Bệnh tiểu đường thường tiến triển âm thầm nhưng vẫn có thể để lại những dấu hiệu nhận biết trên khuôn mặt và vùng cổ. Những biểu hiện như nổi mụn, môi khô, da sạm màu hay bọng mắt kéo dài có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của căn bệnh này.
1. Vùng quanh mắt sưng phù, xuất hiện bọng mắt
Theo HK01, sưng phù quanh mắt không chỉ liên quan đến tuổi tác mà còn có thể là dấu hiệu của kháng insulin hoặc đường huyết mất kiểm soát. Khi lượng đường trong máu tăng cao hoặc không ổn định trong thời gian dài, các mao mạch quanh mắt dễ bị tổn thương, gây tích tụ dịch và hình thành bọng mắt. Sau khi cải thiện tình trạng kháng insulin, hiện tượng phù quanh mắt thường có thể thuyên giảm rõ rệt. Nếu tình trạng này đi kèm khát nước, mệt mỏi hoặc thay đổi cân nặng, nên kiểm tra đường huyết sớm.
2. Mặt nổi nhiều mụn
Sự hình thành mụn có liên quan đến nhiều hormone như androgen, estrogen, insulin và cortisol. Trong đó, insulin có thể kích thích cơ thể tổng hợp hormone androgen, làm tuyến bã nhờn tiết nhiều dầu hơn. Lượng dầu dư thừa là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra mụn trứng cá. Tình trạng kháng insulin thường đi kèm nồng độ insulin trong cơ thể tăng cao, từ đó càng làm tăng tiết bã nhờn và khiến mụn trở nên nghiêm trọng hơn. Đặc biệt, nếu người trung niên hoặc người đã qua tuổi dậy thì vẫn thường xuyên nổi mụn, nguyên nhân có thể không chỉ do chưa làm sạch da đúng cách mà còn liên quan đến mất cân bằng hormone insulin.
3. Môi và khoang miệng khô
Khô môi, khô miệng là triệu chứng khá phổ biến ở người mắc tiểu đường. Nguyên nhân chủ yếu là cơ thể đi tiểu nhiều dẫn đến mất nước, đồng thời lượng đường huyết cao cũng ảnh hưởng đến chức năng tuyến nước bọt, khiến nước bọt trở nên đặc hơn và gây cảm giác khô miệng. Tình trạng này liên quan đến mất nước và tổn thương thần kinh tự chủ do đường huyết tăng cao. Khi kiểm soát đường huyết kém, đặc biệt chỉ số HbA1c (mức đường huyết trung bình trong 2-3 tháng gần nhất) tăng cao, triệu chứng khô miệng thường trở nên rõ rệt hơn.
4. Lưỡi có dấu hằn răng (lưỡi viền răng cưa)
Lưỡi có dấu hằn răng là tình trạng lưỡi bị giữ nước và sưng phù, khi ép vào răng sẽ để lại các vết hằn ở hai bên, tạo đường viền như răng cưa. Tình trạng này khá phổ biến ở người mắc tiểu đường vì đường huyết cao có thể làm rối loạn cân bằng nước trong cơ thể, khiến lưỡi sưng to và dễ tì sát vào răng. Nếu thường xuyên xuất hiện dấu hằn răng trên lưỡi, đặc biệt đi kèm các dấu hiệu khác như khô miệng hoặc mệt mỏi, nên kiểm tra đường huyết để đánh giá nguy cơ tăng đường huyết.
5. Xuất hiện nhiều đốm sắc tố trên mặt
Ngoài tác động của ánh nắng và tuổi tác, đường huyết cao cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến da mặt xuất hiện các đốm sắc tố. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến quá trình "đường hóa" trong cơ thể - yếu tố được xem là thúc đẩy lão hóa da. Quá trình này tạo ra các sản phẩm glycat hóa cuối cùng (AGEs), làm tăng gốc tự do và kích thích phản ứng viêm, từ đó gây tổn thương da. Hệ quả là da dễ xuất hiện nếp nhăn sâu hơn, tăng sắc tố, xỉn màu và lão hóa nhanh.
6. Chứng gai đen ở da
Chứng gai đen là dạng tổn thương da do nồng độ insulin tăng cao gây ra. Tình trạng này thường biểu hiện bằng các mảng da sẫm màu, ranh giới không rõ, dày và thô ráp, thường xuất hiện ở vùng cổ, nách hoặc các nếp gấp trên cơ thể. Những thay đổi trên da này thường liên quan đến tiểu đường hoặc kháng insulin. Trên lâm sàng, một số trẻ em có đường huyết vẫn bình thường nhưng da đã xuất hiện tình trạng tăng sắc tố, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của kháng insulin. Vì vậy, nếu nhận thấy da có những thay đổi tương tự, nên sớm kiểm tra các chỉ số liên quan đến tiểu đường.
7. Tóc thưa mỏng, da đầu bóng dầu
Tóc thưa mỏng không chỉ liên quan đến tuổi tác hay hói đầu mà còn có thể xuất phát từ rối loạn nội tiết, đặc biệt là tuyến giáp và đường huyết. Khi hormone trong cơ thể mất cân bằng, chu kỳ phát triển của tóc dễ bị ảnh hưởng, khiến tóc rụng nhiều, mọc chậm và da đầu tiết dầu nhiều hơn. Ngoài ra, tình trạng kháng insulin hoặc tiểu đường cũng có thể góp phần gây ra những thay đổi này.
Nhận biết sớm các dấu hiệu trên mặt và cổ có thể giúp phát hiện bệnh tiểu đường kịp thời, từ đó có biện pháp kiểm soát và điều trị hiệu quả, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
