Bệnh Alzheimer đang trở thành một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất mà Trung Quốc phải đối mặt trong lịch sử hiện đại. Quốc gia này hiện có hơn 16 triệu bệnh nhân Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác, chiếm gần 30% tổng số ca trên toàn cầu, theo thông tin từ tờ South China Morning Post ngày 27.4. Con số này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ trong những thập niên tới.
Dự báo số ca mắc tăng vọt
Các ước tính cho thấy số bệnh nhân Alzheimer tại Trung Quốc có thể đạt 19,1 triệu người vào năm 2030 và 27,6 triệu người vào năm 2050. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học PLOS One gần đây thậm chí còn đưa ra dự báo cao hơn, cho rằng con số này có thể vượt quá 60 triệu, thậm chí hơn 100 triệu người vào giữa thế kỷ 21.
Nguyên nhân từ cấu trúc dân số
Nguyên nhân cốt lõi của sự gia tăng này nằm ở sự thay đổi nhanh chóng của cấu trúc dân số Trung Quốc. Đến cuối năm 2023, nước này có gần 297 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương hơn 21% tổng dân số. Con số này dự kiến sẽ vượt 400 triệu người vào năm 2035, xấp xỉ tổng dân số của Anh và Mỹ cộng lại, theo Reuters. Tuổi thọ tăng cao trong khi tỷ lệ sinh giảm khiến số người phụ thuộc ngày càng lớn, kéo theo áp lực nặng nề lên hệ thống y tế và an sinh xã hội.
Thách thức kinh tế - xã hội
Alzheimer không chỉ là vấn đề y tế mà còn là thách thức kinh tế - xã hội lớn. Khoảng 70% bệnh nhân hiện được chăm sóc tại nhà, trong khi lực lượng chăm sóc chuyên nghiệp còn thiếu hụt trầm trọng, khiến gánh nặng đổ dồn lên các gia đình.
Cuộc chiến toàn diện của Trung Quốc
Trước áp lực này, Trung Quốc đã phát động một cuộc chiến chống bệnh Alzheimer mang tính hệ thống. Về chính sách, nước này ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về giải quyết chứng mất trí nhớ ở người cao tuổi giai đoạn 2024-2030, hướng tới xây dựng một hệ thống toàn diện từ phòng ngừa, sàng lọc đến điều trị và chăm sóc, theo Tân Hoa xã. Các địa phương được yêu cầu triển khai sàng lọc nhận thức cho người từ 65 tuổi trở lên nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Hệ thống chăm sóc cũng được mở rộng mạnh mẽ. Đến năm 2030, hơn 50% cơ sở dưỡng lão dự kiến sẽ có đơn vị chuyên biệt cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, đồng thời khoảng 15 triệu nhân sự chăm sóc sẽ được đào tạo bài bản. Các mô hình chăm sóc tại nhà, cộng đồng và cơ sở y tế được kết hợp nhằm giảm tải cho gia đình, theo China Daily.
Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học
Trong lĩnh vực khoa học, Trung Quốc đang tăng tốc đáng kể. Số thử nghiệm lâm sàng về Alzheimer đã tăng từ 9 vào năm 2021 lên hơn 100 vào năm 2024. Nước này hiện đứng thứ hai thế giới về số lượng công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này. Song song đó, các công ty công nghệ sinh học và viện khoa học hàng đầu Trung Quốc đang chạy đua phát triển 4 loại thuốc mới nhằm ngăn chặn khủng hoảng y tế công cộng và giảm phụ thuộc vào các liệu pháp đắt đỏ hiện có, theo South China Morning Post.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đầu tư mạnh vào công nghệ chẩn đoán sớm. Các xét nghiệm máu mới có thể phát hiện nguy cơ Alzheimer trước 10-15 năm khi triệu chứng xuất hiện, trong khi các ngân hàng dữ liệu sinh học giúp xác định các biến thể gen đặc thù của người châu Á, theo Reuters.
Triển vọng và thách thức
Dù vẫn tồn tại những thách thức về chất lượng nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và tiêu chuẩn khoa học, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Trung Quốc đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu Alzheimer mới. Tiến sĩ John Hardy từ Viện Nghiên cứu sa sút trí tuệ Anh nhận định: "Trong khi môi trường nghiên cứu của Mỹ có phần khép kín, Trung Quốc đang trở thành một trung tâm lớn cho nghiên cứu sa sút trí tuệ toàn cầu".
