Việc vệ sinh điều hòa định kỳ thường bị nhiều gia đình lơ là, nhưng hậu quả có thể nghiêm trọng hơn tưởng tượng. Câu chuyện của Utah Lee, một người có ảnh hưởng trên mạng xã hội tại Hồng Kông, từng gây xôn xao khi cô phát hiện cả một tổ kiến, xác côn trùng và một con tắc kè sống bên trong chiếc điều hòa sau 1 năm sử dụng. Thực tế, đây không phải trường hợp hiếm gặp tại các đô thị có khí hậu nóng ẩm. Việc vận hành liên tục trong thời gian dài kết hợp với tình trạng đọng hơi nước biến không gian bên trong thiết bị thành môi trường lý tưởng cho nấm mốc, vi sinh vật và côn trùng trú ngụ nếu không được làm sạch đúng cách.
Máy điều hòa bẩn có thể phát tán tác nhân gây dị ứng
Theo Philip Li, Chủ tịch Viện Dị ứng Hồng Kông, giáo sư miễn dịch học lâm sàng tại Đại học Hồng Kông, máy điều hòa không được vệ sinh định kỳ có thể vừa là nơi tích tụ, vừa là nguồn phát tán các chất gây dị ứng trong không gian sống. Khi máy vận hành, luồng gió sẽ cuốn theo bụi bẩn và bào tử nấm mốc tích tụ lâu ngày ra ngoài không gian kín. Do đó, người trong phòng rất dễ hít phải các tác nhân gây hại này một cách thường xuyên mà không hề hay biết.
Jeff Lamb, giám đốc công ty vệ sinh máy điều hòa Breathe Easy tại Hồng Kông, cho biết các trường hợp điều hòa quá bẩn không hiếm gặp trong thực tế. “Nhiều lần, đội ngũ kỹ thuật ghi nhận nấm ký sinh dày đặc hoặc lượng nấm mốc đen cạo ra từ bên trong máy chứa đầy một xô. Thực trạng này biến điều hòa thành nguồn ô nhiễm nguy hiểm trong không gian kín”, ông Jeff Lamb chia sẻ.
Nhóm người dễ bị tổn thương nhất
Đáng chú ý, đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có cơ địa nhạy cảm hoặc mắc bệnh hô hấp mạn tính, luồng khí ô nhiễm này là tác nhân trực tiếp kích ứng đường thở. Khi hít phải bào tử nấm mốc hoặc bụi bẩn, hệ miễn dịch của những người dễ mẫn cảm sẽ phản ứng rất mạnh. Tình trạng này làm cho lớp màng bên trong đường thở bị viêm nhiễm, sưng phù, ứ đọng dịch nhầy và dễ co thắt. Đối với người bị hen suyễn, đây chính là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh tình tái phát đột ngột hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận việc tiếp xúc thường xuyên với nấm mốc trong môi trường sống có thể liên quan đến các triệu chứng như mệt mỏi, khó tập trung hoặc thay đổi tâm trạng ở một số người. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào thời gian phơi nhiễm, loại nấm mốc, cơ địa từng người và điều kiện môi trường trong nhà.
Nên vệ sinh điều hòa ít nhất mỗi năm một lần
Ngoài nguy cơ đối với sức khỏe, máy điều hòa bẩn còn làm giảm hiệu quả vận hành. Khi bụi bám vào lưới lọc, dàn lạnh và các bộ phận trao đổi nhiệt, máy cần nhiều thời gian hơn để làm mát phòng. Thiết bị phải hoạt động với tải cao hơn, tiêu thụ nhiều điện hơn và dễ phát sinh hỏng hóc, đặc biệt trong những tháng nắng nóng khi nhu cầu sử dụng tăng mạnh.
Theo chuyên gia Jeff Lamb, các gia đình nên gọi thợ đến vệ sinh máy điều hòa chuyên nghiệp ít nhất mỗi năm một lần. Tuy nhiên, nếu nhà bạn ở khu vực nóng ẩm, bật máy liên tục hoặc trong nhà có trẻ nhỏ, người già, người hay bị dị ứng, hen suyễn, thì việc làm sạch máy 2 lần mỗi năm sẽ an toàn hơn.
Thói quen vận hành giúp hạn chế nấm mốc
Bên cạnh việc vệ sinh định kỳ, người sử dụng có thể hạn chế sự phát triển của nấm mốc thông qua hai thói quen vận hành thiết bị. Thứ nhất, trước khi kích hoạt chế độ làm mát, người dùng nên bật chế độ quạt gió (Fan mode) trong vài phút để luồng khí lưu thông ổn định. Thứ hai, trước khi tắt thiết bị, việc duy trì chế độ quạt thêm vài phút sẽ giúp hong khô lượng hơi nước còn đọng lại bên trong dàn lạnh. Quy trình này góp phần triệt tiêu môi trường sinh sôi của nấm mốc và giảm thiểu mùi hôi phát sinh.
Song song với đó, người sử dụng cần chủ động làm sạch lưới lọc theo hướng dẫn từ nhà sản xuất, giữ không gian phòng thông thoáng và tránh để xảy ra tình trạng rò rỉ nước hay tích tụ hơi ẩm quanh khu vực lắp đặt. Trong trường hợp xuất hiện mùi ẩm mốc, hiệu suất làm mát giảm, phát ra tiếng ồn bất thường hoặc người trong nhà thường xuyên bị kích ứng đường hô hấp khi bật máy, thiết bị cần được kiểm tra và bảo dưỡng sớm.
