Bà Chu, 56 tuổi, sững sờ khi bác sĩ thông báo chỉ số chức năng gan bất thường. Tự nhận mình là hình mẫu sống lành mạnh, bà không uống rượu, không thức khuya, ít ăn đồ chiên rán. Tuy nhiên, khi bác sĩ hỏi kỹ thói quen ăn uống, bà chợt nhớ ra một thói quen tiết kiệm: mộc nhĩ, nấm tuyết, lạc bị ẩm thường được phơi khô rồi ăn tiếp; gạo, mì có mùi lạ cũng không nỡ bỏ. Bác sĩ cảnh báo: nhiều người làm như bà, nhưng vô tình tiếp xúc với chất gây ung thư cực mạnh mỗi ngày. Đó chính là Aflatoxin.
Aflatoxin: Độc hơn thạch tín, đun sôi không chết
Nhiều người cho rằng thực phẩm ngửi vẫn ổn là ăn được, hoặc rửa sạch nấu chín là hết độc. Hoàn toàn sai lầm. Aflatoxin B1 được WHO xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1, độc tính gấp hàng chục lần, thậm chí 68 lần so với thạch tín. Sau khi vào cơ thể, nó tấn công gan, làm tổn thương DNA tế bào gan. Nạp liều thấp trong thời gian dài khiến tế bào gan tổn thương và sửa chữa liên tục, tích tụ nguy cơ ung thư. Đặc biệt, độc tố này chịu nhiệt tốt, các phương pháp nấu thông thường không phá hủy hoàn toàn cấu trúc của nó.
Những ổ độc trong nhà thường bị bỏ qua
Aflatoxin không chỉ xuất hiện ở thực phẩm nhìn thấy mốc xanh mốc đỏ. Nó ẩn nấp trong: ngũ cốc, lạc, hạt dinh dưỡng, gạo, mì bảo quản kém; dầu ăn kém chất lượng hoặc để quá lâu; thực phẩm khô bị ẩm được tái chế bằng cách phơi nắng; thớt gỗ, đũa gỗ bị mốc, nứt nẻ dùng đi dùng lại. Những thói quen sai lầm cần bỏ ngay: chọn hạt lạc mốc, đắng vứt đi rồi ăn phần còn lại; gạo ẩm phơi khô nấu tiếp; dùng đũa thớt đã nổi đốm đen. Hành động tưởng tiết kiệm nhưng thực tế đang đốt tiền cho chi phí chữa bệnh sau này.
Khi gan kêu cứu, dấu hiệu thường mờ nhạt
Tổn thương do Aflatoxin không gây đau đớn ngay lập tức. Các dấu hiệu thường mờ nhạt: mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon, chỉ số men gan tăng cao khi khám. Nếu đã có bệnh nền như viêm gan B, C, gan nhiễm mỡ hoặc hay uống rượu, tác động của Aflatoxin như đổ thêm dầu vào lửa, đẩy nhanh tốc độ ung thư hóa.
5 nguyên tắc vàng làm sạch bếp và bảo vệ gan
- Mua ít, ăn tươi: Đừng tích trữ quá nhiều gạo, dầu ăn hay các loại hạt. Cố gắng ăn hết trong thời hạn sử dụng, đặc biệt mùa ẩm ướt.
- Bảo quản khô ráo, kín đáo: Dùng lọ thủy tinh kín hoặc túi chống ẩm đựng thực phẩm khô.
- Mạnh tay vứt bỏ: Nếu thấy thực phẩm có mùi lạ, vị đắng hoặc chớm mốc, hãy vứt bỏ cả mẻ. Đừng tiếc cắt bỏ phần hỏng vì bào tử nấm và độc tố đã lan rộng.
- Thay đũa thớt định kỳ: Thớt gỗ, đũa gỗ có vết nứt hoặc đốm đen cần thay mới ngay.
- Khám sức khỏe định kỳ: Đặc biệt người có bệnh gan mãn tính, viêm gan B, béo phì hoặc uống rượu lâu năm cần tầm soát chức năng gan và siêu âm theo chỉ dẫn bác sĩ.
Không có thần dược nào trung hòa hoàn toàn Aflatoxin khi đã ăn vào. Cách bảo vệ gan tốt nhất là kiểm soát chặt chẽ những gì nạp vào cơ thể mỗi ngày từ chính căn bếp của mình.
Nguồn tham khảo: Sohu, Yahoo Theo Hn
