Bổ sung vitamin cho trẻ: Cần đúng thời điểm, tránh lạm dụng
Không ít phụ huynh tự ý bổ sung vitamin cho con với kỳ vọng tăng cường đề kháng và hỗ trợ phát triển toàn diện. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, việc này cần được thực hiện đúng thời điểm, đúng cách để tránh những hậu quả không mong muốn do lạm dụng.
Vitamin và khoáng chất: Vai trò thiết yếu nhưng cần bổ sung hợp lý
Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TP.HCM, vitamin và khoáng chất đóng vai trò quan trọng đối với hệ miễn dịch và sự phát triển toàn diện của trẻ. Tuy nhiên, cơ thể không thể tự tổng hợp các vi chất này mà phải được cung cấp thông qua thực phẩm, sữa mẹ hoặc các sản phẩm bổ sung.
Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Trong thời kỳ bú mẹ, trẻ nhận vi chất chủ yếu từ sữa mẹ. Khi bước vào giai đoạn ăn dặm, nguồn cung cấp chính đến từ chế độ ăn đa dạng với đầy đủ các nhóm thực phẩm. Do đó, việc có cần bổ sung vitamin hay không phụ thuộc phần lớn vào khẩu phần ăn của trẻ và tình trạng dinh dưỡng của người mẹ.
Khi nào nên bổ sung vitamin cho trẻ?
Bác sĩ Khanh nhấn mạnh rằng không nên có cái nhìn cực đoan về vấn đề này, khi thì bỏ qua hoàn toàn, khi lại lạm dụng vitamin một cách thường xuyên. Việc bổ sung chỉ nên được cân nhắc trong các trường hợp sau:
- Trẻ có chế độ ăn uống kém, thiếu đa dạng thực phẩm.
- Xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ thiếu vi chất như chậm lớn, còi cọc, da xanh, lòng bàn tay nhạt màu, hay bong da, viêm khóe miệng hoặc thường xuyên loét miệng.
- Có chỉ định cụ thể từ bác sĩ sau khi thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
Đặc biệt, vitamin D là loại vi chất thường thiếu hụt nhất do hàm lượng trong thực phẩm thấp, sữa mẹ không cung cấp đủ và việc phơi nắng không phải lúc nào cũng hiệu quả. Vì vậy, nhiều trường hợp cần bổ sung vitamin D bằng đường uống theo hướng dẫn y tế.
Nguyên tắc bổ sung vitamin an toàn
Bác sĩ Khanh cho biết, nếu xác định rõ trẻ thiếu loại vi chất nào, nên bổ sung đúng loại đó. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay, các sản phẩm chủ yếu là dạng tổng hợp nhiều vitamin và khoáng chất, bao gồm vitamin D, sắt, kẽm hoặc các viên vitamin tổng hợp.
Phụ huynh cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng khi bổ sung vitamin cho trẻ:
- Không tự ý sử dụng đồng thời nhiều loại sản phẩm bổ sung vì có nguy cơ gây dư thừa, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
- Tuân thủ thời gian và liều lượng hợp lý, thường chỉ nên bổ sung trong khoảng một đến hai tuần rồi đánh giá lại tình trạng.
- Tránh uống vitamin vào buổi tối vì một số loại có thể gây khó ngủ.
- Với các khoáng chất như sắt, nên uống khi bụng hơi đói để tăng khả năng hấp thu.
- Sắt và canxi không nên uống cùng lúc vì có thể làm giảm khả năng hấp thu, cần dùng cách nhau tối thiểu 30 phút.
Cảnh giác với những sai lầm phổ biến
Một sai lầm thường gặp là phụ huynh cho trẻ dùng vitamin theo kinh nghiệm truyền miệng hoặc vì thấy trẻ ăn ngon hơn khi sử dụng. Bác sĩ Khanh cảnh báo, vitamin thực chất cũng là một dạng thuốc, nếu dùng quá mức có thể gây tác dụng ngược. Một số loại như vitamin A hoặc D có thể tích lũy trong cơ thể, gây ảnh hưởng không tốt, trong khi một số khoáng chất lại dễ dẫn đến táo bón hoặc khiến trẻ chán ăn.
Đối với vitamin C, chuyên gia khuyến cáo không nên lạm dụng với mục đích tăng đề kháng. Nếu trẻ được cung cấp đầy đủ rau xanh và trái cây, nhu cầu vitamin C cơ bản đã được đáp ứng. Thay vì phụ thuộc vào sản phẩm bổ sung, phụ huynh nên ưu tiên xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng cho trẻ.
“Chỉ trừ vitamin D khó bổ sung qua thực phẩm, còn lại hầu hết vitamin và khoáng chất đều có thể được cung cấp đầy đủ nếu trẻ ăn uống hợp lý”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
