Ngành y tế Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số với mục tiêu lấy người bệnh làm trung tâm. Theo thống kê của Bộ Y tế, tính đến nay, cả nước có 1.238 bệnh viện công bố triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, đạt khoảng 75% tổng số bệnh viện. Nhiều địa phương như Phú Thọ, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt tỷ lệ cao hơn mức trung bình.
Hà Nội dẫn đầu với 100% bệnh viện công lập số hóa
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Đình Hưng, đến nay, 100% các bệnh viện công lập (42 đơn vị) trên địa bàn thành phố hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Các bệnh viện đã đưa vào sử dụng kiosk lấy số tự động, kiosk tự đăng ký khám bằng căn cước công dân gắn chíp, mã QR trên VNeID, cho phép tra cứu thông tin và đăng ký khám bảo hiểm y tế. Các phần mềm được tích hợp, kết nối liên thông với cơ quan bảo hiểm xã hội và các thiết bị; bác sĩ có chữ ký số kết nối trực tiếp với hồ sơ điện tử, đồng bộ dữ liệu. Nhờ vậy, thông tin của người bệnh từ khi vào viện đến khi ra viện được theo dõi, cập nhật và thông báo kết quả trên hệ thống.
Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ: Mô hình bệnh viện không giấy
Tại Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ, chuyển đổi số đã trở thành hành động cụ thể. Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Hữu Hải, Phó Giám đốc bệnh viện cho biết: “Chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu mà giờ đây đã trở thành hành động cụ thể và mang lại những hiệu quả thiết thực.” Qua hơn một năm triển khai, hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư bài bản, các phần mềm quản lý chuyên môn vận hành ổn định. Việc số hóa dữ liệu khám, chữa bệnh được mở rộng, giúp nâng cao chất lượng chuyên môn, giảm thủ tục hành chính, nhất là giảm thời gian chờ đợi của người bệnh. Hiện bệnh viện quản lý và vận hành hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện (HIS), hệ thống xét nghiệm (LIS), hệ thống lưu trữ và chuyển tải hình ảnh (PACS), thanh toán điện tử, liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế và các nền tảng chuyên môn khác. Đáng chú ý, từ tháng 1, bệnh viện triển khai mô hình “bệnh viện không giấy”, bệnh án điện tử thay thế hoàn toàn bệnh án giấy, góp phần rút ngắn thời gian khám chữa bệnh, giảm sai sót chuyên môn, tiết kiệm chi phí vận hành. Việc này cũng chuẩn hóa và bảo đảm an toàn dữ liệu, tạo nền tảng kết nối với hệ thống y tế toàn quốc.
Khó khăn và giải pháp trong quá trình chuyển đổi
Tuy nhiên, không ít đơn vị còn gặp khó khăn về hạ tầng số, nguồn nhân lực công nghệ thông tin, kinh phí đầu tư, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu. Bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao, cần được ngành y tế và chính quyền địa phương sớm có giải pháp hỗ trợ.
Định hướng xây dựng bệnh viện thông minh
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định: “Bệnh viện thông minh không đơn thuần là một bệnh viện có nhiều phần mềm hay nhiều trang thiết bị hiện đại mà cốt lõi là mô hình quản trị mới, nơi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược; nơi các quyết định quản lý chuyên môn được hỗ trợ bởi công nghệ và bằng chứng khoa học; nơi người bệnh được phục vụ thuận tiện hơn.” Một bệnh viện thông minh phải giúp giảm thời gian chờ đợi, giảm thủ tục hành chính, giảm sai sót chuyên môn, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng điều trị. Quan trọng hơn, bệnh viện thông minh phải giúp đội ngũ thầy thuốc có thêm thời gian tập trung cho người bệnh thay vì bị quá tải bởi quy trình hành chính.
Cải cách hành chính và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành
Để thực hiện các mục tiêu, ngành y tế đang xây dựng 14 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; đẩy mạnh triển khai bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử. Bộ Y tế cũng công khai 270 thủ tục hành chính trên Cơ sở dữ liệu quốc gia; hoàn thành đơn giản hóa giấy tờ công dân đối với 73 thủ tục (đạt 100% chỉ tiêu). Riêng lĩnh vực khám, chữa bệnh, Bộ Y tế rà soát, tinh gọn từ 106 thủ tục xuống còn 39 thủ tục. Các nền tảng dữ liệu trọng tâm như cơ sở dữ liệu người hành nghề, cơ sở khám chữa bệnh, kê đơn thuốc và dữ liệu người bệnh đã được hình thành.
Vai trò của bệnh án điện tử trong tương lai
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam nhấn mạnh: Việc xây dựng hệ thống bệnh án điện tử đồng bộ trong toàn ngành y tế rất quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe khi dữ liệu người bệnh được số hóa và liên thông. Các bác sĩ có thể truy cập đầy đủ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và quá trình điều trị trước đây, từ đó đưa ra quyết định lâm sàng nhanh chóng, chính xác và an toàn hơn. Bệnh án điện tử còn là nguồn dữ liệu quan trọng để phát triển hệ thống AI hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, dự báo nguy cơ bệnh tật, quản lý sức khỏe dân số và nghiên cứu khoa học; giúp hạn chế trùng lặp xét nghiệm, nâng cao tính minh bạch và khả năng giám sát.
Bộ Y tế, các bộ, ngành và chính quyền địa phương cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế, chính sách phù hợp để các bệnh viện triển khai chuyển đổi số kịp thời, hiệu quả, hướng tới xây dựng hệ thống bệnh viện thông minh tại Việt Nam trong tương lai.
