Không phải ngẫu nhiên mà người xưa có câu "bệnh từ miệng mà vào, họa từ miệng mà ra". Việc duy trì thói quen ăn uống thiếu khoa học, đặc biệt là thường xuyên sử dụng những món ăn khoái khẩu nhưng tiềm ẩn nguy cơ, có thể khiến chúng ta phải đối mặt với căn bệnh ung thư quái ác. Ung thư hiện nay không còn là căn bệnh hiếm gặp, mà trở thành mối đe dọa sức khỏe phổ biến, chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống và chế độ dinh dưỡng hàng ngày.
Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong phòng chống ung thư
Bên cạnh các yếu tố như làm việc, nghỉ ngơi và tập luyện hợp lý, một chế độ ăn uống cân bằng và lành mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc ngăn ngừa ung thư. Để bảo vệ sức khỏe, các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người dân nên hạn chế tiêu thụ hai loại thịt sau trong thực đơn hàng ngày.
1. Thịt nướng: Món ăn hấp dẫn nhưng ẩn chứa nhiều nguy hiểm
Thịt nướng luôn là lựa chọn yêu thích của nhiều người nhờ hương vị thơm ngon, đậm đà. Tuy nhiên, các phương pháp nướng như nướng than, nướng lửa trực tiếp, quay hoặc nướng trong lò đều có thể gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.
Theo bác sĩ Nguyễn Văn Tiến từ Trung tâm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, khi nướng thịt trên than ở nhiệt độ cao từ 500 đến 600 độ C, mỡ từ thịt chảy xuống tạo ra các phân tử hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) – đây là những chất có khả năng gây ung thư. Trong môi trường lò nướng ở nhiệt độ 80-100 độ C, chất creatine trong thịt sẽ chuyển hóa thành amin thơm dị vòng (HCA). Chất này khi vào cơ thể sẽ trở thành độc tố, làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng và ung thư gan.
Ngoài ra, ở nhiệt độ trên 200 độ C, nhiều loại HCA khác có thể hình thành do sự phân hủy axit amin, tập trung chủ yếu ở phần thịt bị cháy. Vì vậy, việc ăn thịt nướng nói riêng và các món nướng nói chung một cách thường xuyên có thể gây hại lâu dài cho sức khỏe.
2. Thịt hun khói: Nguy cơ ung thư từ những món ăn truyền thống
Các loại thực phẩm hun khói như thịt xông khói, cá hun khói hay trứng hun khói được xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư cao. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới, tiêu thụ thường xuyên thịt hun khói làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng, dạ dày, tuyến tụy và tuyến tiền liệt.
Trong quá trình chế biến, thực phẩm hun khói thường được sử dụng một lượng muối lớn để bảo quản và tạo hương vị, đây là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Các chất phụ gia như nitrit và nitrat trong loại thực phẩm này khi được xử lý ở nhiệt độ cao sẽ kết hợp tạo thành hợp chất nitrosamine – một chất gây ung thư nguy hiểm.
Để giảm thiểu nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo không nên hun khói ở nhiệt độ quá cao và cần chú ý loại bỏ bụi than cũng như dầu nhựa gỗ trong khói hun.
3. Lưu ý về thịt đỏ chế biến sẵn
Thịt đỏ chế biến sẵn được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư nhóm 1, nguy hiểm hơn so với thịt đỏ chưa chế biến. Nguyên nhân là do trong thịt chế biến sẵn thường chứa nitrate, nitrite và muối – những thành phần có thể trực tiếp gây ung thư.
Mặc dù thịt đỏ là nguồn cung cấp dồi dào protein, sắt, kẽm và vitamin B12, nhưng theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), chúng ta không cần phải ăn thịt đỏ mỗi ngày. WCRF khuyến nghị nên giới hạn lượng thịt đỏ tiêu thụ ở mức 3 phần mỗi tuần (tương đương 350-500 gram khi nấu chín) và ưu tiên chọn thịt nạc thay vì thịt mỡ.
Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, hạn chế các loại thịt chế biến ở nhiệt độ cao và thực phẩm hun khói là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh ung thư nguy hiểm.
