Tết Việt trong kỷ nguyên số: Ký ức truyền thống gặp gỡ công nghệ hiện đại
Đó là một cái Tết đặc biệt, nơi người Việt sống trong hai thế giới hòa quyện: một bên là không gian ấm cúng với hương trầm, tiếng pháo, bếp lửa gói giò, nấu bánh; và một bên là thế giới số, nơi những nụ cười, cái ôm được biến thành video, album hay lời chúc lan tỏa khắp năm châu chỉ bằng một cú chạm. Một cái Tết vừa bồi hồi, vừa rộn rã, nơi ký ức và công nghệ gặp nhau, tạo nên những khoảnh khắc đoàn viên thật đẹp, thật đậm chất Việt.
Lưu giữ hơi thở mùa xuân qua những khung hình
Khoảng một tháng trước Tết, chị Ánh Nhật (ở Hà Nội) đã bắt tay trang trí phòng khách, biến những góc nhà quen thuộc thành "phông nền" Tết, sẵn sàng ghi lại khoảnh khắc sum vầy. Với chị, phần háo hức nhất luôn là tô điểm lại không gian sống và chuẩn bị trang phục cho cả nhà chụp ảnh, ghi hình. Các loại hoa, cây mang đặc trưng Tết, sắc đỏ, sắc vàng được bài trí khắp nhà; áo dài và váy áo của mẹ con chị được chọn lựa kỹ để những khung hình đầu năm đảm bảo thật đẹp. "Mình muốn qua những chuẩn bị ấy và các hình ảnh đẹp lưu giữ, các con cảm nhận được Tết, sự gắn kết gia đình và học cách trân trọng truyền thống", chị chia sẻ.
Không có không gian nhà rộng, chị Thanh (ngụ Hà Nội) chọn đặt ê kíp chụp ảnh trên phố cổ, cùng gia đình diện áo dài, thuê cổ phục. Chị nói muốn có một album đậm màu Tết cổ với những khoảnh khắc thật đẹp cùng gia đình và bạn bè để chia sẻ gần xa trong những ngày đầu năm mới.
Vài năm gần đây, khi công nghệ và các nền tảng số phát triển mạnh, xu hướng chụp ảnh Tết tại gia hay làm album, video gửi lời chúc đầu xuân đã trở thành lựa chọn quen thuộc của người trẻ và nhiều gia đình, nhất là khi khoảng cách địa lý khiến việc thăm nhau trở nên khó khăn. Trong chính không gian thân thuộc, họ tạo nên những bộ ảnh chỉn chu, những thước phim sinh động, gửi gắm lời chúc theo cách sáng tạo mà vẫn giữ trọn sự ấm áp của mái nhà.
Công nghệ: Cầu nối hơi ấm cho người xa quê
Anh Nguyễn Khắc Minh Huy (quê TP.HCM), đang sống tại Pháp, chia sẻ: "Đối với sinh viên và người Việt xa quê, công nghệ giờ là nhịp cầu kết nối ngày Tết. Cách đây 20 năm, để gọi điện chúc Tết, chúng tôi phải mua thẻ điện thoại đắt đỏ và xếp hàng ở các điện thoại công cộng, mỗi cuộc gọi là cả một nỗ lực để gửi lời chúc và cảm nhận hơi ấm gia đình. Gần đây, mọi thứ đã khác hoàn toàn. Mạng xã hội, video call và các ứng dụng giúp liên lạc dễ dàng, gần gũi. Dù cách nửa vòng trái đất, tôi vẫn nhìn thấy nụ cười cha mẹ, nghe tiếng chúc Tết từ bạn bè và cùng nhau chia sẻ không khí xuân rộn ràng. Những video nấu bánh chưng, trang trí nhà cửa hay chuẩn bị mâm cỗ trên mạng xã hội khiến Tết trở nên gần gũi, như đang đón Tết ngay bên gia đình".
"Dù công việc đôi khi không thể về quê hương nhưng nhờ công nghệ tôi vẫn được tham gia từng khoảnh khắc. Xa nhà, Tết vẫn đong đầy hơi ấm", anh Huy tâm sự.
Chị Kim Dư (quê Hà Nội), đang sống tại Thụy Sĩ, bùi ngùi: "Tết với những người xa quê luôn là những ngày mong nhớ. Trước tiên, ý nghĩa nhất với chúng tôi là các sự kiện do Đại sứ quán tổ chức: gặp mặt, mừng tuổi, tặng bánh chưng, giò… Ở đây, mừng tuổi bằng tiền Thụy Sĩ trong bao lì xì - có chút lạ lẫm, nhưng nhìn thấy mọi người cười vui, cảm giác Tết vẫn gần gũi. Giờ đã có mạng xã hội, video call… tôi được 'gặp' trực tiếp bạn bè, người thân, 'ăn Tết' với họ qua… màn hình xanh - cái Tết đã ý nghĩa, phong phú hơn...".
Mỗi khoảnh khắc được ở bên nhau trong ngày Tết như một nhịp cầu giữ lửa yêu thương, để dù cách xa hàng nghìn cây số, vẫn cảm nhận được niềm vui đầu năm. Với những người như chị Dư, anh Huy, công nghệ trở thành sợi dây kết nối duy trì sự gần gũi với gia đình và bạn bè.
Sáng tạo không giới hạn trong ngày Tết
Công nghệ mang đến niềm hạnh phúc rút ngắn khoảng cách để những khoảnh khắc sum vầy trở nên dễ chạm hơn bao giờ hết. Niềm vui trước kia là khoe mâm cỗ, khoe cành đào giờ đây đã mở rộng thành khoe… sáng tạo, khoe khoảnh khắc.
Nhiều gia đình quay phim ngắn, làm podcast kể chuyện Tết, thu tiếng cười trẻ con, thu lời chúc dựng album theo phong cách điện ảnh, thậm chí thiết kế cả "poster Tết" kiểu studio… Các mạng xã hội cũng hỗ trợ tạo sẵn những đoạn video chúc tụng sôi động khiến mọi hoạt động thêm phong phú, dễ lựa chọn.
"Sành" công nghệ hơn, nhiều nhà còn xây dựng "phòng khách metaverse", nơi người thân từ nhiều quốc gia cùng đón giao thừa. Bàn thờ gia tiên được tái hiện 3D, có tiếng leng keng của linh vật, hương trầm ảo nhưng gợi cảm xúc thật. Nấu bánh chưng vẫn là nghi lễ quan trọng, được livestream để con cháu ở xa cùng xem. Mâm ngũ quả trang trọng, được sắp đặt ánh sáng để lên ảnh đẹp nhất. Những lời chúc chân thành nay được gửi kèm hình ảnh, âm nhạc và video clip rộn ràng.
Chị Dư bồi hồi chia sẻ: "Mạng xã hội giúp tôi níu giữ nhịp sống của những người mình thương. Nhận và mở video trong nhóm gia đình, cảnh cả nhà quây quần bên nồi bánh chưng nghi ngút khói, bàn thờ bố được chuẩn bị cẩn thận, ảnh ông bà đặt trang trọng, lòng tôi lại mềm đi một nhịp. Xóm cũ vẫn nấu bánh chưng, còn livestream nữa. Nghe tiếng củi lửa nổ lép bép, tiếng cười rộn ràng, tôi như thấy mình đang đứng ngay ở đó, ngửi được cả hơi khói và thấy cái se lạnh đêm giáp Tết. Họ hàng ghé thăm chúc Tết, rủ nhau lên chùa mừng tuổi sư ông - mọi khoảnh khắc đều được gửi vào nhóm. Mỗi bình luận, dù chỉ một câu trêu vui hay lời chúc thân thương, cũng khiến tim tôi ấm lại".
Thấy bánh chưng là thấy Tết, thế nên ngày Tết, chị Ánh Nhật không chỉ gói bánh ăn, đem biếu, tặng mà còn chụp ảnh, ghi lại kỷ niệm và chia sẻ với mọi người. Khoảnh khắc ấm cúng ngày xuân của đại gia đình chị được lưu lại qua những shoot hình quý giá, minh chứng cho sự giao thoa tuyệt vời giữa truyền thống và hiện đại trong Tết Việt ngày nay.
