Nhiều người tin rằng tuổi thọ chủ yếu phụ thuộc vào di truyền hoặc các loại thực phẩm chức năng đắt tiền. Tuy nhiên, các nghiên cứu quy mô lớn của Đại học Harvard cho thấy lối sống hàng ngày mới là yếu tố then chốt. Theo dõi hàng chục nghìn người trưởng thành trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học phát hiện những người sống trên 90 tuổi thường duy trì bốn thói quen cốt lõi, không phải nhờ yếu tố bẩm sinh.
Di truyền không phải yếu tố quyết định tất cả
Di truyền đóng vai trò nhất định, nhưng không phải là “lá bài quyết định”. Nghiên cứu của Harvard chỉ ra rằng lối sống lành mạnh có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ mắc bệnh mãn tính và tuổi thọ. Ngay cả những người có nền tảng di truyền tốt vẫn có thể rút ngắn tuổi thọ nếu hút thuốc, lạm dụng rượu bia, ít vận động hoặc ăn uống không cân đối. Mỗi lựa chọn nhỏ hằng ngày đều góp phần xây dựng hoặc bào mòn “tài khoản sức khỏe” theo thời gian.
Bốn đặc điểm thường gặp ở người sống thọ trên 90 tuổi
1. Vận động đều đặn, không cần cường độ cao
Điểm chung đầu tiên của nhiều người sống thọ là duy trì hoạt động thể chất thường xuyên. Họ không nhất thiết phải chạy marathon hay tập nặng. Các hoạt động quen thuộc như đi bộ nhanh, thái cực quyền, đạp xe nhẹ, làm vườn hoặc làm việc nhà đều mang lại lợi ích nếu được thực hiện đều đặn. Nghiên cứu chỉ ra rằng người duy trì vận động có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn và giảm tỷ lệ tử vong do nhiều nguyên nhân. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên đạt ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, tương đương 30 phút mỗi ngày trong 5 ngày.
2. Ăn uống điều độ, tránh cực đoan
Người sống thọ thường có chế độ ăn cân đối, không chạy theo những thực đơn đặc biệt hay thực phẩm đắt tiền. Họ ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, bổ sung vừa phải thịt nạc, cá, trứng sữa và hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa. Ăn vừa đủ no, không ăn quá nhiều trong một bữa giúp kiểm soát cân nặng và giảm gánh nặng lên hệ chuyển hóa. Đây là thói quen được duy trì suốt nhiều thập kỷ, không phải giải pháp ngắn hạn.
3. Giữ tinh thần tích cực, biết buông bỏ
Một đặc điểm quan trọng khác là khả năng kiểm soát cảm xúc. Người sống thọ không phải lúc nào cũng vui vẻ, nhưng họ biết chấp nhận những điều không thể thay đổi, ít để sự tức giận hay lo âu kéo dài. Căng thẳng mãn tính làm tăng hormone cortisol, gây rối loạn miễn dịch, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa. Ngược lại, tinh thần ổn định giúp duy trì hoạt động bình thường của thần kinh, nội tiết và miễn dịch. Nhiều người cao tuổi chia sẻ họ học cách “buông” những chuyện không cần thiết, tập trung vào điều khiến họ thư thái.
4. Duy trì các mối quan hệ xã hội
Cô đơn kéo dài không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn làm tăng nguy cơ bệnh mãn tính và suy giảm nhận thức. Trong khi đó, những người thường xuyên gặp gỡ người thân, bạn bè, tham gia câu lạc bộ hay hoạt động cộng đồng lại duy trì sức khỏe tinh thần tốt hơn. Các mối quan hệ xã hội mang lại niềm vui, tạo động lực sống tích cực. Chỉ cần một buổi uống trà, lớp dưỡng sinh, chăm sóc cây cảnh hay trò chuyện với hàng xóm cũng đủ giảm cảm giác cô đơn và nâng cao chất lượng cuộc sống khi tuổi già.
Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ
Tuổi thọ không được quyết định bởi một hành động đơn lẻ mà là kết quả của hàng nghìn lựa chọn nhỏ duy trì nhiều năm. Thay vì thay đổi mọi thứ cùng lúc, các chuyên gia khuyến khích bắt đầu từ những mục tiêu đơn giản. Duy trì 30 phút vận động mỗi ngày, ăn uống cân đối với nhiều rau quả, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, ngủ đủ giấc, và nuôi dưỡng sở thích riêng. Không có “bí quyết trường thọ”, chỉ có những thói quen bền bỉ. Di truyền không thể thay đổi, nhưng lối sống thì hoàn toàn có thể. Chính những lựa chọn nhỏ hằng ngày mới là nền tảng cho một tuổi già khỏe mạnh, độc lập và chất lượng.
