Bác sĩ Hương Lan: 'Đọc bệnh' trước triệu chứng, cứu người từ phòng xét nghiệm
Trong một buổi sáng đầu tuần tại phòng xét nghiệm, hầu hết kết quả sinh hóa đều không có gì bất thường, chỉ một chỉ số chưa rõ ràng khiến bác sĩ Hương Lan băn khoăn. Dù người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường và chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt, với kinh nghiệm dày dặn, bà yêu cầu kiểm tra thêm các xét nghiệm chuyên sâu và chạy lại mẫu. Chính từ những phát hiện "đi trước triệu chứng" như vậy, nhiều bệnh lý được nhận diện sớm, giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.
Hành trình gần ba thập kỷ với sinh hóa lâm sàng
Là Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, Trưởng khoa Sinh hóa và Phó Trưởng bộ môn Hóa sinh Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên, bác sĩ Lê Thị Hương Lan đã dành phần lớn sự nghiệp theo dõi những biến đổi âm thầm của cơ thể con người thông qua xét nghiệm sinh hóa. Bà nhấn mạnh rằng, trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân cảm thấy khỏe mạnh nhưng các chỉ số xét nghiệm đã bắt đầu lệch khỏi ngưỡng an toàn, hé lộ nguy cơ bệnh tật tiềm ẩn.
Suốt gần 30 năm qua, bà Hương Lan cùng các cộng sự kiên trì triển khai nhiều nghiên cứu trong các lĩnh vực từ ung thư, tim mạch, đái tháo đường, suy thận đến bệnh truyền nhiễm hay sốc nhiễm khuẩn. Các kết quả không chỉ phục vụ giảng dạy và công bố khoa học, mà còn được áp dụng trực tiếp vào thực hành lâm sàng, giúp chẩn đoán sớm hơn, điều trị chính xác hơn và tiên lượng bệnh hiệu quả hơn.
Đột phá trong chẩn đoán trước sinh và sàng lọc di truyền
Một trong những dấu ấn nổi bật của bác sĩ Hương Lan là các công trình chẩn đoán trước sinh bệnh lý di truyền bằng kỹ thuật sinh học phân tử, giúp các gia đình sinh con khỏe mạnh. Bà cũng tiên phong trong sàng lọc tiền sản giật sớm ngay từ quý I thai kỳ. Việc phát hiện nguy cơ khi thai phụ chưa có biểu hiện lâm sàng đã mở ra cơ hội phòng ngừa sớm, giảm biến chứng cho cả mẹ và con, đồng thời giúp nhiều cặp vợ chồng yên tâm hơn trong hành trình làm cha mẹ.
Từ phòng xét nghiệm, nhóm nghiên cứu do bà làm chủ nhiệm đã ghi nhận những người tưởng chừng khỏe mạnh nhưng lại mang gen bệnh teo cơ tủy sống (SMA). Nghiên cứu này đã mở đường cho công tác tư vấn di truyền và chẩn đoán trước sinh, giúp nhiều gia đình chủ động phòng ngừa, từng bước chấm dứt bi kịch di truyền kéo dài qua nhiều thế hệ.
Ứng phó với đại dịch và đào tạo thế hệ tương lai
Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, trong bối cảnh nguồn lực còn nhiều khó khăn, bác sĩ Hương Lan cùng đồng nghiệp nhanh chóng triển khai kỹ thuật phát hiện Covid-19 bằng Realtime PCR và áp dụng phương pháp gộp mẫu xét nghiệm quy mô lớn. Cách làm này góp phần rút ngắn thời gian sàng lọc, giảm chi phí và bảo vệ cộng đồng trong những giai đoạn căng thẳng nhất của dịch bệnh.
Bên cạnh vai trò lãnh đạo và nghiên cứu, bà còn là giảng viên tận tâm, đã tham gia biên soạn 10 giáo trình chuyên ngành và hướng dẫn hàng chục đề tài nghiên cứu khoa học. Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Trần Thị Tố Quyên, Phó Trưởng khoa Nội tim mạch tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, chia sẻ: "Cô Hương Lan luôn nhấn mạnh trách nhiệm với từng kết quả xét nghiệm. Chỉ một con số sai, người bệnh có thể phải trả giá bằng cả một phác đồ điều trị không chuẩn."
Vai trò then chốt trong y học hiện đại
Trong kỷ nguyên y học công nghệ cao, khi sinh học phân tử, giải trình tự gen và y học chính xác mở ra nhiều hướng tiếp cận mới, vai trò của hóa sinh lâm sàng càng trở nên quan trọng. Tại "hậu trường" này, bác sĩ Hương Lan vẫn lặng lẽ, bền bỉ với công việc quen thuộc: chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng xét nghiệm và triển khai kỹ thuật mới, để từng kết quả đưa ra trở thành cơ sở đáng tin cậy cho những quyết định quan trọng của các bác sĩ lâm sàng.
Nhờ những tiến bộ này, y học không còn áp dụng một phác đồ cho tất cả, mà mỗi phương pháp điều trị và chiến lược phòng bệnh đều được cá nhân hóa theo gen, sinh học và đặc điểm riêng của từng người. Không ồn ào hay phô trương, nhưng chính những người như Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Hương Lan đang âm thầm giữ cho y học hiện đại đi đúng hướng, an toàn và luôn đặt con người làm trung tâm.
