Gan là cơ quan đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng và đào thải độc tố. Mặc dù rượu bia thường được xem là thủ phạm chính gây tổn thương gan, việc thường xuyên tiêu thụ các loại đồ uống chứa nhiều đường như nước ngọt, nước ép trái cây đóng hộp hay nước tăng lực có thể thúc đẩy tích tụ mỡ và gây viêm trong gan. Về lâu dài, những loại đồ uống này có thể gây hại cho gan tương tự như lạm dụng rượu bia.
Đồ uống có thể gây hại cho gan
Theo Times of India, không chỉ đồ uống có cồn, một số thức uống dưới đây được nhiều người sử dụng mỗi ngày có thể âm thầm làm tăng gánh nặng cho gan.
Nước ngọt có gas
Nước ngọt có gas là một trong những loại đồ uống được nghiên cứu nhiều nhất về tác động đối với gan. Loại đồ uống này chứa lượng lớn đường bổ sung, đặc biệt là fructose hoặc siro ngô giàu fructose (HFCS). Khác với glucose được nhiều mô trong cơ thể sử dụng, fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Khi tiêu thụ quá nhiều, gan sẽ chuyển phần đường dư thừa thành chất béo và tích tụ ngay trong các tế bào gan. Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí Gastroenterology cho thấy những người uống nhiều nước ngọt có đường có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ cao hơn đáng kể so với người ít sử dụng. Nguy cơ tăng lên khi lượng tiêu thụ tăng theo thời gian.
Nước trái cây đóng chai
Nhiều người cho rằng nước ép trái cây luôn tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng với các loại nước trái cây đóng chai hoặc chế biến sẵn. Phần lớn sản phẩm trên thị trường chứa thêm đường hoặc cô đặc từ nước quả, trong khi lượng chất xơ tự nhiên gần như không còn. Do thiếu chất xơ, đường trong nước trái cây được hấp thu nhanh hơn, làm tăng đường huyết và tạo thêm gánh nặng cho gan. Một số nghiên cứu quy mô lớn đăng trên Science Direct cũng ghi nhận việc tiêu thụ nhiều nước trái cây có đường có liên quan đến nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn, đặc biệt ở những người thừa cân hoặc có hội chứng chuyển hóa. Nếu muốn uống nước ép, các chuyên gia khuyến khích nên ưu tiên nước ép tươi không thêm đường và sử dụng với lượng vừa phải, đồng thời ăn trái cây nguyên quả để tận dụng chất xơ tự nhiên.
Trà sữa
Trà sữa đã trở thành thức uống yêu thích của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Một ly trà sữa cỡ lớn có thể chứa lượng đường tương đương hoặc thậm chí cao hơn một lon nước ngọt. Bên cạnh đó còn có kem béo, bột sữa và các loại topping giàu tinh bột, làm tổng lượng calo tăng đáng kể. Mặc dù chưa có nhiều nghiên cứu riêng về trà sữa, các chuyên gia đều xếp thức uống này vào nhóm đồ uống có đường cần hạn chế. Việc sử dụng thường xuyên có thể làm tăng cân, gây kháng insulin và tạo điều kiện cho chất béo tích tụ trong gan.
Nước tăng lực
Nước tăng lực thường được quảng cáo giúp tỉnh táo và bổ sung năng lượng, nhưng phần lớn sản phẩm chứa lượng đường khá cao cùng caffeine và nhiều phụ gia khác. Việc tiêu thụ nước tăng lực thường xuyên không chỉ làm tăng lượng đường nạp vào cơ thể mà còn có thể gây áp lực lên gan trong quá trình chuyển hóa. Một số báo cáo y khoa ghi nhận những trường hợp tăng men gan hoặc tổn thương gan liên quan đến việc sử dụng nước tăng lực quá mức trong thời gian dài. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên sử dụng khi thật cần thiết và không nên biến chúng thành thức uống hàng ngày.
Đồ uống có lợi cho sức khỏe gan
Để bảo vệ gan, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích ưu tiên những loại đồ uống ít hoặc không chứa đường bổ sung. Theo NDTV, nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất. Uống đủ nước giúp cơ thể duy trì quá trình trao đổi chất, hỗ trợ gan đào thải các sản phẩm chuyển hóa và duy trì hoạt động bình thường. Nước chanh cũng có thể giúp tăng cường độ ẩm cho cơ thể và hỗ trợ quá trình giải độc ở gan nhờ vitamin C và đặc tính chống oxy hóa. Cà phê đen không đường được xem là có lợi cho gan, nhiều nghiên cứu cho thấy uống cà phê với lượng vừa phải có thể giúp giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan nhờ các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, nên hạn chế thêm nhiều đường hoặc kem béo để tránh làm giảm lợi ích. Trà xanh không đường chứa nhiều polyphenol, đặc biệt là EGCG, có khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm. Một số nghiên cứu cho thấy uống trà xanh điều độ có thể cải thiện sức khỏe chuyển hóa, dù không nên sử dụng chiết xuất trà xanh liều cao nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, sữa ít béo không đường hoặc sữa thực vật không bổ sung đường cũng là lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn cân bằng.
