Bộ Y tế đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Phòng bệnh
Để đảm bảo Luật Phòng bệnh được triển khai hiệu quả, Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng và lấy ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương nhằm sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết. Luật này, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bao gồm 6 Chương và 46 Điều, áp dụng cho cả cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tại Việt Nam.
Mục tiêu và điểm mới đột phá của Luật Phòng bệnh
Theo Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, mục đích chính của Luật Phòng bệnh là hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh, góp phần cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam. Luật kế thừa từ Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007 nhưng mang nhiều điểm mới đột phá.
Luật khẳng định phòng bệnh chủ động là trọng tâm, lấy người dân làm trung tâm và chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm, Luật còn bao quát cả bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh và các điều kiện bảo đảm cần thiết.
Quyền lợi mới và chính sách ưu đãi cho người dân và nhân lực y tế
Luật Phòng bệnh nâng cao đáng kể quyền lợi của người dân, bao gồm:
- Được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên.
- Đảm bảo công bằng trong tiếp cận vắc-xin và sinh phẩm.
- Nhận hỗ trợ thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh cho các đối tượng và khu vực ưu tiên, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế-xã hội.
Ngoài ra, Luật quy định ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí chi thường xuyên và chi đầu tư cho y tế dự phòng, đồng thời thành lập Quỹ phòng bệnh. Đối với nhân lực làm công tác phòng bệnh, Luật áp dụng chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội, đặc biệt cho nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã và cơ sở y tế dự phòng, cho phép họ chủ động quy định mức thu nhập tăng thêm từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách.
Kế hoạch triển khai và các văn bản hướng dẫn chi tiết
Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành và đơn vị trực thuộc để xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, cùng với dự thảo Thông tư về hoạt động tiêm chủng. Dự thảo Nghị định dự kiến gồm 11 chương với 120 điều, nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn hệ thống y tế.
Từ năm 2026, ưu tiên thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các nhóm đối tượng như người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có công, mắc bệnh mạn tính, sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, xã đảo và đặc khu. Từ năm 2028, mở rộng cho các đối tượng còn lại.
Dựa trên kết quả khám sức khỏe, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ ban hành kế hoạch tổ chức khám miễn phí hàng năm cho người dân. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có quyền quyết định mở rộng đối tượng và danh mục dịch vụ dựa trên điều kiện kinh tế-xã hội và khả năng ngân sách địa phương.
Yêu cầu về cải cách thủ tục hành chính và lộ trình thực hiện
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh việc xây dựng Nghị định cần bám sát tinh thần cải cách thủ tục hành chính, thực hiện nghiêm các quy định về cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết. Đối với các quy định mới, cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo phù hợp với quyết định hiện hành và có cơ sở thực tiễn rõ ràng.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các đơn vị soạn thảo chú trọng đến điều khoản chuyển tiếp trong Nghị định và Thông tư. Các quy định mới hoặc nâng cao tiêu chuẩn phải có lộ trình thực hiện phù hợp, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn lực tài chính, nhằm đảm bảo tính liên tục và không gây gián đoạn trong quá trình triển khai.
