Bé trai 3 tuổi nhiễm giang mai bẩm sinh, gia đình không hay biết
Một bé trai gần 3 tuổi, hoàn toàn khỏe mạnh và phát triển bình thường, bất ngờ được chẩn đoán mắc giang mai bẩm sinh. Sự việc được phát hiện sau khi bố mẹ của trẻ biết mình dương tính với bệnh trong quá trình khám sức khỏe để đi lao động ở nước ngoài. Hiện bệnh nhi đang được theo dõi sát sao tại Bệnh viện Da liễu Trung ương.
Ca bệnh không triệu chứng nhưng nguy hiểm
Theo bác sĩ chuyên khoa II Trần Thị Vân Anh, Phó trưởng khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, bệnh nhi là con đầu trong gia đình, sinh đủ tháng ở tuần 39 với cân nặng 3 kg và không ghi nhận bất thường sau sinh. Trong suốt thai kỳ, người mẹ không được sàng lọc giang mai định kỳ. Khoảng 5 tháng trước khi trẻ nhập viện, cả bố và mẹ được phát hiện dương tính với giang mai. Họ đã điều trị nhưng chưa tuân thủ đúng phác đồ chuẩn được khuyến cáo.
Sau khi được tư vấn về nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, gia đình chủ động đưa trẻ đi kiểm tra. Kết quả xét nghiệm huyết thanh cho thấy trẻ dương tính với giang mai, với hiệu giá kháng thể cao (cả RPR và xét nghiệm đặc hiệu đều dương tính). Trẻ ngay lập tức được nhập viện để điều trị và theo dõi.
Nguy cơ tiềm ẩn và điều trị kịp thời
Bác sĩ Vân Anh cho biết, điều đáng chú ý là khi thăm khám, trẻ tỉnh táo, không sốt, da niêm mạc hồng hào, ăn ngủ tốt và phát triển thể chất phù hợp với lứa tuổi. Các cơ quan tim, phổi, bụng không có bất thường, và không có biểu hiện điển hình của giang mai bẩm sinh như tổn thương da, mắt, tai, xương, răng hay thần kinh. Đây là trường hợp giang mai bẩm sinh phát hiện muộn nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng, nhiều khả năng lây truyền từ mẹ trong thai kỳ khi người mẹ mắc bệnh nhưng không được sàng lọc và điều trị đầy đủ trước sinh.
Theo bác sĩ, chính việc "không có triệu chứng" dễ khiến gia đình chủ quan. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, trẻ có thể đối mặt với nhiều biến chứng nặng nề về sau. Trẻ hiện được điều trị theo phác đồ chuẩn của Bộ Y tế và khuyến cáo của WHO/CDC đối với giang mai bẩm sinh phát hiện muộn. Penicillin là thuốc duy nhất được chứng minh hiệu quả và an toàn trong điều trị giang mai bẩm sinh, và bệnh nhi được dùng penicillin đường tĩnh mạch với liều phù hợp.
Sau điều trị, trẻ sẽ được theo dõi lâm sàng và xét nghiệm huyết thanh định kỳ vào các mốc 3, 6 và 12 tháng. Hiệu giá kháng thể cần giảm ít nhất 4 lần hoặc chuyển âm tính theo thời gian. Nếu được điều trị đầy đủ khi chưa có biểu hiện lâm sàng, trẻ có khả năng khỏi hoàn toàn và phát triển bình thường, không để lại di chứng.
Khuyến cáo về sàng lọc trong thai kỳ
Giang mai bẩm sinh là tình trạng nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum từ mẹ sang con trong thai kỳ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh trên toàn cầu, gây hơn 200.000 ca thai lưu, tử vong sơ sinh hoặc trẻ sinh ra với dị tật nặng. Tại Việt Nam, số ca giang mai ở người lớn có xu hướng gia tăng, kéo theo sự xuất hiện của nhiều trường hợp giang mai bẩm sinh, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối.
Bác sĩ Vân Anh nhấn mạnh vai trò quan trọng của sàng lọc giang mai trong thai kỳ. Nếu người mẹ được phát hiện mắc giang mai và điều trị đầy đủ bằng benzathin penicillin ít nhất 30 ngày trước sinh, nguy cơ lây truyền sang con có thể giảm xuống dưới 1-2%. Bà khuyến cáo phụ nữ mang thai nên thực hiện sàng lọc giang mai ít nhất một lần trong 3 tháng đầu, lặp lại ở tuần 28-36 và khi sinh, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao. Khi xét nghiệm dương tính, cần điều trị ngay bằng penicillin theo đúng phác đồ, và cả hai vợ chồng nên được sàng lọc và điều trị khi cần thiết.
