Dọc tuyến sông Nước Đục thuộc xã Vĩnh Thuận Đông, vào mùa nắng, hình ảnh những bè rau nhút xanh mướt trải dài hai bờ đã trở nên quen thuộc. Từ sáng sớm, người dân đã tất bật cắt rau, bó thành từng mớ để thương lái đến thu mua. Khung cảnh nhộn nhịp này đã gắn bó với người dân nơi đây suốt nhiều năm qua.
Chuyển đổi từ lúa sang rau nhút
Gắn bó với nghề trồng rau nhút gần nửa thập kỷ, bà Nguyễn Thị Chính, ở ấp 4, xã Vĩnh Thuận Đông, cho biết trước đây gia đình bà có khoảng 6 công đất sản xuất lúa. Tuy nhiên, do tuổi cao, sức khỏe giảm sút, bà không còn đủ khả năng làm ruộng. Khoảng 5 năm nay, bà giao toàn bộ đất cho con cháu canh tác, còn bản thân chuyển sang trồng rau nhút trên sông Nước Đục. Chỉ với nửa công rau, công việc nhẹ nhàng hơn, phù hợp người lớn tuổi, vẫn mang lại thu nhập đủ trang trải cuộc sống hằng ngày. Rau nhút dễ trồng, ít vốn, thời gian thu hoạch nhanh. Quan trọng nhất là đầu ra ổn định vì thương lái đến tận nơi thu mua, người dân không phải lo vận chuyển hay tìm thị trường.
Hiệu quả kinh tế vượt trội
Không chỉ riêng bà Chính, nhiều hộ dân ở xã Vĩnh Thuận Đông xem rau nhút là cây trồng chính. Anh Nguyễn Văn Trình, ngụ cùng địa phương, cho biết gia đình anh gắn bó với nghề gần 10 năm nay. Từ diện tích nhỏ lẻ ban đầu, nay gia đình duy trì 1,5 công rau nhút, thu nhập ổn định quanh năm. Vào mùa nắng, rau phát triển nhanh, mỗi tháng thu hoạch khoảng 3 đợt. Mùa mưa sản lượng giảm nhưng vẫn đảm bảo thu nhập đều đặn. Sau mỗi lần cắt, thương lái đến tận nơi thu mua, người dân yên tâm sản xuất. Anh Trình chia sẻ: “So với trồng lúa, rau nhút cho thu nhập cao hơn nhiều lần. Tuy nhiên, người trồng phải thường xuyên theo dõi mực nước, vệ sinh bè rau để cây phát triển tốt.”
Tận dụng mặt nước, giảm áp lực đất sản xuất
Ưu điểm lớn nhất của mô hình là tận dụng diện tích mặt nước tự nhiên trên sông, giảm áp lực sử dụng đất trong bối cảnh nhiều diện tích lúa hiệu quả thấp. Chi phí đầu tư ban đầu không cao, thời gian thu hoạch nhanh, có thể khai thác liên tục trong năm. Ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình còn tạo việc làm cho lao động nhàn rỗi địa phương vào thời điểm thu hoạch, như cắt rau, bó rau, vận chuyển.
Nhân rộng mô hình
Theo thống kê, xã Vĩnh Thuận Đông hiện có gần 1.500ha trồng rau màu các loại; riêng mô hình rau nhút trên sông có hơn 50 hộ tham gia với diện tích khoảng 30ha. Mô hình đã được nhân rộng sang các xã Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Hỏa Lựu… trên các tuyến sông Nước Đục, Nước Trong, Cái Lớn. Một số hộ còn chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng rau nhút.
Ông Nguyễn Chí Trung, Phó Phòng Kinh tế xã Vĩnh Thuận Đông, cho biết: “Mô hình rau nhút không tốn đất đai mà tận dụng mặt nước sẵn có. Qua đánh giá, mô hình cho hiệu quả khoảng 150 triệu đồng/ha mỗi năm, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương.” Ngoài lợi ích kinh tế, việc tận dụng mặt nước còn hạn chế bỏ hoang sông, tạo cảnh quan xanh, sạch cho khu vực nông thôn.
Hướng đi bền vững cho vùng sông nước miền Tây
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp khuyến khích đa dạng hóa cây trồng và thích ứng với điều kiện tự nhiên từng vùng, mô hình trồng rau nhút trên sông được xem là hướng đi phù hợp cho nhiều địa phương vùng sông nước miền Tây. Không chỉ cải thiện đời sống, mô hình này còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững từ khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên mặt nước sẵn có.
