TP.HCM sắp đón nhận thêm 2 bảo vật quốc gia quý hiếm
Chiều ngày 26 tháng 2, tại buổi họp báo định kỳ ở Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh, ông Trương Kim Quân - Phó trưởng phòng Quản lý di sản thuộc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã chính thức thông tin về việc tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận bảo vật quốc gia đợt thứ 14. Trong tổng số 30 hiện vật và nhóm hiện vật được công nhận trên toàn quốc, TP.HCM vinh dự có 1 hiện vật và 1 nhóm hiện vật thuộc về bảo tàng ngoài công lập cùng sưu tập tư nhân. Đó chính là bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.
Giá trị đặc biệt của bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc
Theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc có niên đại cách ngày nay khoảng 4.000 đến 3.800 năm, hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước. Đây được xem là một trong những cổ vật tiêu biểu nhất của thời đại kim khí tại Việt Nam. Hiện vật này không chỉ quý hiếm về mặt khảo cổ học mà còn là minh chứng sống động cho tư duy thẩm mỹ tinh tế và kỹ nghệ chế tác điêu luyện của cư dân Việt cổ.
Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế cao, cùng kỹ thuật tạo hình và nung gốm đạt đến độ hoàn thiện cao, bát bồng cho thấy trình độ thủ công phát triển đáng kể trong hệ thống các văn hóa - văn hóa Phùng Nguyên và các nhóm văn hóa tương đương. Đặc biệt, đây là một trong số rất ít bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, góp phần cung cấp nguồn tư liệu khoa học có giá trị về kỹ thuật chế tác, chất liệu, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa.
Không dừng lại ở giá trị kỹ thuật, bát bồng còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần. Loại hình hiện vật này thường gắn liền với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương. Vì vậy, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc không chỉ là một di sản vật chất quý báu mà còn là biểu tượng của chiều sâu văn hóa và bản sắc tâm linh dân tộc Việt.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế có niên đại từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa và hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM. Bộ tượng này thuộc loại hình tượng thờ, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ, mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác. Đây được xem là tiêu biểu cho đỉnh cao của nghề gốm thủ công truyền thống phục vụ nhu cầu thờ cúng trong cộng đồng.
Tổng quan về bảo vật quốc gia tại TP.HCM
Tính đến năm 2025, Việt Nam có tổng cộng 357 hiện vật và nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia. Trong đó, TP.HCM sở hữu 25 bảo vật quốc gia, đang được lưu giữ tại nhiều địa điểm khác nhau:
- Bảo tàng Lịch sử TP.HCM: 12 bảo vật quốc gia, bao gồm các tượng Phật và thần như tượng Phật Đồng Dương, tượng nữ thần Devi, tượng Avalokitesvara Hoài Nhơn, tượng Avalokitesvara Đại Hữu, tượng Vishnu Tân Hội, tượng thần Surya, tượng Avalokitesvara Ngãi Hòa Thượng, tượng nữ thần Durga, tượng Phật Sơn Thọ, tượng Phật Bình Hòa, tượng Phật Lợi Mỹ, và tượng Phật Sa Đéc.
- Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia là tác phẩm tranh sơn mài Vườn xuân Trung Nam Bắc của tác giả Nguyễn Gia Trí và tác phẩm tranh sơn mài Thanh niên thành đồng của tác giả Nguyễn Sáng.
- Bảo tàng TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia gồm khuôn in tín phiếu mệnh giá 5 đồng và ấn đồng Lương Tài Hầu chi ấn.
- Bảo tàng Bình Dương: 3 bảo vật quốc gia là tượng động vật Dốc Chùa, mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh, và bộ dụng cụ dệt gỗ Phú Chánh.
- Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu: 3 bảo vật quốc gia là mặt nạ vàng thuộc di chỉ khảo cổ Giồng Lớn Long Sơn.
- Bảo tàng Gốm thời dựng nước: 2 bảo vật quốc gia gồm chõ gốm và bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc.
- Sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa: 1 bảo vật quốc gia là bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.
Ông Trương Kim Quân chia sẻ: "Việc công nhận các bảo vật quốc gia không chỉ có ý nghĩa tôn vinh giá trị đặc biệt của hiện vật, mà còn góp phần củng cố nền tảng văn hóa, bồi đắp bản sắc và tạo động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của TP.HCM nói riêng và đất nước nói chung." Sự kiện này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng di sản quốc gia mà còn khẳng định vị thế văn hóa của thành phố trong bối cảnh hội nhập và phát triển.
