Hiện vật chiến tranh tại Bảo tàng Huế đối mặt với nguy cơ hư hỏng nghiêm trọng
Tại địa chỉ 268 Điện Biên Phủ, phường Thuận Hóa, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Huế hiện đang trưng bày ngoài trời 18 hiện vật chiến tranh có kích thước lớn, bao gồm máy bay, xe tăng, xe bọc thép và các loại pháo. Tuy nhiên, sau nhiều năm phơi mình dưới nắng mưa và trải qua quá trình di dời phức tạp, nhiều hiện vật này đã xuống cấp trầm trọng với các dấu hiệu như rỉ sét, mục nát kết cấu, xịt lốp và đứt xích.
Nhóm hiện vật nổi bật và tình trạng đáng báo động
Theo ghi nhận từ phóng viên, nhóm hiện vật đáng chú ý nhất gồm 4 máy bay, 4 xe tăng, 2 xe bọc thép và 6 khẩu pháo, tất cả đều từng được sử dụng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1954-1975. Trong số này, có 4 máy bay quân sự cấp 5 do Bộ Quốc phòng cấp cho địa phương vào năm 2012. Đặc biệt, chiếc máy bay A-37 – một chiến lợi phẩm thu được trong cuộc tổng tấn công và nổi dậy Xuân 1975 tại sân bay Biên Hòa, Đồng Nai – hiện đang cho thấy dấu hiệu xuống cấp rõ rệt. Đây là dòng máy bay từng được Phi đội Quyết thắng sử dụng để ném bom sân bay Tân Sơn Nhất vào ngày 28/4/1975, đóng góp quan trọng vào chiến thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, chiếc máy bay AD-7 với số hiệu 135344, từng được Mỹ sử dụng tại chiến trường Trị - Thiên Huế, cũng bị hoen rỉ và phai màu sơn do không có mái che bảo vệ. Phần đuôi của máy bay xuất hiện nhiều chữ viết và ký hiệu lạ, làm tăng thêm mức độ hư hại. Không chỉ các máy bay, toàn bộ 4 xe tăng đang trưng bày đều bị rỉ sét nặng ở phần thân vỏ và bánh xích, trong khi buồng lái bên trong có nhiều vị trí bị mục nát. Hai xe bọc thép cũng chịu hư hại nghiêm trọng với tình trạng đứt xích và nội thất xuống cấp. Các khẩu pháo, dù đã từng được sơn lại, vẫn tiếp tục bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt, trong đó có một khẩu pháo cỡ nòng lớn bị xịt lốp.
Quá trình di dời và kế hoạch bảo quản đầy thách thức
Năm 2024, Bảo tàng Lịch sử TP. Huế đã chuyển về địa chỉ 268 Điện Biên Phủ nhằm trả lại không gian di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn – nơi đơn vị từng “ở nhờ” gần nửa thế kỷ để thực hiện các hoạt động bảo quản, lưu giữ và trưng bày hiện vật. Hiện tại, bảo tàng đang lên kế hoạch tiếp tục di dời về khu nhà đất số 24 đường Tố Hữu, phường Vỹ Dạ, từng là trụ sở của Ủy ban Nhân dân quận Thuận Hóa cũ.
Liên quan đến tình trạng hoen rỉ, mục nát và xịt lốp của nhiều hiện vật, ông Nguyễn Đức Lộc – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP Huế – cho biết, ngay sau khi chuyển toàn bộ cơ quan và hiện vật lên địa điểm mới vào tháng 11/2024, bảo tàng đã nhận thấy các dấu hiệu xuống cấp và chủ động mời đơn vị chuyên môn của quân đội tiến hành khảo sát, đánh giá hiện trạng, đồng thời xây dựng phương án bảo quản cho nhóm hiện vật ngoài trời. Theo ông Lộc, kế hoạch bảo quản này đã được trình lên Sở Văn hóa và Thể thao cùng Ủy ban Nhân dân TP. Huế và nhận được sự thống nhất về chủ trương.
Tuy nhiên, Sở Tài chính thành phố sau khi cử đại diện khảo sát thực tế đã thông báo rằng chưa thể bố trí kinh phí cho việc bảo quản trong năm 2025, dự kiến sẽ chuyển sang triển khai vào năm 2026. Hiện tại, Bảo tàng đang tiếp tục hoàn thiện và trình lại kế hoạch bảo quản để có thể sớm thực hiện. Ông Lộc nhấn mạnh: “Hiện vật ngoài trời khó bảo quản hơn so với hiện vật thông thường. Vấn đề lớn nhất nằm ở kích thước và tính chuyên dụng cao. Muốn bảo quản hiệu quả, chúng ta cần có kỹ thuật phù hợp cùng nguồn lực đầy đủ, bao gồm cả con người lẫn phương tiện hỗ trợ.”
Tình trạng xuống cấp của các hiện vật chiến tranh này không chỉ là một thách thức lớn đối với công tác bảo tồn di sản mà còn làm dấy lên mối quan ngại về việc bảo vệ các chứng tích lịch sử quý giá cho thế hệ tương lai. Việc triển khai kế hoạch bảo quản kịp thời và hiệu quả là vô cùng cấp thiết để ngăn chặn sự hư hại thêm của những hiện vật mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc này.
