Khoảng 70-80% trường hợp ung thư phổi tại Việt Nam được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn, làm giảm cơ hội điều trị triệt căn và gia tăng gánh nặng chi phí cho người bệnh, gia đình và hệ thống y tế. Thông tin này được PGS-TS, bác sĩ Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Ung bướu và Y học hạt nhân, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ tại buổi khám sàng lọc miễn phí ung thư phổi do trung tâm tổ chức ngày 10.5.
Tỷ lệ phát hiện sớm còn thấp
Tại Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Bạch Mai, chỉ khoảng 10% bệnh nhân ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn sớm, khi khối u còn nhỏ với kích thước 2-3 mm. Đây là thời điểm cho phép phẫu thuật lấy u và nhiều trường hợp không cần điều trị hóa chất sau mổ. Riêng buổi sáng 10.5, trong số 50 người được khám sàng lọc, có 4 người phát hiện có nốt phổi. Trong đó, 2/4 ca có yếu tố nguy cơ sẽ được chỉ định chẩn đoán chuyên sâu, ứng dụng AI trong đọc kết quả để hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác.
Lợi ích của phát hiện sớm
Bác sĩ Phương nhấn mạnh, phát hiện sớm ung thư phổi có ý nghĩa rất quan trọng. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được điều trị triệt căn, góp phần cải thiện hiệu quả điều trị và giảm chi phí chăm sóc. Khi khối u nhỏ, sau phẫu thuật lấy u, nhiều trường hợp không phải điều trị bổ trợ như hóa trị hay thuốc đích. Với các ca ung thư phổi tiến triển, hiện có nhiều loại thuốc và phương pháp điều trị mới, cùng các xét nghiệm chẩn đoán chính xác, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ tối ưu, kiểm soát bệnh lâu dài.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất và giảm thiểu chi phí, bác sĩ Phương nhấn mạnh vai trò của sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi, đặc biệt ở các nhóm có nguy cơ cao. Đó là người trên 50 tuổi và có một trong các yếu tố nguy cơ: hút thuốc lá, thuốc lào nhiều năm (từ 20 bao/năm); tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm nghề nghiệp, sống trong môi trường nhiễm xạ; tiền sử gia đình có người thân thế hệ thứ nhất mắc ung thư phổi; người mắc bệnh phổi mạn tính như COPD hoặc xơ phổi; hoặc hút thuốc lá thụ động.
Hướng tới chương trình tầm soát quốc gia
PGS Phương chia sẻ: "Chúng tôi mong muốn duy trì chương trình và lâu dài trong nước có chương trình tầm soát ung thư phổi ở quy mô quốc gia, giúp tăng tỷ lệ người mắc ung thư phổi được phát hiện sớm." Theo Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, sàng lọc ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp ở nhóm nguy cơ cao đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ tử vong do ung thư phổi so với chụp X-quang ngực thông thường. Việc chủ động tầm soát ở người có yếu tố nguy cơ là bước quan trọng để chuyển từ "phát hiện khi có triệu chứng" sang "phát hiện khi còn có thể can thiệp hiệu quả".
Thực trạng ung thư phổi tại Việt Nam và thế giới
Ung thư phổi hiện là một trong những thách thức lớn nhất của y tế toàn cầu. Dữ liệu ung thư toàn cầu (GLOBOCAN) năm 2022 cho biết, thế giới ghi nhận khoảng 2,5 triệu ca mắc mới và 1,8 triệu ca tử vong do ung thư phổi, là nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu. Tại Việt Nam, hệ thống y tế ghi nhận khoảng 24.426 ca mắc mới mỗi năm và 22.597 ca tử vong do ung thư phổi (năm 2022). Đây là bệnh đứng thứ hai trong nhóm các ung thư phổ biến nhất và là một trong những nguyên nhân gây tử vong ung thư hàng đầu. Hiện đa số người bệnh được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Chương trình khám sàng lọc miễn phí
Chương trình khám sàng lọc miễn phí ung thư phổi được Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai tổ chức trong 3 ngày: 10, 17 và 24.5 cho 240 người bệnh. Tham gia chương trình, các cá nhân được các chuyên gia ung bướu tư vấn về chăm sóc, theo dõi sức khỏe phổi, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ. Các ca có nốt phổi lành tính sẽ được tư vấn tái khám định kỳ để đánh giá về sự biến đổi.
