôi có thể đưa liều xạ rất cao vào khối u nhưng vẫn hạn chế tổn thương mô lành, nhờ sự chênh lệch liều lên tới khoảng 10 lần”. BNCT hoạt động bằng cách phá hủy tế bào ung thư có chọn lọc nhờ hai loại hạt Alpha và hạt nhân Lithium, được tạo ra từ phản ứng hạt nhân giữa nguyên tử Boron (đã được tế bào ung thư hấp thụ) và hạt Neutron. Phương pháp này hầu như không gây ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.
Dữ liệu thực tế sau 5 năm triển khai cho thấy tỷ lệ đáp ứng đạt khoảng 72%, trong đó 45% bệnh nhân đạt đáp ứng hoàn toàn. Tỷ lệ sống sau 1 năm đối với ung thư biểu mô tế bào vảy là 79%. Đây là kết quả đáng chú ý, đặc biệt trong nhóm ung thư tái phát hoặc không thể phẫu thuật.
Xạ trị proton: Trụ cột quan trọng trong điều trị ung thư hiện đại
Song song với BNCT, xạ trị proton cũng đóng vai trò quan trọng. Khác với tia X, proton có thể tập trung năng lượng chính xác tại vị trí khối u, gần như không gây tổn thương các mô phía sau. Điều này giúp giảm tác dụng phụ và cho phép tăng liều điều trị. Giáo sư Masao Murakami, Giám đốc Trung tâm điều trị Proton, Bệnh viện Minami Tohoku (Nhật Bản), chia sẻ: “Xạ trị proton mở ra khả năng điều trị không xâm lấn, thậm chí cho cả những trường hợp trước đây không thể phẫu thuật”.
Cầu nối y tế Việt Nam - Nhật Bản
Hiện nay, nhiều bệnh nhân tại Việt Nam vẫn được chẩn đoán ung thư ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế và chi phí tăng cao. Điều này cho thấy khoảng trống trong y học dự phòng mà ngành y trong nước đang nỗ lực cải thiện. Các đơn vị đã trao đổi với Bộ Y tế về khả năng hợp tác và chuyển giao kỹ thuật điều trị tiên tiến. Việc học hỏi mô hình Nhật Bản, kết hợp giữa khám sức khỏe định kỳ, tầm soát sớm và điều trị cá thể hóa, được xem là hướng đi phù hợp.
Đồng thời, các hội thảo chuyên môn đã được tổ chức tại Đại học Y Hà Nội nhằm trao đổi và định hướng hợp tác chuyển giao công nghệ trong tương lai. Ông Đỗ Quang Ba, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Hợp tác y tế Việt Nam-Nhật Bản, cho biết: “Hiện nay, giữa Việt Nam và Nhật Bản đã triển khai các hoạt động điều trị bệnh nhân bằng công nghệ tiên tiến. Tới đây, các bên sẽ triển khai công tác chuyển giao công nghệ về Việt Nam để trong tương lai gần, những bệnh nhân không có nhiều điều kiện về kinh tế vẫn có thể được chữa trị bằng công nghệ cao”.
Hoạt động này được đánh giá là một trong những điểm nhấn chuyên môn tại VIETNAM MEDI-PHARM 2026, góp phần mang các giải pháp y học tiên tiến đến gần hơn với bệnh nhân Việt Nam, đồng thời mở ra thêm kỳ vọng về hợp tác y tế chất lượng cao giữa Việt Nam và Nhật Bản trong thời gian tới.
