Quảng Nam cảnh báo nguy cơ ngộ độc botulinum từ món cá ủ chua truyền thống
Theo báo cáo từ địa phương, trong khoảng thời gian từ ngày 12 tháng 2 đến ngày 19 tháng 3, trên địa bàn hai xã Phước Chánh và Phước Năng thuộc tỉnh Quảng Nam đã xảy ra bảy trường hợp ngộ độc botulinum, bao gồm cả người lớn và trẻ em. Nguyên nhân được xác định là do tiêu thụ món cá ủ chua, một đặc sản truyền thống của vùng.
Chính quyền vào cuộc vận động và cảnh báo người dân
Tại các xã Phước Năng và Phước Chánh, nơi ghi nhận các ca ngộ độc, đại diện chính quyền thành phố đã trực tiếp thăm hỏi các gia đình có bệnh nhi nhập viện. Đồng thời, họ đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ về việc thay đổi cách thức chế biến thực phẩm, đặc biệt chú trọng đến vấn đề an toàn vệ sinh.
Ông Lê Viết Thắng, Chủ tịch UBND xã Phước Năng, cho biết địa phương đang tích cực tận dụng hệ thống truyền thanh, truyền hình và các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook để phổ biến thông tin cảnh báo đến người dân. Xã cũng tổ chức các buổi quán triệt và cử trưởng thôn đến từng nhà vận động người dân tự nguyện giao nộp các hũ cá chua đang lưu trữ, đồng thời ký cam kết không tiếp tục sử dụng món ăn này nếu không đảm bảo an toàn.
Món ăn truyền thống tiềm ẩn nguy cơ cao
Cá ủ chua là món ăn gắn liền với phong tục địa phương, thường được chế biến từ các loại cá như cá suối, rô phi, cá niên hoặc cá chép. Quy trình ướp muối và kết hợp với cơm nguội, bột gạo hay ngô trong hũ đậy kín đã tồn tại từ lâu. Tuy nhiên, trong quá trình chế biến, nhiều tập tục cũ vẫn được duy trì, dẫn đến những ảnh hưởng xấu cho sức khỏe.
Các chuyên gia y tế giải thích rằng, các món ủ chua cần đảm bảo đúng độ chua và độ mặn cần thiết để ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Nếu không đạt đủ các tiêu chuẩn này hoặc bị ủ quá lâu, thực phẩm dễ hư hỏng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và sinh ra độc tố nguy hiểm.
Nguy cơ từ độc tố botulinum và sự hỗ trợ quốc tế
Theo Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, ngộ độc botulinum thường do vi khuẩn kỵ khí Clostridium botulinum gây ra. Trong môi trường không có không khí, vi khuẩn này phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ. Chỉ với một lượng nhỏ độc tố botulinum cũng có thể dẫn đến ngộ độc nặng, biểu hiện qua liệt cơ, suy hô hấp và thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Những năm gần đây, các bệnh nhân ngộ độc botulinum tại Việt Nam thường phải chờ đợi thuốc giải độc từ nguồn viện trợ quốc tế, do trong nước không dự trữ loại thuốc này vì tính hiếm và đắt đỏ, với giá khoảng 8.000 USD mỗi lọ.
Năm 2020, một vụ ngộ độc botulinum xảy ra sau khi ăn pa-tê chay, và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã hỗ trợ khẩn cấp 10 lọ thuốc giải độc Botulism Antitoxin Heptavalent từ Thụy Sĩ. Đến năm 2023, WHO tiếp tục cung cấp 6 lọ thuốc giải độc cho Thành phố Hồ Chí Minh để điều trị cho ba bệnh nhân mắc bệnh hiếm gặp này.
Đầu tháng 3 năm nay, tại xã Phước Năng cũng ghi nhận ba trường hợp trẻ em từ 7 đến 15 tuổi bị ngộ độc botulinum sau khi ăn cá ủ chua. Trước tình huống ba bệnh nhi rơi vào tình trạng nguy kịch, WHO đã kịp thời hỗ trợ khẩn cấp 5 lọ thuốc giải độc cho Đà Nẵng để tiến hành điều trị.
Dấu hiệu nhận biết thực phẩm nhiễm độc và biện pháp phòng ngừa
Các chuyên gia y tế chỉ ra những dấu hiệu phổ biến để nhận biết thực phẩm có chứa độc tố botulinum:
- Bên ngoài hộp bị phồng, gỉ sét, móp méo hoặc rò rỉ.
- Nắp và đáy hộp lồi bất thường.
- Khi mở hộp có mùi lạ, hôi hoặc chua.
- Nước trong hộp bị đục hoặc xuất hiện bọt khí.
- Thực phẩm đổi màu hoặc có váng lạ.
Chính quyền thành phố khuyến cáo người dân nên tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi và sử dụng thực phẩm an toàn để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Việc thay đổi thói quen chế biến và tiêu thụ thực phẩm là vô cùng cần thiết trong bối cảnh các vụ ngộ độc botulinum tiếp tục xảy ra.
