Trong hành trình nghề nghiệp, mọi người thường tập trung vào cách bắt đầu: viết CV, phỏng vấn, hay kỹ năng để được tuyển dụng. Tuy nhiên, một kỹ năng quan trọng không kém nhưng ít được nhắc đến chính là cách rời đi khỏi một vị trí công việc. Bởi lẽ, trong môi trường công sở, từ khóa "nghỉ việc" vẫn còn khá nhạy cảm và đòi hỏi sự khéo léo.
Bài kiểm tra cuối cùng về thái độ
Thực tế, dịch chuyển nhân sự là quy luật bình thường của thị trường lao động. Điều khiến người ta nhớ lâu không phải là việc một nhân viên rời đi, mà là cách họ rời đi như thế nào: chuyên nghiệp, trách nhiệm hay bốc đồng, cảm tính. Theo chuyên gia nhân sự Phạm Mạnh Khôi, người được cộng đồng Gen Z biết đến qua kênh TikTok "Chú Khôi Nhân Sự" với hơn 135 nghìn người theo dõi, cùng hơn 30 năm kinh nghiệm và hơn 25 năm giữ vai trò Giám đốc Nhân sự tại nhiều tập đoàn quốc tế như BAT, Metro Cash & Carry, APL, L’Oréal, VPBank-SMBC, SC Johnson & Son và TNT Express, cách một người rời khỏi công việc đôi khi phản ánh rõ nhất thái độ nghề nghiệp và mức độ chuyên nghiệp của họ. Thậm chí, đây chính là "bài kiểm tra cuối cùng" về thái độ của dân công sở.
Lá thư nghỉ việc đáng nhớ
Trong hơn 30 năm làm CHRO, ông Khôi đã nhận hàng trăm lá thư nghỉ việc. Nhưng lá thư khiến ông ấn tượng nhất, thậm chí là cảm động, đến từ một nhân viên cấp dưới mà ông đã dành nhiều tâm huyết đào tạo. Vào một buổi chiều, nhân viên này hẹn gặp ông vài phút và đưa cho ông chiếc thư viết tay xin thôi việc, khiến ông gần như đứng hình.
Điều khiến ông cảm thấy được tôn trọng nằm ở ba chi tiết rất tử tế trong lá thư ấy:
- Sự chuẩn bị và thông báo sớm: Nhân viên không gửi thư vào tối Chủ nhật để thứ Hai nghỉ luôn như cách nhiều người áp dụng. Thay vào đó, họ xin một cuộc hẹn trực tiếp trước 1 tuần để thông báo về dự định cá nhân. Lá thư sau đó chỉ là sự xác nhận lại những gì đã trao đổi, tạo cảm giác đồng hành thay vì bị thông báo cuối cùng.
- Kế hoạch bàn giao chi tiết: Trong thư, nhân viên liệt kê rõ ràng việc gì đã xong, việc gì đang dang dở, ai là người tiếp nhận phù hợp nhất và cam kết hỗ trợ người thay thế trong 2 tuần đầu tiên. Đây chính là đỉnh cao của sự chuyên nghiệp, không để lại một "bãi chiến trường" cho người ở lại.
- Lòng biết ơn thực tế: Nhân viên không viết "cảm ơn công ty" chung chung, mà liệt kê cụ thể những bài học đã học được từ ông và những sai lầm mà ông đã bao dung. Ông Khôi chia sẻ: "Tôi không hề cảm thấy bị 'bỏ rơi'. Ngược lại, tôi cảm thấy tự hào vì mình đã đào tạo ra một nhân sự không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn cực kỳ văn minh về thái độ."
Yếu tố của một lá thư nghỉ việc tử tế
Theo ông Khôi, để một người sếp ký duyệt ngay mà không cảm thấy khó chịu, lá thư đó phải giải quyết được hai nỗi lo lớn nhất của họ: "Lý do bạn ra đi có ảnh hưởng gì đến uy tín cá nhân của sếp? Và ai sẽ làm phần việc này khi bạn nghỉ?". Một lá thư "tử tế" theo tiêu chuẩn của ông phải đảm bảo bốn yếu tố sau:
- Lý do chân thành nhưng chừng mực và minh bạch: Đừng "vạch lá tìm sâu" hay kể tội công ty, sếp, đồng nghiệp. Hãy đưa ra lý do của gia đình, cá nhân hoặc định hướng phát triển mới một cách chân phương nhất.
- Thông báo đúng và đủ thời gian: Đây là sự chuyên nghiệp tối thiểu. Hãy đảm bảo đúng thời hạn báo trước theo hợp đồng hoặc thỏa thuận, để sếp có đủ thời gian tìm người thay thế.
- Bản kế hoạch bàn giao chi tiết: Đừng chỉ viết "em sẽ bàn giao". Hãy liệt kê cụ thể danh sách tài liệu, các đầu việc đang xử lý, thông tin đối tác và cam kết hỗ trợ đào tạo người mới.
- Lời cảm ơn cụ thể và xin sếp giúp đỡ: Một lời cảm ơn chân thành kèm theo một số liên lạc nếu sếp hay nhân sự mới cần hỏi về tài liệu trong tương lai sẽ khép lại một chương cũ trong sự êm đẹp.
Sai lầm cần tránh khi nghỉ việc
Ông Khôi cũng chia sẻ về những sai lầm "ngớ ngẩn" trong email xin nghỉ việc mà ông từng gặp, có thể khiến mối quan hệ giữa sếp và nhân viên đổ vỡ ngay lập tức. Một trường hợp là nhân viên gửi đơn nghỉ việc vỏn vẹn với một dòng chữ in đậm to tướng: "TÔI NGHỈ VÌ TÔI THÍCH". Ông nhận xét: "Có lẽ lúc đó, bạn tưởng rằng làm như vậy là 'ngầu', là cá tính, nhưng dưới góc nhìn của một người làm nhân sự lâu năm, tôi thấy đó là biểu hiện của một cái 'trình' còn thấp."
Trường hợp khác đáng sợ hơn liên quan đến sự giả tạo, khi một nhân viên xin nghỉ với lá thư khóc lóc tha thiết, kể lể mắc bệnh nan y để tranh thủ sự mủi lòng, nhưng sau đó lại phá hoại dữ liệu và đổ lỗi cho đồng nghiệp. Ông Khôi nhấn mạnh: "Đây không còn là sai lầm nữa, mà là hành vi độc hại và vi phạm đạo đức nghề nghiệp."
Lời khuyên cho nhân viên muốn tìm bến đỗ mới
Ông Khôi đưa ra lời khuyên đơn giản: "Hãy làm việc như thể bạn định gắn bó ở đây thêm vài năm nữa." Để tìm bến đỗ mới một cách khôn ngoan và tử tế, ông đề xuất ba nguyên tắc:
- Ưu tiên số 1 là trách nhiệm hiện tại: Công ty hiện tại vẫn đang trả lương cho bạn, vì vậy việc đảm bảo hiệu suất là đạo đức nghề nghiệp.
- Quản lý thời gian phỏng vấn một cách khéo léo: Đừng nhận lịch phỏng vấn vào đúng giờ họp team hay những lúc cao điểm của dự án. Hãy cố gắng sắp xếp vào ngày nghỉ trong tuần, sau giờ làm hoặc giờ nghỉ trưa.
- Giữ bí mật nhưng không lén lút: Bạn không cần phải loa cho cả văn phòng biết mình đang đi phỏng vấn, nhưng cũng đừng tỏ ra lén lút, rù rì nơi góc tối.
Cách nói lời chia tay trực tiếp với sếp
Để buổi nói chuyện nghỉ việc không trở thành một cuộc tra khảo hay trách móc, ông Khôi có ba lời khuyên "vàng":
- Chọn thời điểm 'ổn áp': Đừng nói lời chia tay khi sếp vừa bị sếp lớn mắng hoặc khi team vừa làm hỏng một dự án quan trọng.
- Nguyên tắc 'Bánh mì kẹp': Hãy bắt đầu bằng sự biết ơn, trình bày lý do ra đi ở giữa, và kết thúc bằng sự cam kết.
- Tập trung vào 'tương lai', đừng bới móc 'quá khứ': Nếu sếp có hỏi về những điểm chưa hài lòng, hãy đóng góp trên tinh thần xây dựng thay vì kể tội.
Duy trì mối quan hệ sau khi nghỉ việc
Sau khi nghỉ việc, để giữ được "vía tốt" và nhận được sự hỗ trợ từ sếp cũ, ông Khôi khuyên nhân viên nên nhớ ba điều "vàng":
- Sự hỗ trợ 'hậu kỳ' tử tế: Trong 1-2 tuần đầu tiên sau khi nghỉ, nếu người mới thay thế có thắc mắc, hãy vui vẻ trả lời điện thoại hoặc tin nhắn hỗ trợ.
- Giữ thái độ 'uống nước nhớ nguồn': Vào những dịp lễ Tết hay khi đạt được thành tựu mới, hãy nhắn cho sếp cũ một cái tin hỏi thăm chân thành.
- Nguyên tắc 'không nói xấu nhà cũ': Tuyệt đối đừng mang những chuyện không hay của công ty cũ đi rêu rao ở nơi mới hoặc trên mạng xã hội.
Ông Khôi kết luận với một lời nhắn nhủ ngắn gọn: "Đừng sợ sự thay đổi, hãy chỉ sợ mình ra đi mà không để lại sự tiếc nuối nào." Khi bạn ra đi mà sếp cũ vẫn muốn mời bạn cafe, đồng nghiệp cũ vẫn nhắn tin hỏi thăm, đó chính là lúc bạn đã thành công vang dội trên con đường sự nghiệp của mình.
