Ung thư đường tiêu hóa là một trong những nhóm ung thư ác tính phổ biến, xuất phát từ sự phát triển mất kiểm soát của tế bào tại các cơ quan như thực quản, dạ dày, gan, tụy, đại trực tràng. Theo thời gian, các tế bào này có thể xâm lấn mô xung quanh và di căn đến những cơ quan khác trong cơ thể. Tuy nhiên, giai đoạn đầu, khối u còn nhỏ nên hầu như không gây triệu chứng rõ rệt, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.
Bác sĩ Thayer Nasereddin, chuyên gia tiêu hóa và nội soi can thiệp tại Viện Franciscan Health Indianapolis (Mỹ), chỉ ra rằng các dấu hiệu của ung thư đường tiêu hóa dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa, viêm loét dạ dày hoặc nhiễm virus đường tiêu hóa. Ông nhấn mạnh một số triệu chứng cảnh báo không nên bỏ qua, đặc biệt khi chúng kéo dài hoặc xuất hiện bất thường.
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Giảm cân dù không ăn kiêng, không tăng cường tập luyện và không sử dụng thuốc giảm cân là một trong những dấu hiệu đáng lo ngại nhất. Các tế bào ung thư tiêu thụ một lượng lớn năng lượng của cơ thể, khiến người bệnh sụt cân rõ rệt. Ngoài ra, khối u trong đường tiêu hóa có thể cản trở quá trình hấp thu chất dinh dưỡng, đồng thời tạo cảm giác nhanh no khiến bệnh nhân ăn ít hơn bình thường.
Bác sĩ Nasereddin lưu ý rằng nếu cân nặng giảm từ 4,5 kg trở lên mà không xác định được nguyên nhân, người bệnh nên đi khám để được kiểm tra toàn diện, bao gồm cả nội soi tiêu hóa nếu cần thiết.
Xuất huyết đường tiêu hóa và thiếu máu
Có máu trong phân là một trong những dấu hiệu điển hình của ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Máu có thể có màu đỏ tươi hoặc khiến phân chuyển sang màu đen như hắc ín. Phân đen thường báo hiệu chảy máu ở đoạn trên của ống tiêu hóa như dạ dày hoặc thực quản, trong khi máu đỏ tươi thường xuất phát từ trực tràng hoặc đại tràng.
Đáng lưu ý, trong nhiều trường hợp lượng máu mất rất nhỏ, không thể quan sát bằng mắt thường. Tình trạng mất máu âm thầm kéo dài sẽ dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt. Theo bác sĩ Nasereddin, nếu xét nghiệm máu cho thấy thiếu sắt mà không tìm ra nguyên nhân rõ ràng, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ khả năng xuất huyết do ung thư hoặc các bệnh lý đường tiêu hóa khác.
Đau bụng kéo dài bất thường
Đau bụng thoáng qua là triệu chứng thường gặp, không phải lúc nào cũng đáng lo ngại. Tuy nhiên, cơn đau kéo dài, đau âm ỉ, quặn từng cơn hoặc đau nhói vùng bụng có thể là dấu hiệu cảnh báo khối u đang chèn ép các cơ quan, dây thần kinh hoặc mạch máu. Khối u càng lớn, áp lực lên các mô xung quanh càng tăng, khiến cơn đau trở nên dai dẳng.
Bác sĩ Nasereddin khuyến cáo người bệnh nên đi khám nếu cơn đau xuất hiện sau khi ăn, hoặc không thuyên giảm dù đã sử dụng các loại thuốc điều trị thông thường như thuốc giảm đau hay kháng acid dạ dày. Việc chủ quan có thể bỏ lỡ giai đoạn vàng để điều trị.
Thay đổi thói quen đại tiện
Những thay đổi bất thường trong thói quen đi đại tiện kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần là một trong những dấu hiệu đặc trưng của ung thư đại trực tràng. Cụ thể, người bệnh cần chú ý nếu gặp các biểu hiện dưới đây:
- Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài không giải thích được.
- Phân thay đổi về hình dạng hoặc độ đặc so với trước đây.
- Phân nhỏ, dẹt hoặc mỏng như bút chì do khối u làm hẹp lòng ruột.
- Luôn có cảm giác đại tiện không hết phân, muốn đi ngoài tiếp ngay sau khi đi.
Nếu các triệu chứng này kéo dài trên hai tuần, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để nội soi đại trực tràng, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ như trên 50 tuổi hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư.
Khó nuốt tăng dần
Khó nuốt là dấu hiệu điển hình của ung thư đường tiêu hóa trên, đặc biệt là ung thư thực quản và ung thư dạ dày. Người bệnh thường cảm thấy thức ăn bị mắc lại ở vùng cổ họng hoặc phía sau xương ức mỗi khi nuốt. Ban đầu, tình trạng này chỉ xảy ra với thức ăn đặc, nhưng khi khối u lớn dần và làm hẹp lòng thực quản, người bệnh sẽ gặp khó khăn ngay cả khi ăn thức ăn mềm hoặc uống nước.
Bác sĩ Nasereddin cảnh báo rằng nếu khó nuốt xuất hiện ngày càng thường xuyên và mức độ nặng dần, đừng tự ý dùng thuốc hoặc thay đổi chế độ ăn đơn thuần. Khám nội soi sớm giúp phát hiện tổn thương và can thiệp kịp thời, cải thiện đáng kể tiên lượng sống cho người bệnh.
Theo các chuyên gia, việc nhận biết những dấu hiệu trên và thăm khám tiêu hóa định kỳ là chìa khóa quan trọng để phát hiện sớm ung thư đường tiêu hóa. Đừng chờ đến khi các triệu chứng trở nên rõ rệt, bởi khi đó khối u có thể đã phát triển vượt qua giai đoạn điều trị triệt để.
