Những thói quen hàng ngày có thể âm thầm phá hủy thận
Thận có thể suy giảm đáng kể chức năng trước khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu rõ ràng. Đáng nói, nhiều nguyên nhân lại bắt đầu từ những thói quen rất quen thuộc. Thận là một trong những cơ quan hoạt động bền bỉ nhất cơ thể. Mỗi ngày, hai quả thận lọc khoảng 180 lít máu, loại bỏ chất thải, cân bằng muối và khoáng chất, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và tham gia quá trình tạo hồng cầu.
Dù đảm nhiệm nhiều chức năng, thận thường không phát tín hiệu cảnh báo sớm khi có tổn thương. Cơ quan này có thể mất một phần đáng kể chức năng trước khi người bệnh nhận thấy mệt mỏi, phù hoặc thay đổi khi đi tiểu. Vì vậy, bệnh thận mạn (suy thận) thường được gọi là “căn bệnh thầm lặng”.
Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), bệnh thận mạn ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới. Nhiều trường hợp không biết mình mắc bệnh vì giai đoạn đầu thường không có triệu chứng.
Điều đáng lo là tổn thương thận không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ những căn bệnh hiếm gặp. Nó có thể hình thành âm thầm sau nhiều năm, từ những lựa chọn nhỏ được lặp lại mỗi ngày.
Thói quen thứ nhất: Lạm dụng thuốc giảm đau
Đau đầu, đau nhức cơ thể hay chấn thương khi vận động khiến nhiều người tự mua thuốc giảm đau uống. Thuốc có thể an toàn nếu dùng đúng cách và theo hướng dẫn y tế, nhưng việc lạm dụng kéo dài có thể gây hại.
“Một trong những sai lầm phổ biến nhất là phụ thuộc quá thường xuyên vào thuốc giảm đau không kê đơn, đặc biệt khi không có tư vấn y tế. Việc sử dụng kéo dài có thể dần làm suy giảm chức năng thận”, bác sĩ Suman Sethi, Giám đốc Viện Thận học tại Bệnh viện RG, Ludhiana (Ấn Độ), cho biết.
Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID), nếu dùng quá mức hoặc không được giám sát, có thể làm giảm lượng máu tới thận và tăng nguy cơ tổn thương thận. Nguy cơ này cao hơn ở người lớn tuổi hoặc người vốn đã mắc bệnh thận.
Thói quen thứ hai: Không kiểm soát đường huyết và huyết áp
Đái tháo đường và tăng huyết áp thường không gây đau ở giai đoạn đầu, nhưng lại là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn. Đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương những mạch máu nhỏ trong thận. Trong khi đó, huyết áp không được kiểm soát gây thêm áp lực lên hệ thống lọc của cơ quan này.
“Bỏ qua các bệnh như đái tháo đường và tăng huyết áp là một nguy cơ lớn, bởi đây vẫn là những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn”, bác sĩ Sethi nói.
Thói quen thứ ba: Ăn mặn và dùng nhiều thực phẩm siêu chế biến
Tổn thương thận thường không xuất hiện sau một bữa ăn kém lành mạnh mà tích tụ qua nhiều năm. Thực phẩm siêu chế biến thường chứa nhiều muối, chất béo không tốt và các chất phụ gia. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm huyết áp tăng và gây thêm gánh nặng cho thận.
Thói quen thứ tư: Uống không đủ nước
Nước giúp thận đào thải chất cặn bã hiệu quả. Tuy nhiên, không có quy tắc cố định rằng mọi người đều phải uống 8 cốc nước mỗi ngày. Nhu cầu nước phụ thuộc vào tuổi, thời tiết, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe. Người mắc một số bệnh tim hoặc bệnh thận thậm chí có thể phải hạn chế lượng nước theo chỉ định của bác sĩ.
Thói quen thứ năm: Hút thuốc, uống nhiều rượu và ít vận động
Theo bác sĩ Sethi, hút thuốc, tiêu thụ quá nhiều rượu và duy trì lối sống ít vận động đều có thể gây thêm áp lực cho thận theo thời gian. Những thói quen này ảnh hưởng đến tuần hoàn máu, làm tăng huyết áp và khiến các yếu tố nguy cơ của bệnh thận trở nên nghiêm trọng hơn.
Phát hiện sớm và phòng ngừa
Nhiều người cho rằng thận có vấn đề sẽ lập tức gây đau. Đây là lý do khiến bệnh thận mạn dễ bị bỏ sót. “Bệnh thận mạn thường được gọi là bệnh thầm lặng vì tổn thương đáng kể có thể xảy ra trước khi những dấu hiệu cảnh báo trở nên rõ ràng. Đó là lý do việc phòng ngừa rất quan trọng”, bác sĩ Sethi cảnh báo.
Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể giúp phát hiện bất thường từ sớm. Người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì, bệnh tim hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra định kỳ. Phát hiện sớm không chỉ giúp làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận mà còn có thể ngăn những biến chứng phải lọc máu hoặc ghép thận.
Theo bác sĩ Sethi, bảo vệ thận không cần những phương pháp “thải độc” phức tạp. Điều quan trọng là kiểm soát đường huyết và huyết áp, vận động thường xuyên, ăn cân bằng, tránh thuốc và thực phẩm bổ sung không cần thiết, đồng thời kiểm tra chức năng thận nếu thuộc nhóm nguy cơ. “Nhiều thay đổi nhỏ được thực hiện từ hôm nay có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ chức năng thận trong nhiều năm”, chuyên gia nhấn mạnh.
